Chiều 1/7, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Tại điểm cầu Thành ủy Hà Nội, Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong đã có bài tham luận về giải pháp vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên nền tảng số, tạo lập cơ sở dữ liệu; kinh nghiệm triển khai Trung tâm Đổi mới sáng tạo và các giải pháp đột phá thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Chính quyền số lấy dữ liệu làm nền tảng
Sau 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Hà Nội xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu của một lĩnh vực mà là động lực xuyên suốt để đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết Hà Nội nhận thức rõ việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là giảm tầng nấc trung gian mà là bước đi căn bản nhằm tổ chức lại phương thức quản trị theo hướng tinh gọn bộ máy gắn với tinh gọn quy trình, phát triển dữ liệu, làm rõ trách nhiệm và đổi mới phương thức phục vụ người dân.
Quan trọng hơn, chuyển đổi số, dữ liệu và đổi mới sáng tạo được xác định là hạt nhân của mô hình quản trị mới, không còn là nhiệm vụ riêng của ngành công nghệ. Mục tiêu cao nhất là phục vụ người dân tốt hơn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững của Thủ đô.
Một trong những kết quả nổi bật sau 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết 57 là Hà Nội từng bước hình thành phương thức điều hành dựa trên dữ liệu, đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Theo lãnh đạo thành phố, việc giảm tầng nấc trung gian giúp rút ngắn thời gian chỉ đạo từ thành phố tới cơ sở, song điều quan trọng hơn là mỗi chỉ đạo đều phải được chuyển hóa thành nhiệm vụ cụ thể và được theo dõi liên tục trên môi trường số.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội đã triển khai hệ thống không gian làm việc số dùng chung HanoiWork. Đây được xem là nền tảng giúp hình thành kỷ luật thực thi mới từ Thành phố tới cơ sở, trong đó toàn bộ nhiệm vụ được theo dõi theo thời gian thực, xác định rõ trách nhiệm của từng phòng, ban, đơn vị và từng cán bộ xử lý.
Hệ thống đồng thời tích hợp cơ chế đánh giá theo OKR/KPI, tự động cảnh báo các nhiệm vụ chậm tiến độ hoặc có nguy cơ quá hạn, giúp lãnh đạo các cấp điều hành trên cơ sở dữ liệu thay vì chỉ dựa vào báo cáo hành chính.
Đến nay, HanoiWork đã được triển khai tại 179 đơn vị với hơn 77.000 cán bộ tham gia, gần 240.000 công việc được khởi tạo và theo dõi đồng bộ trên môi trường số.
Song song với đổi mới phương thức điều hành, Hà Nội cũng tập trung cải cách quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo đúng tinh thần Nghị quyết 57.
Thành phố lựa chọn cách tiếp cận "chuẩn hóa trước khi số hóa," không đưa nguyên quy trình cũ lên môi trường điện tử mà tổ chức lại toàn bộ quy trình phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong đó, các sở, ngành chịu trách nhiệm chuẩn hóa chuyên môn, quy trình và dữ liệu; cấp xã, phường trực tiếp tiếp nhận, hướng dẫn người dân; Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố thực hiện điều phối, giám sát và chuẩn hóa chất lượng phục vụ trên toàn địa bàn.
Đến nay, Hà Nội đã triển khai mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công tập trung, thống nhất, không phụ thuộc địa giới hành chính. Thành phố đã tiếp nhận và giải quyết hơn 700.000 hồ sơ không phụ thuộc nơi cư trú, hoàn thành tái cấu trúc hơn 2.000 thủ tục hành chính, trong khi tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt trên 97%.
Ứng dụng iHanoi cũng được phát huy vai trò là kênh tương tác chính thức giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp. Đến nay, nền tảng này có 6,21 triệu tài khoản, ghi nhận khoảng 186 triệu lượt truy cập và hơn 107.000 phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận, xử lý.
Theo lãnh đạo Hà Nội, những kết quả này cho thấy chuyển đổi số không chỉ giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng phục vụ của chính quyền.
Đổi mới sáng tạo từ những bài toán của thực tiễn
Không chỉ tập trung xây dựng chính quyền số, Hà Nội còn coi dữ liệu là nền tảng của phương thức quản trị hiện đại, đồng thời là nguồn lực quan trọng để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo ông Nguyễn Văn Phong, trong mô hình chính quyền hai cấp, cấp cơ sở vừa trực tiếp giải quyết công việc của người dân, vừa là nơi phát sinh lượng lớn dữ liệu về đất đai, dân cư, y tế, giáo dục, hộ kinh doanh, phản ánh của người dân và các nhiệm vụ điều hành. Nếu được chuẩn hóa và khai thác hiệu quả, đây sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ quản trị và phát triển.
