T heo Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), để giảm nghèo bền vững, việc hỗ trợ người dân không chỉ dừng ở tạo sinh kế mà cần hướng tới nâng cao giá trị sản xuất và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường. Vì vậy, cần xây dựng, nhân rộng các mô hình sinh kế đa dạng, gắn sản phẩm OCOP với du lịch, kết nối thị trường thông qua xúc tiến thương mại và các kênh phân phối hiện đại, nhằm nâng cao thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho người dân, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi.
Thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm
Ông Hoàng Văn Dự - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, cho biết Việt Nam có lợi thế về sự đa dạng sinh thái, sản phẩm nông nghiệp, tài nguyên văn hóa và bản sắc riêng của từng vùng miền. Đây là nền tảng thuận lợi để phát triển các mô hình sinh kế từ lợi thế địa phương, kết hợp sản xuất nông nghiệp với chế biến, thương mại và du lịch, qua đó tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Thực tiễn tổ chức các chương trình triển lãm, hội chợ và không gian quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch thời gian gần đây, cho thấy mô hình này mang lại nhiều giá trị như thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm, gia tăng nhận diện thương hiệu địa phương và làm phong phú trải nghiệm của du khách.
Khi sản phẩm OCOP được giới thiệu cùng câu chuyện về vùng nguyên liệu, nghề truyền thống, văn hóa và ẩm thực bản địa, sức hấp dẫn không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở giá trị đặc trưng của cộng đồng sản xuất.
Đây cũng là cơ hội để người dân khai thác tốt hơn nguồn lực sẵn có, phát triển các hoạt động dịch vụ, trải nghiệm văn hóa và du lịch cộng đồng, từng bước đa dạng hóa nguồn thu.
Điểm đáng chú ý của mô hình là tạo không gian để người sản xuất gặp gỡ trực tiếp người tiêu dùng, doanh nghiệp phân phối và đơn vị lữ hành, mở ra cơ hội hợp tác và phát triển các kênh bán hàng mới. Việc quy tụ sản phẩm của nhiều địa phương còn giúp mở rộng lựa chọn cho du khách, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương bổ trợ thế mạnh, cùng quảng bá thương hiệu vùng và chia sẻ cơ hội thị trường.
Tuy nhiên, ông Hoàng Văn Dự cũng lưu ý, để mô hình phát huy hiệu quả, không gian quảng bá OCOP cần được xây dựng dựa trên bản sắc, thế mạnh và câu chuyện riêng của từng vùng miền, thay vì chỉ dừng ở trưng bày hàng hóa. Các hoạt động trình diễn nghề truyền thống, giới thiệu ẩm thực, trải nghiệm sản phẩm và giao lưu với nghệ nhân, nhà sản xuất cần được tổ chức đồng bộ với công tác thiết kế, nhận diện thương hiệu và truyền thông.
Đặc biệt, không gian quảng bá cần được kết nối với tour, tuyến du lịch, cơ sở lưu trú, nhà hàng và hệ thống phân phối để khách tham quan có thể tiếp tục mua sắm sau trải nghiệm. Khi đó, hoạt động xúc tiến thương mại không chỉ tạo hiệu ứng trong thời gian diễn ra sự kiện mà còn góp phần hình thành chuỗi giá trị, tạo đầu ra ổn định hơn cho sản phẩm địa phương.
Với mục tiêu giảm nghèo bền vững, phát triển các mô hình sinh kế gắn với sản phẩm OCOP cần hướng tới hỗ trợ người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ sản xuất, chế biến đến quảng bá và tiêu thụ. Đây là hướng đi giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo thêm cơ hội việc làm và cải thiện thu nhập, nhất là với các hợp tác xã, hộ sản xuất nhỏ, cộng đồng ở vùng khó khăn.
Kết nối thị trường tiêu thụ lâu dài
Nếu phát triển sản phẩm là điều kiện cần, thì tiếp cận thị trường và duy trì đầu ra ổn định là yếu tố quyết định hiệu quả của các mô hình hỗ trợ sinh kế.
Thực tế các hoạt động hội chợ, triển lãm, tuần hàng và kết nối cung cầu được các bộ, ngành, địa phương triển khai trong thời gian qua, cho thấy các hoạt động này đã tạo cầu nối trực tiếp giữa các chủ thể OCOP, doanh nghiệp sản xuất với hệ thống phân phối, nhà bán lẻ và người tiêu dùng. Qua đó, nhiều sản phẩm đặc trưng có cơ hội tiếp cận thị trường mới, mở rộng mạng lưới đối tác và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng hóa.
