Trong bối cảnh tiêu dùng thông minh và chuyển đổi số hiện nay, các sản phẩm công nghệ cao ngày càng trở thành yếu tố then chốt để nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời tạo cơ hội hợp tác quốc tế.
Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Sydney, ông Nguyễn Tuấn Nghĩa - chuyên gia về trí tuệ nhân tạo (AI) được Hiệp hội Kỹ sư Australia phong danh hiệu Tổng công trình sư và là thành viên Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam tại Australia (VASEA), cho biết từ kinh nghiệm làm việc tại Australia trong lĩnh vực AI và thị giác máy tính, ông nhận thấy Australia và Việt Nam có tiềm năng hợp tác to lớn trong lĩnh vực công nghệ cao.
Theo chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa, các công nghệ cao của Australia như công nghệ trí tuệ nhân tạo biên (Edge AI) và thị giác máy tính (Computer Vision); giải pháp tối ưu hóa phần cứng GPU/TensorRT với chi phí thấp; hệ thống phân tích video thông minh, nhận dạng biển số tự động và giám sát an ninh đô thị… đang có sức hấp dẫn lớn đối với Việt Nam.
Ông giải thích giải pháp xử lý AI trên thiết bị biên (không cần gửi dữ liệu về máy chủ trung tâm) phù hợp với hạ tầng của Việt Nam, giúp giảm phụ thuộc vào kết nối Internet, bảo mật dữ liệu tốt hơn vì thông tin được xử lý ngay tại chỗ.
Những công nghệ này có thể được ứng dụng trong quản lý giao thông thông minh (giám sát lưu lượng xe, phát hiện ùn tắc, điều phối đèn tín hiệu), an ninh công cộng (nhận diện khuôn mặt, phát hiện hành vi bất thường) và thành phố thông minh, những lĩnh vực Việt Nam đang đầu tư mạnh mẽ và có nhu cầu cấp thiết.
Lợi ích đặc biệt mà giải pháp này mang lại cho Việt Nam là hoạt động tốt ngay cả khi mất kết nối mạng, những dữ liệu nhạy cảm không rời khỏi thiết bị, đáp ứng yêu cầu bảo mật cao, giảm chi phí băng thông Internet và lưu trữ đám mây.
Trong khi đó, giải pháp tối ưu hóa phần cứng giúp chạy các mô hình AI trên nhiều loại card đồ họa khác nhau của các hãng Intel, AMD, NVIDIA và Qualcomm, không bị phụ thuộc vào một nhà cung cấp phần cứng duy nhất, mang lại nhiều lựa chọn linh hoạt.
Việc triển khai hệ thống thị giác máy tính có chi phí phần cứng thấp hơn 40-60% so với giải pháp truyền thống, phù hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam muốn ứng dụng AI nhưng hạn chế về ngân sách, và có thể nâng cấp dần theo giai đoạn, không cần đầu tư lớn ban đầu.
Đối với hệ thống phân tích video thông minh, nhận dạng biển số tự động và giám sát an ninh đô thị, chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa cho rằng có thể ứng dụng để quản lý bãi đỗ xe thông minh, nhận dạng biển số tự động khi xe vào/ra, tính phí không cần thẻ, giảm ùn tắc tại cổng; giám sát vi phạm giao thông, phát hiện tự động xe vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, chạy quá tốc độ, kết nối trực tiếp hệ thống phạt nguội; quản lý vận tải ở các cảng biển và khu công nghiệp, tối ưu luồng hàng hóa; cảnh báo an ninh, phát hiện xe trộm cắp, xe nợ phí, xe vi phạm qua danh sách cảnh báo…
Theo chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa, các công nghệ của Australia có ưu điểm là bảo vệ quyền riêng tư ngay từ thiết kế (tự động làm mờ khuôn mặt của những người không liên quan, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế); xử lý thông minh tại thiết bị (giảm băng thông, vẫn hoạt động khi mất kết nối, bảo mật cao, phù hợp với hạ tầng của Việt Nam); thích ứng với điều kiện đặc thù của Việt Nam là nhiều xe máy và điều kiện nhiệt đới…
Chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa cho rằng mô hình hợp tác hiệu quả nhất là chuyển giao công nghệ có đào tạo, trong đó doanh nghiệp Australia cung cấp công nghệ lõi và thuật toán đã được kiểm chứng, kiến thức chuyên môn và bí quyết triển khai, đào tạo đội ngũ kỹ sư Việt Nam về tối ưu hóa và vận hành, hỗ trợ kỹ thuật trong giai đoạn đầu.
