Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, thăm chính thức Cộng hòa Pháp và dự Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tại Paris, Pháp từ ngày 7-12/9.
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Nga thời gian qua có nhiều bước phát triển mạnh mẽ.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước lần đầu tiên tới Nga của Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta kể từ năm 1991, ngay sau khi Việt Nam vừa tổ chức thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội khóa XVI. Chuyến thăm là dấu mốc mới tạo ra xung lực mạnh mẽ cho quan hệ hai nước trên tất cả các lĩnh vực.
Hơn 7 thập kỷ gắn bó bền chặt
Trong lịch sử dân tộc, quan hệ Việt Nam-Liên Xô là mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết và hợp tác toàn diện, đóng vai trò chí cốt trong các cuộc đấu tranh giành độc lập cũng như công cuộc xây dựng đất nước của Việt Nam trước đây, đặt nền móng cho tình hữu nghị bền chặt và quan hệ hợp tác tốt đẹp giữa hai nước Việt Nam-Liên bang Nga sau này.
Liên Xô (trước đây) là một trong những nước đầu tiên trên thế giới công nhận và chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam vào ngày 30/1/1950.
Trong suốt quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn nhận được sự đồng tình, ủng hộ, sự giúp đỡ chí tình, chí nghĩa của Liên Xô (trước đây) và ngày nay là Liên bang Nga.
Sau 76 năm, hai nước có thể tự hào về những thành tựu đã đạt được khi quan hệ ngày càng phát triển toàn diện, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp.
Những thành tựu này là sự khẳng định vững chắc, là minh chứng sinh động về tình cảm bền chặt vượt thời gian và khoảng cách địa lý mà hai nước dành cho nhau.
Hai nước ký Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga vào ngày 16/6/1994.
Sau hơn 30 năm thực hiện, lãnh đạo hai nước vẫn luôn khẳng định Hiệp ước về nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hữu nghị Việt Nam-Liên bang Nga là văn kiện lịch sử có ý nghĩa lớn lao, là biểu tượng khởi đầu cho một giai đoạn mới trong phát triển hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên bang Nga, tạo ra tiền đề cho việc đưa quan hệ hai nước lên Đối tác chiến lược toàn diện.
Hai nước đã thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược vào năm 2001 và Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2012.
Năm 2021, hai nước ra Tuyên bố chung về Tầm nhìn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện đến năm 2030. Đây là những dấu mốc rất quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai nước.
Trong khuôn khổ quan hệ đó, hợp tác Việt Nam-Nga đã có những bước phát triển mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực. Với nền tảng là tình cảm tốt đẹp giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước, quan hệ chính trị Việt Nam-Nga có độ tin cậy cao, với trao đổi đoàn và tiếp xúc các cấp diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam (tháng 6/2024) của Tổng thống Nga Vladimir Vladimirovich Putin, hai bên đã ra “Tuyên bố chung giữa Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên bang Nga về làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện trên cơ sở những thành tựu của 30 năm thực hiện Hiệp ước về những nguyên tắc cơ bản của quan hệ hữu nghị Việt Nam-Nga,” thể hiện quyết tâm của Lãnh đạo và nhân dân hai nước đưa hợp tác song phương ngày càng hiệu quả, thực chất trên tất cả các lĩnh vực, xứng tầm Đối tác chiến lược toàn diện, đáp ứng nhu cầu và lợi ích của cả nhân dân hai nước, đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Tiếp đó, năm 2025, hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (30/1/1950-30/1/2025) với nhiều sự kiện, hoạt động có ý nghĩa.
Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất trong năm 2025 phải kể đến là chuyến thăm chính thức Liên bang Nga và dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại vào tháng 5/2025 của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân.
Chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt khi hai nước kỷ niệm các mốc lịch sử trọng đại: Nga kỷ niệm 80 năm Chiến thắng trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (9/5/1945-9/5/2025); Việt Nam kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 (1945-2025); đồng thời là năm hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (30/1/1950-30/1/2025).
