Trước yêu cầu tăng trưởng kinh tế phải được đo bằng những con số GDP cùng với năng lực sản xuất được tạo ra, giá trị gia tăng được giữ lại trong nước và mức độ cải thiện đời sống nhân dân, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đề nghị tập trung giải quyết ba vấn đề trọng tâm trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Tại phiên thảo luận tổ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2027, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh hơn về dư địa và kịch bản bứt phá của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đưa tiềm năng di sản, sức sáng tạo và giá trị con người Việt Nam trở thành nguồn lực phát triển.
Ba trọng tâm trong điều hành kinh tế
Thống nhất cao với Báo cáo của Chính phủ về kết quả tăng trưởng GDP 9 tháng đạt 9,01% trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát huy hiệu quả các nguồn lực và bảo đảm thành quả phát triển lan tỏa đến người dân.
Theo Bộ trưởng, để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong thời gian tới, cần tập trung giải quyết ba bài toán lớn.
Thứ nhất, tăng trưởng cao phải đi đôi với nâng cao năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Hướng tới mục tiêu tăng năng suất lao động 8,6%, mỗi ngành, mỗi địa phương cần xác định rõ sản phẩm, công nghệ và phương thức tổ chức sản xuất có khả năng tạo thêm giá trị. Cùng với đó là các cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể về vốn và công nghệ, giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực sáng tạo, làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Qua đó, nền kinh tế không chỉ tạo ra nhiều giá trị hơn mà còn gia tăng phần giá trị được giữ lại trong nước, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Thứ hai, cần chuyển những nguồn lực đã được tháo gỡ về cơ chế thành năng lực sản xuất, kinh doanh thực tế. Với 468 dự án đã được xử lý và có phương án xử lý, tổng mức đầu tư trên 3,2 triệu tỷ đồng, Bộ trưởng cho rằng cần theo dõi sát kết quả triển khai: bao nhiêu dự án đã vận hành, bao nhiêu vốn được đưa vào thực hiện và bao nhiêu việc làm mới được tạo ra.
Hiệu quả tháo gỡ vướng mắc cần được đo đếm bằng thời gian, chi phí thực tế mà người dân, doanh nghiệp tiết kiệm được. Mỗi nhiệm vụ phải “rõ người chịu trách nhiệm, thời hạn và kết quả đầu ra,” bảo đảm các dự án thực sự tạo ra năng lực sản xuất, sản phẩm và thị trường. Theo Bộ trưởng, có phương án xử lý là bước quan trọng, nhưng điều quyết định là tổ chức thực hiện hiệu quả để tạo ra sản phẩm mới.
Thứ ba, thành quả tăng trưởng phải lan tỏa rõ hơn đến đời sống nhân dân. Việc đánh giá kết quả phát triển cần gắn với thu nhập thực tế, việc làm bền vững, khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao và chất lượng môi trường sống. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định: “Phát triển con người cũng chính là tạo cái nền tảng cho tăng trưởng lâu dài của chúng ta.”
Từ yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát huy nguồn lực và cải thiện đời sống nhân dân, Bộ trưởng làm rõ vai trò của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản và sức sáng tạo thành năng lực sản xuất, kinh doanh, đồng thời đóng góp trực tiếp vào sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Biến bản sắc văn hóa thành năng lực
Trích dẫn định hướng từ Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Bộ trưởng cho biết trong 9 tháng đầu năm, giá trị tăng thêm của ngành nghệ thuật, vui chơi và giải trí tăng khoảng 10,17%, cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng GDP chung của cả nước.
Kết quả này cho thấy dư địa phát triển còn lớn nếu kho tàng di sản và tiềm năng văn hóa được chuyển hóa bài bản thành các sản phẩm có bản quyền, có thị trường tiêu thụ rộng lớn và được khai thác lâu dài.
Để thúc đẩy cả cung và cầu của thị trường văn hóa, trong năm 2026, Việt Nam sẽ lần đầu tiên tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam và Tuần lễ Văn hóa Đại đoàn kết toàn dân trên phạm vi toàn quốc theo tinh thần Nghị quyết 80 và Nghị quyết 28 của Quốc hội. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh truyền thống mà còn được kỳ vọng tạo cú hích cho phát triển công nghiệp văn hóa.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chủ động xây dựng kịch bản tăng trưởng riêng cho công nghiệp văn hóa, xác định hệ thống tiêu chí thống kê mức đóng góp của ngành vào tăng trưởng chung. Theo đánh giá sơ bộ, công nghiệp văn hóa hiện đóng góp trên 5% GDP quốc gia. Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỷ trọng đóng góp lên 7% GDP, duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu hằng năm trên 10%.
Cùng với việc xác định mục tiêu và phương thức đo lường đóng góp, hoàn thiện thể chế được xem là điều kiện quan trọng để mở rộng không gian phát triển. Tại kỳ họp này, Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến đối với hai văn bản quan trọng là Luật Phát triển công nghiệp văn hóa và Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, hướng tới tạo hành lang pháp lý cho những lĩnh vực động lực mới.
