Thành phố Hồ Chí Minh trong không gian mới với quy mô và thị trường du lịch lớn hơn đang mở ra nhiều cơ hội; đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ hướng dẫn viên.
Trong bối cảnh đó, ngành du lịch thành phố tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa lực lượng hướng dẫn viên, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, trải nghiệm của du khách và sức cạnh tranh của điểm đến, phù hợp định hướng tại Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị khóa XIV về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.
Áp lực hành nghề tại cửa ngõ du lịch
Thành phố Hồ Chí Minh giữ vị trí là trung tâm kinh tế, văn hóa, du lịch lớn nhất cả nước; đồng thời là cửa ngõ đón khách quốc tế quan trọng của Việt Nam.
Những năm gần đây, cùng với đà phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ của ngành du lịch quốc gia, hoạt động lữ hành trên địa bàn thành phố đã có bước phát triển vượt bậc cả về số lượng doanh nghiệp lẫn quy mô thị trường.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng cũng đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác quản lý nhà nước, nhất là bảo đảm an ninh, trật tự và chất lượng dịch vụ du lịch.
Đại diện Phòng Quản lý lữ hành, Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cho biết sự phát triển của thị trường lữ hành khẳng định sức hút của điểm đến song cũng kéo theo những diễn biến phức tạp.
Khi số lượng doanh nghiệp và lao động du lịch tăng nhanh, việc kiểm soát điều kiện hành nghề và chất lượng dịch vụ gặp không ít thách thức. Tình trạng kinh doanh lữ hành trái phép, cạnh tranh không lành mạnh, hạ giá đi đôi với cắt giảm chất lượng dịch vụ vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Tại các địa bàn trọng điểm du lịch, một số hành vi như xâm hại tài sản của du khách, chèo kéo, ép giá, lừa đảo dịch vụ có xu hướng tinh vi hơn. Những vấn nạn này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của du khách mà còn tác động đến uy tín và hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện mà ngành du lịch thành phố đang xây dựng.
![ttxvn_du-lich-thanh-pho-ho-chi-minh2.jpg](https://media.vietnamplus.vn/images/z8ZDrw2iDw-hOXuGUXKjy1tgk25XJMDeXgIRm8l9FjP2dHgBCRFyGOPv1LmrbelYqIVoIPBZo_cK7ELO_hPGpg/ttxvn_du-lich-thanh-pho-ho-chi-minh2.jpg.avif "Khách nước ngoài tham gia tour "Người Tây ăn Tết miền Tây" của doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Mỹ Phương/TTXVN)")
Theo một số chuyên gia, lượng khách tăng nhanh có thể tạo áp lực lên chất lượng dịch vụ và trải nghiệm như quá tải, thời gian chờ đợi kéo dài, chất lượng phục vụ chưa đồng đều. Điều này đòi hỏi ngành du lịch nâng chuẩn chất lượng, trong đó có chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh với các thành phố du lịch trong khu vực như Bangkok, Kuala Lumpur... đặt ra yêu cầu về nguồn nhân lực đông, chuyên nghiệp, thành thạo ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ và ứng xử văn minh. Do đó, nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa lực lượng hướng dẫn viên ngày càng tăng, trong khi việc giữ chân nhân lực có tay nghề trước xu hướng dịch chuyển lao động giữa các ngành, địa phương cũng là vấn đề cần quan tâm.
Ông Hoàng Thanh Tùng, cán bộ Phòng An ninh đối ngoại, Công an Thành phố Hồ Chí Minh phân tích, hướng dẫn viên là những người thường xuyên tiếp xúc với người nước ngoài, nắm lịch trình và nhiều thông tin của đoàn nên có thể bị lôi kéo, móc nối hoặc vô tình bị lợi dụng. Vì vậy, hướng dẫn viên cần thận trọng trước những yêu cầu đưa khách đến khu vực nhạy cảm, thay đổi hành trình hoặc thực hiện các hoạt động ngoài chương trình.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người làm nghề cần chủ động phối hợp với doanh nghiệp hoặc cơ quan chức năng thay vì tự xử lý theo cảm tính. Đối với trường hợp người nước ngoài trực tiếp thuyết minh, hướng dẫn đoàn tại Việt Nam, việc xác định có thực hiện hoạt động hướng dẫn du lịch hay không cần căn cứ vào hành vi thực tế không chỉ dựa vào danh nghĩa. Hướng dẫn viên Việt Nam được phân công cũng phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình.
Đồng quan điểm, Tiến sỹ Nguyễn Minh Trí, Trưởng phòng Kiểm tra Pháp chế, Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, vi phạm trong nghề hướng dẫn viên đôi khi bắt đầu từ những việc nhỏ như sử dụng thẻ không đúng quy định, bỏ qua điểm tham quan, cung cấp thông tin chưa được kiểm chứng, chia sẻ danh sách khách hoặc thực hiện yêu cầu bất thường của du khách.