Từ cách tiếp cận đó, Hà Nội đã từng bước hình thành hệ thống dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực.
Đến nay, thành phố đã khai thác cơ sở dữ liệu của hơn 2,1 triệu thửa đất; công bố 93 bộ dữ liệu mở; lập 9,2 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, đạt 98,99% dân số; đồng thời liên thông dữ liệu của 100% bệnh viện công lập trên địa bàn.
Ở lĩnh vực giao thông, Hà Nội đang xây dựng kho dữ liệu tập trung, kết nối với các hệ thống quản lý chuyên ngành nhằm phục vụ công tác chỉ huy, điều hành, cảnh báo và xử lý các tình huống theo thời gian thực.
Trong thời gian tới, Thành phố đặt mục tiêu chuẩn hóa 14 nhóm dữ liệu ưu tiên trước ngày 30/8/2026, hoàn thành toàn bộ 93 cơ sở dữ liệu phục vụ 929 nhiệm vụ quản lý nhà nước và 644 thủ tục hành chính được ủy quyền tại cấp cơ sở. Đồng thời, khoảng 8.700 lượt cán bộ, công chức, viên chức sẽ được đào tạo kỹ năng số và kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin mạng.
Cùng với phát triển dữ liệu, Hà Nội cũng thúc đẩy xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo theo mô hình công ty cổ phần vận hành linh hoạt theo cơ chế thị trường nhưng có định hướng của Nhà nước.
Theo lãnh đạo Hà Nội, chính quyền địa phương hai cấp giúp những bài toán thực tiễn về đất đai, giao thông thông minh, môi trường, y tế, giáo dục, du lịch, di sản, làng nghề hay dịch vụ công được nhận diện rõ hơn. Đây chính là đầu vào để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát huy hiệu quả.
Trong mô hình này, Nhà nước đóng vai trò đặt hàng và là khách hàng đầu tiên; các viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia cung cấp tri thức, công nghệ; doanh nghiệp và các startup phát triển giải pháp phục vụ thực tiễn.
Theo định hướng của Thành phố, Trung tâm Đổi mới sáng tạo sẽ phát triển theo hệ sinh thái 5 tầng, bao phủ toàn bộ vòng đời của một ý tưởng khoa học công nghệ, từ nghiên cứu phát triển, ươm tạo, tăng trưởng sớm, tăng tốc mở rộng thị trường đến kết nối vốn và thương mại hóa sản phẩm.
Mục tiêu trước mắt là rút ngắn khoảng cách giữa nhu cầu của chính quyền, doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu của các viện, trường và cộng đồng khởi nghiệp; về lâu dài hình thành hạ tầng mềm cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô.
Lấy khoa học, công nghệ... làm động lực nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân
Theo Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong, bước đột phá tiếp theo của Hà Nội là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tái cơ cấu nền kinh tế Thủ đô.
Trên cơ sở Luật Thủ đô, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và 8 nghị quyết chuyên đề được Hội đồng Nhân dân thành phố thông qua trong tháng 6/2026, Hà Nội đang từng bước xây dựng hệ sinh thái tạo giá trị mới cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.
Theo đó, thành phố tập trung phát triển hệ sinh thái đào tạo nguồn nhân lực khoa học công nghệ chất lượng cao gắn với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, các trường đại học kỹ thuật, viện nghiên cứu và các chương trình đào tạo quốc tế theo nhu cầu của doanh nghiệp.
Song song với đó là xây dựng các không gian hấp thụ công nghệ và nhân lực chất lượng cao, bao gồm khu công nghiệp thế hệ mới, sàn giao dịch công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), quỹ đầu tư mạo hiểm và mạng lưới doanh nghiệp lớn.
Một nhiệm vụ trọng tâm khác là triển khai Kế hoạch 100 ngày tăng tốc chuyển đổi số Thủ đô theo tinh thần "làm ngay, làm thật, làm đến đâu chắc đến đó." Thành phố lựa chọn những lĩnh vực có lợi thế để tập trung nguồn lực, trong đó các nhiệm vụ về kinh tế số và xã hội số chiếm tối thiểu 70%.
Ở từng lĩnh vực, Hà Nội đều xác định những nhiệm vụ cụ thể. Khẳng định định hướng thời gian tới, ông Nguyễn Văn Phong cho biết Hà Nội sẽ tiếp tục bám sát chỉ đạo của Trung ương, triển khai nghiêm túc, thực chất Nghị quyết 57, đồng thời chủ động tiên phong trong những việc mới, việc khó.
"Thành phố sẽ lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả quản trị, chất lượng phục vụ Nhân dân và năng lực phát triển của Thủ đô," ông Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh./.