Chiều 27/8, tiếp tục phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật Luật sư (sửa đổi).
Bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị đối với luật sư
Trình bày tờ trình tóm tắt dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc sửa luật cũng nhằm phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch. Đồng thời, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước kết hợp phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội-nghề nghiệp dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những tồn tại, hạn chế phát sinh trong thực tiễn.
Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) hướng tới việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng về nâng cao tiêu chuẩn luật sư, tăng cường kỷ luật kỷ cương và hoàn thiện thể chế hành nghề.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết dự thảo Luật đã bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, có đạo đức tốt và liêm chính; bắt buộc bồi dưỡng hằng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn.
Đồng thời, dự thảo luật cho phép giảng viên luật có thể trở thành luật sư; rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước. Cụ thể, gộp quy trình gia nhập Đoàn và đăng ký tập sự thành gia nhập Đoàn luật sư để tập sự; gộp kiểm tra kết quả tập sự với cấp chứng chỉ hành nghề luật sư thành tổ chức Kỳ thi quốc gia về cấp chứng chỉ hành nghề luật sư.
Hội đồng thi do cơ quan quản lý Nhà nước chủ trì, có sự tham gia của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng và chuyên gia. Cùng với đó, cho phép luật sư tập sự thực hiện một số hoạt động theo sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý.
Dự thảo luật cũng bổ sung hành vi bị nghiêm cấm, tăng trách nhiệm xã hội và minh bạch quyền, nghĩa vụ của luật sư với khách hàng; quy định rõ trường hợp thu hồi chứng chỉ, giấy đăng ký hoạt động.
Dự thảo luật quy định về phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả.
Dự thảo Luật đã bổ sung khái niệm dịch vụ pháp lý; cấm mạo danh luật sư, quảng cáo trái phép, thu thù lao bất hợp pháp, trừ trường hợp thực hiện dịch vụ về chuyên môn; cho phép luật sư ký hợp đồng với cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, thẩm định dự án trọng điểm, làm hòa giải viên, trọng tài viên, quản tài viên…
Dự thảo luật quy định, Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư trên toàn quốc; Nhà nước tăng cường kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm quyền, nghĩa vụ của luật sư và hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất đối với các nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước giao.
Trình bày thẩm tra sơ bộ dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật; đánh giá nội dung dự thảo phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và cơ bản thống nhất với hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm sự đồng bộ với các luật liên quan, nhất là pháp luật về tố tụng; đồng thời đánh giá kỹ hơn nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm thi hành Luật.
Về tiêu chuẩn luật sư, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung yêu cầu “có bản lĩnh chính trị vững vàng,” “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”, nhưng đề nghị tiếp tục làm rõ trong dự thảo nghị định để bảo đảm áp dụng thống nhất.
Có ý kiến cho rằng việc quy định tiêu chuẩn “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực” tương tự một số chức danh tư pháp trong bộ máy nhà nước cần được nghiên cứu kỹ hơn.
Đối với đề xuất sửa tiêu chuẩn “có bằng cử nhân luật” thành “có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật”, cơ quan thẩm tra cho biết còn có các loại ý kiến khác nhau và đề nghị đánh giá kỹ tác động để lựa chọn phương án phù hợp.
Đối với kỳ thi quốc gia về luật sư, cơ quan thẩm tra nhận thấy đây là mô hình cần thiết để đánh giá đầu vào, góp phần hình thành đội ngũ luật sư chất lượng cao. Tuy nhiên, Chính phủ cần thuyết minh rõ hơn cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; đồng thời cân nhắc quy định trong Luật các nguyên tắc về cơ quan chủ trì, cơ quan tham gia và yêu cầu đối với nội dung kỳ thi.
Nhấn mạnh mục tiêu xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị cụ thể hóa tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” bằng các tiêu chí có thể đánh giá được gắn với quy trình minh bạch. Nếu tiêu chuẩn mang tính định tính cao, không được hướng dẫn rõ, có thể dẫn đến cách hiểu, áp dụng khác nhau, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý và tính độc lập của luật sư khi nhận vụ việc.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý kỳ thi quốc gia, nếu được tổ chức, phải thực chất, tránh học thuộc lòng, chú trọng kỹ năng tranh tụng và đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm đánh giá cả kiến thức lý luận và năng lực thực hành.
Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tạo điều kiện hình thành các tổ chức hành nghề luật sư có quy mô lớn, chuyên nghiệp, đủ khả năng cạnh tranh quốc tế; tăng cường bảo vệ quyền hành nghề, thúc đẩy chuyển đổi số và tiếp tục phân định rõ giữa quản lý nhà nước với tự quản nghề nghiệp. Dự thảo cũng cần được tham vấn rộng rãi với giới hành nghề, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học trước khi trình Quốc hội.
Đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em là trung tâm trong sửa đổi Luật Nuôi con nuôi
Cũng trong phiên chiều, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung một số nội dung cơ bản: điều kiện của người được nhận làm con nuôi; điều kiện của người nhận làm con nuôi; yêu cầu đối với việc giải quyết nuôi con nuôi; sự tham gia của người làm công tác xã hội trong giải quyết nuôi con nuôi và sau khi giải quyết nuôi con nuôi; căn cứ chấm dứt việc nuôi con nuôi; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước về nuôi con nuôi; trách nhiệm của cơ sở trợ giúp xã hội.
Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Nuôi con nuôi, nhất trí phạm vi sửa đổi, bổ sung và thấy rằng nội dung của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, bổ sung vào dự thảo Luật các nội dung nhằm thể chế hóa yêu cầu về nâng cao năng lực, đạo đức, trách nhiệm của những chủ thể làm công tác trẻ em và bổ sung quy định về công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc giải quyết nuôi con nuôi theo đúng yêu cầu của Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; nghiên cứu thể chế hóa các yêu cầu, mục tiêu về đổi mới chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt nêu tại Thông báo số 432 TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng.
Cũng trong phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Điện ảnh, Luật Thư viện, Luật Di sản văn hóa./.
Bổ sung tiêu chuẩn “có bản lĩnh chính trị vững vàng” vào tiêu chuẩn luật sư