Hàng chục bãi cát "bao vây" lòng hồ Dầu Tiếng, đoạn xã Minh Hòa, huyện DầuTiếng, tỉnh Bình Dương, với hàng chục ghe hút cát nằm san sát bên bờ. Ngoài đường xã Minh Hòa bị xe ben chở cát chạy lún đường, người dân bịtmồm vì khói bụi mà ngao ngán.
Còn dưới hồ, hàng chục lồng bè cá nuôi. Hệ lụynuôi cá bè là nguồn thức ăn chăn nuôi có nguy cơ đe dọa ô nhiễm đến nguồn nướcmà nơi đây đang phục vụ các nhà máy nước tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dươngvà Tây Ninh.
Hai doanh nghiệp... hàng chục bãi cát
Có hai doanh nghiệp được cấp giấy phép hoạt động khai thác khoáng sản ởkhu vực lòng hồ Dầu Tiếng gồm Công ty Dương Đại Lực do tỉnh Tây Ninh cấp giấyphép và Công ty Khoáng sản Bình Dương. Thế nhưng, trên thực tế hàng chục bãi cátđang hoạt động "bát nháo" đang diễn ra ở đây.
Cả hai công ty trên dù có giấy phép nhưng không hội đủ các điều kiện nhưđánh giá tác động môi trường, chưa chuyển đổi đúng mục đích đất sử dụng... “Cáttặc” núp bóng doanh nghiệp hoành hành "dữ dội" hút cát trên lòng hồ Dầu Tiếngvới nhiều mức độ khác nhau. Hàng chục bãi cát trắng xóa bị rút lên từ lòng hồchất cao như núi.
Đoạn ở xã Minh Hòa, huyện Dầu Tiếng hàng chục bãi cát ngổn ngang, thậm chícác ghe hút cát, máy móc, phương tiện bày ra công khai trên bờ. Còn bên ngoàiđường, các xe ben chở cát lao vun vún. Mỗi lần gặp xe, người dân Minh Hòa vộilấy tay che mặt vì khói bụi do các con đường nông thôn phụt ra từ phía sau xeben đỏ quánh.
Một người dân xã Minh Hòa cho biết nhiều em học sinh mặc áo dài trắng đếntrường thành áo đỏ, có nhiều em bị té ngã xe đạp chấn thương cũng vì xe ben chởcát. Thế nhưng, ít ai đụng đến các ông chủ bãi cát này, thậm chí họ hoạt độngthu lợi nhuận ngon lành mà chẳng ai quan tâm gì đến đường sá xuống cấp trầmtrọng ở Minh Hòa.
Công ty Khai thác công trình thủy lợi Dầu Tiếng gửi công văn nhiều lần yêucầu các ngành chức năng khẩn thiết phối hợp với các cấp chính quyền xử lý khẩncấp để ngăn chặn tình trạng khai thác cát lậu trong lòng hồ.
"Cát tặc" đang làmđục nguồn nước ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước. Điều đang làm các nhàquản lý đau đầu là nguy cơ sạt lở ảnh hưởng đến sự an toàn của các công trình,đặc biệt vào kỳ mưa bão hiện nay.
Theo quy định, các ghe, tàu khai thác cát phải cách hành lang an toàn đậpchính hồ Dầu Tiếng 5km, nhưng với tình trạng khai thác cát lậu tràn lan, khôngkiểm soát nổi như hiện nay chẳng ai dám chắc quy định này được nghiêm chỉnh chấphành.
Theo đánh giá Công ty khai thác thủy lợi hồ Dầu Tiếng, tình trạng khaithác cát trong lòng hồ Dầu Tiếng đang quá mức kiểm soát, không theo quy hoạch.Các vòi hút càng ngày càng khoét sâu vào lòng hồ bơm cát tăng thêm tình trạngsạt lở, sụt lún bờ thềm sông...