Du lịch: Tăng trưởng đột phá, mở rộng nguồn thu
Nếu công nghiệp văn hóa mở ra dư địa khai thác giá trị sáng tạo và di sản, du lịch là lĩnh vực có khả năng đưa những giá trị đó đến gần hơn với thị trường, đồng thời tạo sức lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế khác.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có khả năng kích thích mạnh mẽ sự phát triển của nhiều lĩnh vực. Theo công bố mới nhất của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026, Chỉ số phát triển du lịch và lữ hành của Việt Nam tăng 7 bậc so với năm 2024.
Trong 9 tháng đầu năm, Việt Nam đón 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu dịch vụ du lịch ước đạt 13,6 tỷ USD, thặng dư dịch vụ du lịch đạt 2,21 tỷ USD, góp phần cải thiện cán cân dịch vụ quốc gia. Thị trường nội địa đạt 126 triệu lượt khách.
Để hoàn thành mục tiêu cả năm đón 25 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu du lịch đạt 1.115.000 tỷ đồng, toàn ngành đang tập trung triển khai các giải pháp thu hút khách trong mùa cao điểm cuối năm.
Về dài hạn, Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới xác định mục tiêu nâng mức đóng góp trực tiếp của du lịch từ 8,8% GDP hiện nay lên 10-12% GDP vào năm 2030 và 12-14% GDP vào năm 2045. Riêng năm 2027, ngành đặt mục tiêu đón 28-29 triệu lượt khách quốc tế, tổng doanh thu đạt 1.260.000-1.280.000 tỷ đồng.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Bộ trưởng cho biết toàn ngành sẽ tập trung mở rộng kết nối các tuyến du lịch, phát triển mạng lưới hàng không, tạo thuận lợi về nhập cảnh, thị thực và chính sách miễn thuế. Chất lượng trải nghiệm cũng cần được nâng lên thông qua chuỗi sản phẩm đa dạng, kết hợp văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực, mua sắm và thể thao. Công tác bảo đảm an ninh, an toàn tại các điểm đến được quán triệt chỉ đạo quyết liệt nhằm củng cố niềm tin của du khách quốc tế.
Đặc biệt, việc Việt Nam đăng cai Năm APEC 2027 được xác định là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất nước và thúc đẩy hợp tác du lịch. Các hội nghị kết nối du lịch APEC dự kiến tổ chức tại Đà Nẵng vào tháng 7/2027 sẽ góp phần thúc đẩy việc ký kết những hợp đồng hợp tác cụ thể.
Phát triển con người từ đầu tư văn hóa, thể thao
Bên cạnh đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, văn hóa và thể thao còn giữ vai trò quan trọng trong nâng cao sức khỏe, chất lượng nguồn nhân lực và bồi đắp các chuẩn mực con người Việt Nam.
Thực hiện quan điểm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại buổi làm việc với ngành thể dục thể thao, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh đầu tư cho văn hóa và thể thao chính là đầu tư trực tiếp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phẩm chất con người Việt Nam. Theo đó, ngành thể thao đang chuyển hướng mạnh mẽ sang tư duy chăm sóc sức khỏe chủ động cho nhân dân.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai phong trào “Mỗi người dân tập luyện ít nhất một môn thể thao,” gắn với thể thao học đường và các hoạt động vận động tại cộng đồng.
Dự kiến trong quý 2/2027, Bộ sẽ ban hành và hoàn thiện Bộ chỉ số về thể lực, mức độ vận động và khả năng tiếp cận thể thao, qua đó đo lường thực chất tình hình ở từng nhóm đối tượng trước khi nhân rộng trên phạm vi toàn dân.
Ở lĩnh vực văn hóa cơ sở, khảo sát sơ bộ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho thấy chỉ khoảng 52% hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đạt tiêu chuẩn quy định. Bộ đang tiếp tục tổng rà soát trên toàn quốc ở cả cấp tỉnh và cấp xã để xây dựng phương án đầu tư công khai, phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương.
Đáng chú ý, Bộ đã đề xuất Chính phủ cơ chế chuyển đổi các cơ sở nhà đất dôi dư sau sắp xếp thành không gian hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng. Việc khai thác hiệu quả những cơ sở này không chỉ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận các hoạt động văn hóa, thể thao mà còn tạo điều kiện để các hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam được tuyên truyền, lan tỏa sâu rộng trong đời sống thường nhật.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định Bộ sẽ chủ động xử lý các công việc thuộc thẩm quyền, công khai tiến độ và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để tháo gỡ những vướng mắc liên ngành.
Đóng góp của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, theo đó, không chỉ được đo bằng các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn phải thể hiện cụ thể ở “giá trị kinh tế tạo ra, nâng cao sức khỏe và đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời quảng bá, nâng cao sức hấp dẫn của Việt Nam trên trường quốc tế,” góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước./.
Du lịch ưu tiên chiến lược nào trong bối cảnh nhiều biến động?
Trong bối cảnh du lịch thế giới nhiều biến động, Việt Nam cần làm gì để vừa đạt mục tiêu tăng trưởng, vừa nâng chất lượng trải nghiệm, bảo đảm lợi ích lâu dài cho điểm đến, doanh nghiệp và cộng đồng?