Tuy vậy, nhiều chủ thể OCOP vẫn gặp khó khăn do quy mô sản xuất nhỏ, nguồn cung chưa ổn định, năng lực quản trị và phát triển thương hiệu còn hạn chế. Một số sản phẩm chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng, bao bì, bảo quản, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ để tham gia hệ thống phân phối hiện đại. Với vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, địa hình cách trở, chi phí logistics cao, hạn chế về hạ tầng số và khả năng tiếp cận thông tin thị trường càng làm gia tăng những trở ngại này.
Với vai trò là Trung tâm xúc tiến thương mại nông nghiệp, ông Hoàng Văn Dự cho biết đơn vị xác định xúc tiến thương mại không chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm, mà phải hướng tới ký kết hợp tác, phát triển đơn hàng và duy trì quan hệ thương mại lâu dài.
Vì thế, để thực hiện mục tiêu này, Trung tâm xúc tiến thương mại nông nghiệp chú trọng kết nối các chủ thể OCOP với siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm, cửa hàng đặc sản vùng miền, cơ sở lưu trú và các điểm du lịch.
Song song với kết nối thị trường là hỗ trợ chủ thể thông qua các chương trình đào tạo, tập huấn, tư vấn về hoàn thiện bao bì, nhãn mác, tiêu chuẩn chất lượng, hồ sơ pháp lý, năng lực cung ứng và phương thức giao hàng phù hợp với yêu cầu của từng kênh. Kết nối, phát triển các không gian giới thiệu sản phẩm OCOP tại những địa điểm có lưu lượng khách du lịch và sức mua tốt.
Mục tiêu là đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng, để mỗi sản phẩm không chỉ có giá trị hàng hóa mà còn trở thành đại sứ quảng bá văn hóa, con người và tiềm năng của địa phương.
Chuyển đổi số cũng được xác định là hướng đi quan trọng để mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo Trung tâm xúc tiến thương mại nông nghiệp, các hoạt động quảng bá, tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số, livestream bán hàng, truyền thông trực tuyến và kết nối giao dịch giữa chủ thể sản xuất với doanh nghiệp, đối tác cần được đẩy mạnh. Việc ứng dụng mã QR, truy xuất nguồn gốc và số hóa thông tin sản phẩm sẽ giúp tăng tính minh bạch, củng cố niềm tin của người tiêu dùng.
Tuy vậy, Trung tâm xúc tiến thương mại nông nghiệp cũng lưu ý chuyển đổi số không chỉ là đưa sản phẩm lên môi trường trực tuyến mà còn phải gắn với quản trị đơn hàng, kiểm soát chất lượng, logistics và dịch vụ sau bán hàng. Vì vậy, các chương trình hỗ trợ cần chú trọng nâng cao kỹ năng kinh doanh, tiếp thị số và khả năng sử dụng công cụ công nghệ cho các chủ thể.
Bên cạnh đó, việc phát triển và nhân rộng các mô hình sinh kế gắn với sản phẩm OCOP cũng cần được đặt trong mối liên kết giữa sản xuất, công nghệ, thị trường và khai thác bền vững lợi thế địa phương.
Khi người dân được hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận công nghệ, kết nối với các kênh tiêu thụ phù hợp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, sản phẩm đặc trưng sẽ có thêm cơ hội nâng cao giá trị, tạo việc làm và cải thiện thu nhập. Đây cũng là nền tảng để các mô hình hỗ trợ phát triển sản xuất thực sự đóng góp vào mục tiêu giảm nghèo bền vững./.
Nhằm nâng cao hình ảnh thương hiệu OCOP Việt Nam đối với du khách trong nước và quốc tế, mở rộng thị trường và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP của các địa phương, mới đây, Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã khai mạc Không gian quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP gắn với du lịch cấp vùng.
Diễn ra từ ngày 16 đến 21/10, sự kiện trên nằm trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026, thuộc chuỗi hoạt động của Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Không gian quảng bá rộng khoảng 400 m² với 22 gian hàng của 21 đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã đến từ 10 tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Đắk Lắk và Cà Mau.
Bên cạnh trưng bày, giới thiệu các sản phẩm vùng miền, chương trình còn tổ chức các hoạt động quảng bá điểm đến, giới thiệu tour, tuyến du lịch, trình diễn nghề thủ công, trang phục truyền thống và trải nghiệm ẩm thực. Hoạt động livestream góp phần mở rộng kênh quảng bá sản phẩm OCOP trên nền tảng số.