Công trình nằm ở thượng lưu sông Sài Gòn, hồ Dầu Tiếng được thiết kế vớimục tiêu tổng hợp cấp nước cho nông nghiệp, dân sinh; phòng lũ, chống xâm nhậpmặn, cải tạo môi trường, nuôi trồng thủy sản. Chiến lược quan trọng này nên mọihoạt động khai thác lòng hồ cần phải được tính toán thận trọng và quản lý nghiêmtúc.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Kim, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môitrường Bình Dương cho biết việc Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp giấy phép cho hai côngty khai khoáng nằm trên khu vực đất lâm phần và đê bao bảo vệ lòng hồ Dầu Tiếnglà chưa phù hợp.
Mặt khác, các công ty này chưa hội đủ điều kiện như đánh giá tác động môitrường, chuyển đổi đất sử dụng và tuân thủ các nguyên tắc khác của các cơ quanquản lý khi đó giấy phép mới có hiệu lực. Riêng các bãi cát "ồ ạt" mở ra nằmtrên lòng hồ, chúng tôi đang tiến hành khảo sát để chấn chỉnh lại các bãi cátnày.
Tái phát...nuôi cá bè
Ngoài khai thác cát, lòng hồ Dầu Tiếng xuất hiện hàng chục bè cá nuôi.Trước đây, năm 2008, tỉnh Bình Dương đã thực hiện "xóa trắng" di dời các bè cánuôi ra khỏi lòng hồ, thế nhưng việc nuôi cá lại tái diễn và ngày càng phức tạphơn.
Hệ lụy nuôi cá bè là nguồn thức ăn chăn nuôi có nguy cơ đe dọa ô nhiễm đếnnguồn nước mà nơi đây đang là nguồn nước cho việc rửa mặn và phục vụ các nhà máynước tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Tây Ninh.
Lòng hồ Dầu Tiếng lâu nay đã trở thành môi trường chăn nuôi lý tưởng củacác hộ nuôi cá bè vì tại đây có nguồn nước tự nhiên rất ổn định, khu vực hồthuộc địa phận Bình Dương lại là nơi khuất gió nên rất thuận lợi cho cá pháttriển.
Chính vì vậy thời gian qua khu vực này đã thu hút nhiều hộ dân từ các địaphương khác đến nơi đây để xây dựng mô hình nuôi cá bè. Nuôi cá bè cũng là mộtmô hình mang lại hiệu quả kinh tế nhưng cũng kéo theo một số hệ lụy như ô nhiễmmôi trường nước và mất an ninh trật tự.
Tỉnh Bình Dương tuy có "truy quét" đuổi các bè cá nuôi chấm dứt vào năm2008, nhưng không hiểu vì sao các lồng cá bè nổi đầy rẫy trên lòng hồ. Các bè cátại đây nuôi nhiều loại cá khác nhau như điêu hồng, lăng, lóc, sặc…
Nhiều lồngnuôi cá bè cũng làm nơi sinh sống thường xuyên của các gia đình 2-3 thế hệ. Mộtsố hộ là dân địa phương và một số hộ từ các nơi khác đến như Tây Ninh, BìnhPhước và một số tỉnh miền Tây. Mọi sinh hoạt như ăn uống, vệ sinh đều được thựchiện ngay trên các lồng cá.
Khi được hỏi về các tác động của việc nuôi cá bè đến vấn đề môi trường tấtcả họ đều không hề biết là sẽ gây ảnh hưởng xấu như thế nào. Mặc dù bị "liệt"vào danh sách cấm nuôi, song ông Nguyễn Văn Hợi, chủ bè cá tại đây cũng có nhữngsuy nghĩ trái ngược.
Theo ông Hợi, sau khi cưỡng chế, huyện Dầu Tiếng có đưa ra chương trìnhngười nuôi cá lên bờ sống. Thế nhưng, cuộc sống trên bờ quá khó khăn, hỗ trợ ítnên chúng tôi buộc phải quay lại với bè cá, bè cá đeo bám chúng tôi nhiều năm,nuôi sống chúng tôi quen rồi."
Có thể nhìn nhận, chương trình "xóa sổ" cá bè vấp phải các rào cản nhấtđịnh, nhất là chuyện di dời người nuôi cá liệu có hợp lý chưa khi chưa có nhữngchính sách rõ ràng, cụ thể khiến những người nuôi cá bé khó ổn định cuộc sống vàhọ chưa chịu rời xa những lồng cá bè?./.