Trong chuyến thăm này, hai bên đã thông qua Tuyên bố chung về các định hướng chính trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Nga trong giai đoạn mới, khẳng định quyết tâm tận dụng tiềm năng, lợi thế và các cơ hội sẵn có của hợp tác song phương, gìn giữ và củng cố truyền thống hữu nghị, đưa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Nga lên tầm cao mới về chất.
Cũng nhân dịp này, Hiệu trưởng Alexey Gennadievich Komissarov đã trao tặng Tổng Bí thư Tô Lâm danh hiệu Giáo sư danh dự của Học viện Hành chính công và Kinh tế quốc dân trực thuộc Tổng thống Liên bang Nga.
Ngoài các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao, hai nước cũng duy trì cơ chế Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật, thành lập từ năm 1992 và được nâng cấp lên cấp Phó Thủ tướng từ năm 2011; Ủy ban liên Chính phủ họp thường niên. Gần đây nhất Khóa họp lần thứ 25 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Liên bang Nga đã tổ chức tại Nga vào tháng 9/2024.
Hai bên phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Diễn đàn phối hợp hành động và xây dựng niềm tin ở châu Á (CICA)...Hợp tác hiệu quả trên nhiều lĩnh vực
Hợp tác hiệu quả trên nhiều lĩnh vực
Việt Nam-Nga đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 đưa kim ngạch thương mại song phương lên 15 tỷ USD.
Hợp tác kinh tế-thương mại hai nước thời gian qua liên tục phát triển. Tốc độ tăng trưởng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và Liên bang Nga tăng nhanh, đặc biệt từ sau khi Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu chính thức có hiệu lực tháng 10/2016.
Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương đạt 3,63 tỷ USD; năm 2024 đạt 4,58 tỷ USD; năm 2025, kim ngạch trao đổi thương mại song phương đạt gần 4,77 tỷ USD; 7 tháng đầu năm 2026 đạt 3,24 tỷ USD.
Nga có 199 dự án tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt 990 triệu USD, đứng thứ 26/147 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam; Việt Nam có 16 dự án tại Nga với tổng số vốn đăng ký đạt 1,6 tỷ USD (tính đến tháng 12/2025).
Dầu khí-năng lượng là một trụ cột quan trọng của hợp tác song phương. Hai bên đã ký Hiệp định liên chính phủ về xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 mở ra một giai đoạn mới trong hợp tác năng lượng cũng như hợp tác khoa học-công nghệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga, gắn với triển vọng kinh tế cũng như phát triển ngành công nghiệp hạt nhân trong tương lai. Đây là dự án chiến lược dài hạn và là biểu tượng cho hợp tác Việt-Nga trong giai đoạn mới.
Hợp tác về du lịch cũng đạt được nhiều kết quả nhảy vọt. Ngày 5/9, trang tin điện tử news.ru của Nga dẫn lời đại diện Bộ Phát triển kinh tế Liên bang Nga đưa ra dự báo đầy lạc quan về triển vọng tăng trưởng của du lịch Việt Nam, dự kiến lượng du khách Nga đến Việt Nam trong cả năm 2026 có thể đạt mức kỷ lục lịch sử là 1,5 triệu lượt người.
Hợp tác khoa học-công nghệ, giáo dục đào tạo ngày càng được mở rộng, trong đó hợp tác khoa học-công nghệ và giáo dục-đào tạo giữa hai nước được đẩy mạnh và nâng lên tầm chiến lược.
Theo Giáo sư, Viện sỹ Gennady Karlov - Giám đốc Viện Nghiên cứu Công nghệ Sinh học Nông nghiệp Toàn Nga (VNIISB), nông nghiệp công nghệ cao đã chính thức trở thành một trong những định hướng hợp tác chiến lược giữa Nga và Việt Nam, được xếp ngang hàng với các lĩnh vực mũi nhọn như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ sinh học.