Trong khi đó, đối tác Việt Nam hiểu biết sâu về thị trường và nhu cầu địa phương; có khả năng điều chỉnh sản phẩm theo đặc thù Việt Nam; có mạng lưới phân phối và dịch vụ hậu mãi tại chỗ; chi phí phát triển và triển khai khá cạnh tranh…
Từ đó, ông kỳ vọng sự hợp tác giữa Việt Nam và Australia trong lĩnh vực này sẽ mang đến những sản phẩm có chất lượng tiêu chuẩn quốc tế nhưng giá thành phù hợp với Việt Nam, chuyển giao công nghệ thực chất chứ không chỉ bán sản phẩm, tạo việc làm và nâng cao năng lực công nghệ nội địa, tạo nền tảng để hai nước cùng mở rộng thị trường Đông Nam Á.
Ở chiều ngược lại, chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa cho rằng các sản phẩm và dịch vụ công nghệ của Việt Nam cũng có tiềm năng tại Australia, đặc biệt là trong các lĩnh vực như gia công phần mềm và dịch vụ AI, thiết bị kết nối thông minh và phần cứng công nghệ, trong đó nông nghiệp thông minh (Agritech) là lĩnh vực có lợi thế lớn.
Theo đánh giá của ông, nguồn nhân lực AI/học máy của Việt Nam có chất lượng cao với chi phí cạnh tranh. Trong bối cảnh các công ty Australia đang tìm kiếm đối tác phát triển phần mềm đáng tin cậy tại châu Á, đây sẽ là một lợi thế đối với Việt Nam.
Nếu các sản phẩm của quốc gia Đông Nam Á này đáp ứng được các yêu cầu của Australia thì sẽ dễ mở rộng được sang các thị trường quốc tế khác như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản.
Bên cạnh đó, môi trường kinh doanh của Australia khá minh bạch, pháp lý rõ ràng, thanh toán đúng hạn, hợp đồng được tôn trọng; các doanh nghiệp Australia muốn đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc… cũng mang lại cơ hội lớn cho Việt Nam.
Cộng đồng người Việt tại Australia với hơn 300.000 người có thể đóng vai trò cầu nối văn hóa và kinh doanh giữa hai nước. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt cũng phải đối mặt với không ít thách thức như Australia có yêu cầu nghiêm ngặt về chứng chỉ, luật bảo vệ người tiêu dùng và an toàn lao động; chi phí tuân thủ cao ($10.000-30.000 AUD/sản phẩm), quy trình phức tạp; chi phí vận chuyển và dịch vụ hậu mãi cao.
Ngoài ra, thương hiệu "Sản xuất tại Việt Nam" hiện chưa có uy tín bằng các thương hiệu khác nên Việt Nam cần đầu tư lớn vào tiếp thị và xây dựng lòng tin; phải vượt qua định kiến về chất lượng sản phẩm Đông Nam Á.
Australia là thị trường đắt đỏ, nhưng khách hàng rất nhạy cảm về hiệu quả đầu tư. Khách hàng Australia sẵn sàng trả cao nếu thấy giá trị rõ ràng. Vì vậy, Việt Nam cần cân bằng giữa chất lượng cao và giá cạnh tranh.
Từ kinh nghiệm thực tế, chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa cho rằng chiến lược hiệu quả nhất là hợp tác với các đối tác tại Australia hiểu biết về thị trường và có mạng lưới khách hàng sẵn, có khả năng hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ và bảo hành, có uy tín để giới thiệu sản phẩm mới, có kinh nghiệm về thủ tục hành chính và pháp lý địa phương.
Để làm được như vậy, theo ông, cần chọn lĩnh vực có thế mạnh rõ ràng (phần mềm, thiết bị nông nghiệp...), tham gia hội chợ, sự kiện ngành để gặp đối tác tiềm năng, bắt đầu với dự án thí điểm nhỏ để xây dựng lòng tin, đầu tư vào chứng nhận và tuân thủ tiêu chuẩn từ sớm, duy trì quan hệ lâu dài, chứ không nên chỉ tập trung vào giao dịch ngắn hạn.