Còn dưới hồ, hàng chục lồng bè cá nuôi. Hệ lụynuôi cá bè là nguồn thức ăn chăn nuôi có nguy cơ đe dọa ô nhiễm đến nguồn nướcmà nơi đây đang phục vụ các nhà máy nước tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dươngvà Tây Ninh.
Hai doanh nghiệp... hàng chục bãi cát
Có hai doanh nghiệp được cấp giấy phép hoạt động khai thác khoáng sản ởkhu vực lòng hồ Dầu Tiếng gồm Công ty Dương Đại Lực do tỉnh Tây Ninh cấp giấyphép và Công ty Khoáng sản Bình Dương. Thế nhưng, trên thực tế hàng chục bãi cátđang hoạt động "bát nháo" đang diễn ra ở đây.
Cả hai công ty trên dù có giấy phép nhưng không hội đủ các điều kiện nhưđánh giá tác động môi trường, chưa chuyển đổi đúng mục đích đất sử dụng... “Cáttặc” núp bóng doanh nghiệp hoành hành "dữ dội" hút cát trên lòng hồ Dầu Tiếngvới nhiều mức độ khác nhau. Hàng chục bãi cát trắng xóa bị rút lên từ lòng hồchất cao như núi.
Đoạn ở xã Minh Hòa, huyện Dầu Tiếng hàng chục bãi cát ngổn ngang, thậm chícác ghe hút cát, máy móc, phương tiện bày ra công khai trên bờ. Còn bên ngoàiđường, các xe ben chở cát lao vun vún. Mỗi lần gặp xe, người dân Minh Hòa vộilấy tay che mặt vì khói bụi do các con đường nông thôn phụt ra từ phía sau xeben đỏ quánh.
Một người dân xã Minh Hòa cho biết nhiều em học sinh mặc áo dài trắng đếntrường thành áo đỏ, có nhiều em bị té ngã xe đạp chấn thương cũng vì xe ben chởcát. Thế nhưng, ít ai đụng đến các ông chủ bãi cát này, thậm chí họ hoạt độngthu lợi nhuận ngon lành mà chẳng ai quan tâm gì đến đường sá xuống cấp trầmtrọng ở Minh Hòa.
Công ty Khai thác công trình thủy lợi Dầu Tiếng gửi công văn nhiều lần yêucầu các ngành chức năng khẩn thiết phối hợp với các cấp chính quyền xử lý khẩncấp để ngăn chặn tình trạng khai thác cát lậu trong lòng hồ.
"Cát tặc" đang làmđục nguồn nước ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước. Điều đang làm các nhàquản lý đau đầu là nguy cơ sạt lở ảnh hưởng đến sự an toàn của các công trình,đặc biệt vào kỳ mưa bão hiện nay.
Theo quy định, các ghe, tàu khai thác cát phải cách hành lang an toàn đậpchính hồ Dầu Tiếng 5km, nhưng với tình trạng khai thác cát lậu tràn lan, khôngkiểm soát nổi như hiện nay chẳng ai dám chắc quy định này được nghiêm chỉnh chấphành.
Theo đánh giá Công ty khai thác thủy lợi hồ Dầu Tiếng, tình trạng khaithác cát trong lòng hồ Dầu Tiếng đang quá mức kiểm soát, không theo quy hoạch.Các vòi hút càng ngày càng khoét sâu vào lòng hồ bơm cát tăng thêm tình trạngsạt lở, sụt lún bờ thềm sông...
Công trình nằm ở thượng lưu sông Sài Gòn, hồ Dầu Tiếng được thiết kế vớimục tiêu tổng hợp cấp nước cho nông nghiệp, dân sinh; phòng lũ, chống xâm nhậpmặn, cải tạo môi trường, nuôi trồng thủy sản. Chiến lược quan trọng này nên mọihoạt động khai thác lòng hồ cần phải được tính toán thận trọng và quản lý nghiêmtúc.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Kim, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môitrường Bình Dương cho biết việc Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp giấy phép cho hai côngty khai khoáng nằm trên khu vực đất lâm phần và đê bao bảo vệ lòng hồ Dầu Tiếnglà chưa phù hợp.
