Theo thông lệ, hằng năm Lễ hội Phật Tích (hay còn gọi là hội Khán hoa mẫu đơn) diễn ra vào các ngày 3-4 Tết (tức ngày 19-20/2) tại Di tích quốc gia đặc biệt chùa Phật Tích (xã Phật Tích, tỉnh Bắc Ninh).
Năm nay, thời tiết thuận lợi, ngay từ những ngày đầu năm mới, mỗi ngày có hàng nghìn du khách nô nức đến lễ Phật, du xuân, trẩy hội cầu một năm mới bình an, may mắn.
Theo kế hoạch, mùng 3 tháng Giêng, đại diện lãnh đạo xã và Ban Tổ chức dâng hương khai hội; khai trương trưng bày hoa mẫu đơn của Hội Sinh vật cảnh tỉnh Bắc Ninh; Hội phật tử thôn Phật Tích và các thôn trong xã Phật Tích dâng hương cúng Phật, cúng Tổ tại sân Nhà thờ Tổ. Buổi tối diễn ra chương trình khai hội Khán hoa mẫu đơn chùa Phật tích. Ngày 4 tháng Giêng diễn ra Lễ cầu Quốc thái dân an tại Tam Bảo chùa Phật Tích và các hoạt động dâng hương, tế lễ của nhân dân địa phương và du khách.
Đặc biệt, nhằm tạo không khí vui tươi phấn khởi, trong các ngày lễ hội còn diễn ra các chương trình biểu diễn nghệ thuật mừng Đảng, mừng Xuân và Lễ hội Khán hoa mẫu đơn, hát Quan họ trên thuyền, biểu diễn nghệ thuật của các đoàn văn hóa, văn nghệ.
Theo Ban tổ chức, năm 2026 công tác tổ chức lễ hội được chuẩn bị chu đáo, chặt chẽ, bảo đảm không khí lành mạnh cho du khách về lễ bái chùa, dự lễ hội truyền thống đầu xuân Bính Ngọ an lành và tạo ấn tượng tốt trên quê hương Phật Tích.
Theo đó, nghi thức lễ hội tiến hành theo nghi lễ truyền thống trang trọng, kết hợp các hoạt động văn hóa văn nghệ, các trò chơi dân gian có tính giáo dục truyền thống phù hợp với phong tục tập quán của địa phương.
Ban Tổ chức tăng cường quản lý nhà nước đối với các hoạt động tổ chức lễ hội, nghiêm cấm mọi hoạt động lợi dụng tâm linh, hoạt động mê tín dị đoan, các hình thức đánh bạc trá hình… làm ảnh hưởng trực tiếp đến tính tôn nghiêm, linh thiêng tại lễ hội.
Phần Hội diễn ra với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng, hấp dẫn, phát huy các giá trị văn hóa dân gian gắn với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng lành mạnh.
Đặc biệt, công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm được tăng cường, Ban tổ chức huy động hàng trăm chiến sỹ Công an, dân phòng địa phương, an ninh trật tự bảo đảm an ninh trật tự trong suốt thời gian diễn ra lễ hội.
Lễ hội Khán hoa mẫu đơn chùa Phật Tích xuân Bính Ngọ là một trong những lễ hội diễn ra với quy mô lớn, sớm nhất tỉnh Bắc Ninh được tổ chức với mục đích phát huy các giá trị lịch sử-văn hóa đặc sắc của Di tích quốc gia đặc biệt Chùa Phật Tích, gắn liền với ngôi chùa có bề dày lịch sử và chiều sâu tâm linh, nơi khởi nguồn của Phật giáo Việt Nam với câu chuyện tình cảm động Từ Thức gặp tiên.
Thông qua các hoạt động lễ hội, địa phương cũng hướng tới quảng bá tiềm năng, thế mạnh về văn hóa-du lịch của xã Phật Tích, góp phần xây dựng hình ảnh quê hương giàu bản sắc, thân thiện, văn minh trong lòng nhân dân và du khách.
Qua đó, tạo không khí thi đua sôi nổi trong nhân dân, khơi dậy lòng tự hào của nhân dân địa phương về di sản văn hóa, cổ vũ động viên nhân dân đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, tích cực lao động, sản xuất, thực hiện hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội năm 2026.
Theo huyền thoại, xưa kia, vùng núi Phật Tích và vườn chùa Phật Tích trồng nhiều hoa mẫu đơn. Hằng năm, mỗi khi Xuân về, hoa mẫu đơn nở đỏ rực cả một góc trời. Khắp nơi, người người đổ về đây trảy hội ngắm hoa vãn cảnh chùa.
Trên trời, nàng tiên Giáng Hương thấy cảnh trần gian tuyệt đẹp đã xin giáng trần dự hội chùa. Vô tình nàng đánh gãy một cành hoa mẫu đơn giữa cửa chùa, nên bị chú tiểu giữ lại. Chàng Từ Thức bèn cởi áo khoác xin chuộc tội cho nàng.
Cảm động với nghĩa cử cao đẹp của chàng trai hào hoa phong nhã, nàng Giáng Hương đã ngỏ lời hò hẹn với chàng và đã mời chàng về chốn bồng lai, xin kết duyên vợ chồng. Từ đó câu chuyện tình thơ mộng “Từ Thức gặp tiên” đã sống mãi với lễ hội Khán hoa mẫu đơn của chùa Phật Tích.
Chùa Phật Tích là nơi các nhà sư từ Ấn Độ đặt bước chân đầu tiên đến truyền dạy đạo Phật vào Việt Nam. Đến thời Lý, chùa Phật Tích được xây dựng thành đại danh lam thắng cảnh và tiếp tục được trùng tu tôn tạo phục vụ các vua đến tham quan, ngắm cảnh.
Ngày 31/12/2014, chùa được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Hiện chùa còn lưu giữ 2 nhóm bảo vật quốc gia gồm hàng linh thú đá, tượng Phật A di đà bằng đá./.