Chia sẻ kinh nghiệm từ Hội chợ Mùa Thu 2025, nơi sản phẩm AI Box của ông tham gia, chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa nhận định sự kiện này, cũng như Hội chợ Mùa Xuân hiện nay, là “cầu nối” công nghệ quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số.
Các doanh nghiệp Việt có cơ hội so sánh trực tiếp với sản phẩm quốc tế, nhận phản hồi từ khách hàng đa quốc gia, đồng thời tạo áp lực cạnh tranh tích cực để nâng cao đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) và đổi mới công nghệ.
Các hội chợ cũng là cơ hội kết nối trực tiếp với đối tác tiềm năng, triển khai mô hình R&D chung, năng lực dịch vụ sản xuất thiết bị gốc hoặc thiết kế gốc thông minh, cấp phép và bản địa hóa, đồng thời trao đổi tri thức kỹ thuật thông qua các hội thảo, thử nghiệm sản phẩm và các phiên trao đổi chuyên sâu.
Ông nhấn mạnh hội chợ không chỉ là nơi “trưng bày” mà còn là chất xúc tác để thúc đẩy đột phá công nghệ, giúp doanh nghiệp Việt hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua đổi mới sáng tạo, nơi họ vừa học, vừa đóng góp giá trị công nghệ thực sự, thay vì chỉ dựa vào sản xuất giá rẻ.
Từ kinh nghiệm thực tế, ông cho biết doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng hợp tác nếu đối tác Việt Nam chứng minh được chiều sâu kỹ thuật và cam kết chất lượng, và các hội chợ chính là những sân chơi lý tưởng để thực hiện điều đó.
Để thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và Australia, chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa đề xuất giải pháp ở 2 cấp độ. Ở cấp chính phủ, cần có chương trình “Cầu nối công nghệ Việt Nam-ustralia,” theo đó đẩy nhanh việc cấp thị thực cho các doanh nghiệp công nghệ, công nhận chứng nhận kỹ thuật của nhau, thiết lập quỹ hỗ trợ chi phí các dự án thí điểm về AI, Internet vạn vật (IoT) và thành phố thông minh, tổ chức các đoàn thương mại theo từng ngành cụ thể, kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp dựa trên nền tảng công nghệ thực tế, tổ chức các hội thảo kỹ thuật chứ không chỉ kết nối mạng lưới chung chung.
Ở cấp doanh nghiệp, ông gợi ý thành lập các trung tâm công nghệ, mô hình R&D chung có sự tham gia của các kỹ sư hai nước, thiết lập các chương trình thực tập công nghệ, theo đó các kỹ sư làm việc 3-6 tháng tại thị trường đối tác, chuyển giao công nghệ thông qua con người.Lợi ích là Australia giảm chi phí R&D, trong khi Việt Nam nâng cao năng lực kỹ thuật.
Theo ông, Việt Nam và Australia cần ưu tiên hợp tác trong các lĩnh vực như Agritech (Australia cần tự động hóa, Việt Nam mạnh về AI nên hai nước có thể cùng nhau phát triển nông nghiệp thông minh); thị giác máy tính (Australia có thế mạnh về an toàn khai thác mỏ/xây dựng, trong khi Việt Nam có chuyên môn về thị giác máy tính); thành phố thông minh và an ninh mạng (Australia có tiêu chuẩn cao, còn Việt Nam có nguồn nhân lực dồi dào).
Chuyên gia Nguyễn Tuấn Nghĩa kết luận hợp tác Việt Nam-Australia không chỉ về thương mại mà còn là xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững. Australia có tiêu chuẩn cao và thị trường chất lượng; Việt Nam có nhân tài, tốc độ và khả năng thực thi.
Theo ông, công thức thành công ở đây là "Tiêu chuẩn Australia, tốc độ Việt Nam, cạnh tranh toàn cầu."
Điều quan trọng là phải bắt đầu ngay với các dự án thí điểm nhỏ, học nhanh, mở rộng dần, đúng tinh thần “linh hoạt, nhanh nhẹn” của ngành công nghệ./.