Mặt khác, các công ty này chưa hội đủ điều kiện như đánh giá tác động môitrường, chuyển đổi đất sử dụng và tuân thủ các nguyên tắc khác của các cơ quanquản lý khi đó giấy phép mới có hiệu lực. Riêng các bãi cát "ồ ạt" mở ra nằmtrên lòng hồ, chúng tôi đang tiến hành khảo sát để chấn chỉnh lại các bãi cátnày.
Tái phát...nuôi cá bè
Ngoài khai thác cát, lòng hồ Dầu Tiếng xuất hiện hàng chục bè cá nuôi.Trước đây, năm 2008, tỉnh Bình Dương đã thực hiện "xóa trắng" di dời các bè cánuôi ra khỏi lòng hồ, thế nhưng việc nuôi cá lại tái diễn và ngày càng phức tạphơn.
Hệ lụy nuôi cá bè là nguồn thức ăn chăn nuôi có nguy cơ đe dọa ô nhiễm đếnnguồn nước mà nơi đây đang là nguồn nước cho việc rửa mặn và phục vụ các nhà máynước tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Tây Ninh.
Lòng hồ Dầu Tiếng lâu nay đã trở thành môi trường chăn nuôi lý tưởng củacác hộ nuôi cá bè vì tại đây có nguồn nước tự nhiên rất ổn định, khu vực hồthuộc địa phận Bình Dương lại là nơi khuất gió nên rất thuận lợi cho cá pháttriển.
Chính vì vậy thời gian qua khu vực này đã thu hút nhiều hộ dân từ các địaphương khác đến nơi đây để xây dựng mô hình nuôi cá bè. Nuôi cá bè cũng là mộtmô hình mang lại hiệu quả kinh tế nhưng cũng kéo theo một số hệ lụy như ô nhiễmmôi trường nước và mất an ninh trật tự.
Tỉnh Bình Dương tuy có "truy quét" đuổi các bè cá nuôi chấm dứt vào năm2008, nhưng không hiểu vì sao các lồng cá bè nổi đầy rẫy trên lòng hồ. Các bè cátại đây nuôi nhiều loại cá khác nhau như điêu hồng, lăng, lóc, sặc…
Nhiều lồngnuôi cá bè cũng làm nơi sinh sống thường xuyên của các gia đình 2-3 thế hệ. Mộtsố hộ là dân địa phương và một số hộ từ các nơi khác đến như Tây Ninh, BìnhPhước và một số tỉnh miền Tây. Mọi sinh hoạt như ăn uống, vệ sinh đều được thựchiện ngay trên các lồng cá.
Khi được hỏi về các tác động của việc nuôi cá bè đến vấn đề môi trường tấtcả họ đều không hề biết là sẽ gây ảnh hưởng xấu như thế nào. Mặc dù bị "liệt"vào danh sách cấm nuôi, song ông Nguyễn Văn Hợi, chủ bè cá tại đây cũng có nhữngsuy nghĩ trái ngược.
Theo ông Hợi, sau khi cưỡng chế, huyện Dầu Tiếng có đưa ra chương trìnhngười nuôi cá lên bờ sống. Thế nhưng, cuộc sống trên bờ quá khó khăn, hỗ trợ ítnên chúng tôi buộc phải quay lại với bè cá, bè cá đeo bám chúng tôi nhiều năm,nuôi sống chúng tôi quen rồi."
Có thể nhìn nhận, chương trình "xóa sổ" cá bè vấp phải các rào cản nhấtđịnh, nhất là chuyện di dời người nuôi cá liệu có hợp lý chưa khi chưa có nhữngchính sách rõ ràng, cụ thể khiến những người nuôi cá bé khó ổn định cuộc sống vàhọ chưa chịu rời xa những lồng cá bè?./.
Dương Chí Tưởng (TTXVN/Vietnam+)