Nga đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho nhiều sinh viên Việt Nam nhờ vào các chương trình học bổng và đào tạo chất lượng cao, trong đó có các ngành công nghiệp chủ chốt như năng lượng, dầu khí, khoa học cơ bản. Hàng chục nghìn cán bộ khoa học, kỹ sư và công nhân kỹ thuật được đào tạo tại Liên bang Nga đã có những đóng góp tích cực, hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam và là nhân tố tạo cầu nối hữu nghị giữa người dân hai nước.
Kể từ năm 2019, Nga đã tăng số học bổng cho Việt Nam lên khoảng 1.000 suất/năm. Hiện có khoảng hơn 5.000 sinh viên Việt Nam du học tại Liên bang Nga.
Hai bên đang tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về hợp tác Khoa học và Giáo dục. Trong Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục này, hai nước dự kiến triển khai hơn 100 hoạt động, bao gồm trao đổi đoàn, diễn đàn, hội nghị, hội thảo…
Hợp tác văn hóa, thể thao, du lịch được triển khai tích cực với việc tổ chức thường niên và luân phiên Những ngày văn hóa tại mỗi nước.
Năm 2025, lần đầu tiên Việt Nam đã tổ chức Lễ hội Văn hóa tại Quảng trường Đỏ trong thời gian từ 25/7 đến 3/8/2025, thu hút đông đảo sinh viên Nga, bao gồm cả những bạn trẻ chưa từng học tiếng Việt, chủ động tham gia và hòa mình vào không gian văn hóa Việt.
Sức hút văn hóa tiếp tục được khẳng định khi nam ca sỹ Đức Phúc đại diện Việt Nam tham gia và giành chiến thắng tại Cuộc thi Âm nhạc Quốc tế Intervision 2025 tại Nga, tạo nên làn sóng quan tâm mạnh mẽ của công chúng “xứ sở Bạch Dương” đối với nền nghệ thuật đương đại Việt Nam.
Bên cạnh những hợp tác chính trị và kinh tế lâu đời, sự hợp tác văn hóa này đã thực sự đem lại bầu không khí mới cho hợp tác Việt-Nga, gắn kết chặt chẽ hơn hai đất nước, hai dân tộc.
Cộng đồng người Việt Nam tại Nga với khoảng 70.000 người, luôn gắn bó và coi Nga là quê hương thứ hai của mình, có nhiều đóng góp cho đất nước và sở tại, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước.
Nâng tầm toàn diện quan hệ Việt Nam-Nga
Với nền tảng quan hệ hơn 75 năm phát triển tốt đẹp, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lần này là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt.
Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, chuyến thăm lần này khẳng định sự nhất quán, kế thừa và coi trọng cao của Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Liên bang Nga.
Chuyến thăm được kỳ vọng sẽ củng cố hơn nữa nền tảng tin cậy chính trị và tăng cường vai trò của Ngoại giao nguyên thủ thông qua việc duy trì thường xuyên tiếp xúc giữa lãnh đạo cao nhất hai nước; nâng cao hiệu quả hợp tác trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân; phát huy hiệu quả hoạt động của các cơ chế Ủy ban liên Chính phủ và Ủy ban hợp tác liên Nghị viện...