Theo ông, năng lực nghề nghiệp không chỉ là khả năng xử lý nhanh tình huống mà còn là biết dừng đúng lúc, biết điều gì không nên làm và tìm đến ai khi chưa chắc chắn. Đây là cách người hướng dẫn bảo vệ mình, bảo vệ du khách và giữ gìn tính chuyên nghiệp của nghề.
Việc nắm vững các chế tài hành chính trong Luật Du lịch và các văn bản quy phạm pháp luật cũng là yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp lữ hành và hướng dẫn viên nhằm hạn chế rủi ro.
Yêu cầu bản lĩnh sứ giả quảng bá điểm đến
Thành phố Hồ Chí Minh đang có điều kiện tái cấu trúc không gian du lịch, phát triển các tuyến, điểm liên vùng, xây dựng sản phẩm đa dạng và chất lượng cao hơn để đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của du khách.
Trong quá trình đó, vai trò của hướng dẫn viên ngày càng được chú trọng. Hướng dẫn viên không chỉ làm nhiệm vụ dẫn đường mà còn là người giới thiệu văn hóa, góp phần bảo đảm an toàn và quảng bá hình ảnh điểm đến. Vì vậy, mỗi hướng dẫn viên cần không ngừng nâng cao chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm trong từng hành trình.
Anh Lê Trọng, hướng dẫn viên du lịch tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết sau hơn 20 năm gắn bó với nghề, anh nhận thấy bên cạnh đam mê, hướng dẫn viên cần thường xuyên học hỏi kiến thức chuyên môn, cập nhật quy định pháp luật và tuân thủ các quy định tại điểm đến. Hướng dẫn viên cũng cần tích cực tham gia các tổ chức, đoàn thể và hội nghề nghiệp để kết nối, trao đổi kinh nghiệm thực tế, tham gia tập huấn, đào tạo.
Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô thị trường lớn hơn, không gian phát triển rộng hơn và yêu cầu cạnh tranh ngày càng cao.
Nghị quyết số 26-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tăng trưởng về số lượng sang chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững; hướng tới ngành du lịch chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo và có sức cạnh tranh quốc tế.
Trong tiến trình này, nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng. Vấn đề đặt ra đối với ngành du lịch thành phố không chỉ là số lượng lao động mà còn là mức độ đáp ứng của đội ngũ nhân lực trước yêu cầu phát triển mới và khả năng chuẩn bị nguồn nhân lực cho những năm tới.
Ở góc độ quản lý ngành, ông Lê Trương Hiền Hòa, Phó Giám đốc Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, ngành du lịch thành phố luôn giữ vị trí dẫn đầu cả nước và không ngừng phát triển.
Đội ngũ hướng dẫn viên là một trong những lực lượng tiên phong đưa hình ảnh Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và Việt Nam nói chung đến gần hơn với bạn bè quốc tế.
Trong bối cảnh mới, ngành du lịch thành phố kỳ vọng mỗi hướng dẫn viên phát huy bản lĩnh, tình yêu nghề, tinh thần học tập, nâng cao tính chuyên nghiệp và hướng tới phát triển bền vững, phù hợp với thực tiễn.
Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai các định hướng phát triển đội ngũ hướng dẫn viên như xây dựng chương trình đào tạo chuyên đề về địa lý hành chính, văn hóa, lịch sử vùng; tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức thực tiễn, kỹ năng khai thác điểm đến mới tại các huyện, xã có tiềm năng du lịch; khuyến khích ứng dụng công nghệ trong đào tạo như E-learning, bản đồ số, dữ liệu số về điểm đến.
Bên cạnh đó, Sở chú trọng nâng cao nhận thức nghề nghiệp và đạo đức hành nghề thông qua phối hợp với hội nghề nghiệp tuyên truyền bộ quy tắc ứng xử, xây dựng hình ảnh hướng dẫn viên chuyên nghiệp; hỗ trợ đội ngũ hướng dẫn viên tham gia các hoạt động du lịch xanh, du lịch cộng đồng, du lịch có trách nhiệm.
Về phát triển nguồn nhân lực du lịch nói chung, ông Hòa cho biết ngành du lịch thành phố tập trung triển khai Kế hoạch năm 2026, dự kiến tổ chức 6 khóa cập nhật kiến thức cho hướng dẫn viên du lịch nội địa và quốc tế; đồng thời kiểm tra nghiệp vụ đối với hướng dẫn viên du lịch tại điểm theo đúng quy định.
Song song đó, ngành tăng cường phối hợp, gắn kết giữa cơ sở đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm cung ứng nguồn nhân lực đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn của ngành du lịch trong thời gian tới./.
Từ dữ liệu đến trải nghiệm: Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh tăng tốc chuyển đổi số
Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến xây dựng hệ sinh thái du lịch dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao chất lượng trải nghiệm và năng lực cạnh tranh của điểm đến.