Đồng thời tạo chuyển biến đột phá trong các trụ cột hợp tác truyền thống, trước hết là dầu khí, năng lượng, trong đó có điện hạt nhân; đưa hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng phát triển hạ tầng trở thành động lực mới; mở ra kết nối hàng không, hàng hải, đường sắt và thúc đẩy doanh nghiệp hai nước tham gia các dự án đầu tư tại thị trường của nhau.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang tính biểu tượng rất cao và là thông điệp chính trị quan trọng, cho thấy cả Việt Nam và Liên bang Nga đều hết sức coi trọng quan hệ hợp tác hữu nghị giữa hai nước, thể hiện mong muốn và ý chí chính trị của lãnh đạo và người dân hai nước kế thừa, tiếp nối tình hữu nghị truyền thống tốt đẹp, cùng có quyết tâm củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Đặc biệt, theo Đại sứ, chuyến thăm lần này còn là chuyến thăm của tình hữu nghị và vì hòa bình giữa các dân tộc trên toàn thế giới. Trong khuôn khổ chuyến thăm, Quỹ Giải thưởng Hòa bình Quốc tế mang tên Lev Tolstoy, đại văn hào của nước Nga, người yêu chuộng hòa bình, nổi tiếng với tư tưởng hết sức nhân văn, coi trọng giá trị đạo đức, lòng nhân ái, sẽ trao Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lev Tolstoy cho Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Đây là sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế nói chung và nước Nga nói riêng, đối với những nỗ lực, đóng góp của Việt Nam và cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong việc xây dựng một trật tự thế giới công bằng dựa trên luật pháp quốc tế, vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực châu Á-Thái Bình Dương và trên toàn thế giới.
Về phía Nga, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Bezdetko Gennady Stepanovich khẳng định, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần này là một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam-Nga.
Phía Nga kỳ vọng hai bên sẽ thảo luận thực chất toàn bộ các vấn đề trong chương trình nghị sự song phương, thống nhất những hướng hợp tác mới trong dài hạn và đưa ra các quyết định cụ thể nhằm tiếp tục củng cố vững chắc quan hệ hai nước.
Theo Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko, Trưởng phân ban Nga trong Ủy ban hợp tác Liên Chính phủ Nga-Việt, chuyến thăm cấp nhà nước tới đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nga là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ đơn thuần là sự tiếp nối truyền thống tiếp xúc thường xuyên, mà còn là cơ hội tạo động lực mới cho hợp tác song phương giữa hai nước: từ hợp tác thương mại, kinh tế, khoa học, công nghệ đến quan hệ nhân văn và giáo dục, những lĩnh vực đang được đặt lên hàng đầu trong Năm Hợp tác Khoa học-Giáo dục hiện nay.
Ông cho rằng trong bối cảnh những ưu đãi trong khuôn khổ giai đoạn quá độ của Hiệp định Thương mại Tự do giữa Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) và Việt Nam đã kết thúc, nhiệm vụ đặt ra hiện nay là cần một nền tảng mới để phát triển hợp tác thương mại, đầu tư.
Quan trọng là phải nhìn xa hơn việc xuất khẩu - đến khả năng mở rộng hợp tác công nghệ và công nghiệp. Điều này đáp ứng cả lợi ích của Việt Nam trong việc tăng cường chủ quyền công nghệ cũng như nhu cầu tăng xuất khẩu của Nga.
Tiến sỹ Valeria Vershinina, Phó Giám đốc Trung tâm ASEAN thuộc Học viện Quan hệ Quốc tế Moskva (MGIMO), Bộ Ngoại giao Nga, nhấn mạnh thông điệp cốt lõi sẽ được truyền tải từ cả hai phía trong chuyến thăm là việc khẳng định tính chất chiến lược bất biến của mối quan hệ đối tác, bất chấp những biến động bên ngoài, đồng thời có thể kỳ vọng rằng các văn kiện được ký kết sẽ tiếp tục định hướng làm sâu sắc hơn sự hợp tác thực chất trong các lĩnh vực năng lượng, thương mại, giáo dục và giao lưu nhân văn.
Bà cũng khẳng định độ vững chắc của lộ trình phát triển quan hệ Nga-Việt trong thập kỷ tới không phụ thuộc vào số lượng văn kiện được ký kết, mà được quyết định bởi tính nhất quán, kiên định của các bộ, ngành và chuyên gia hai nước trong việc hiện thực hóa các dự án đã hoạch định./.