Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) tại nhiều ngân hàng đồng loạt đi xuống trong những tháng đầu năm 2026, phản ánh sự thay đổi trong hành vi của người gửi tiền và áp lực cạnh tranh huy động vốn ngày càng lớn. Khi nguồn vốn giá rẻ không còn dồi dào như trước, cuộc đua CASA đang trở thành một trong những mặt trận quan trọng nhất của ngành ngân hàng.
CASA giảm trên diện rộng
Dữ liệu từ Wigroup cho thấy tỷ lệ CASA bình quân của 27 ngân hàng giảm từ 15,18% vào cuối năm 2025 xuống còn 13,77% và có tới 24/27 ngân hàng ghi nhận CASA suy giảm.
CASA là tiền gửi không kỳ hạn của cá nhân và doanh nghiệp, chủ yếu phục vụ thanh toán, với lãi suất rất thấp, thường chỉ từ 0,1-0,5%/năm. Đây được xem là nguồn vốn có chi phí rẻ nhất của ngân hàng. Tỷ lệ CASA càng cao, chi phí vốn càng thấp, qua đó hỗ trợ biên lãi ròng (NIM), khả năng cạnh tranh lãi suất cho vay và hiệu quả kinh doanh.
Dù giảm 4,6 điểm phần trăm so với cuối năm trước, MB vẫn dẫn đầu hệ thống với tỷ lệ CASA khoảng 33%. Theo sau là Vietcombank và Techcombank với tỷ lệ lần lượt 32,9% và 32,6%. MSB, VietinBank, ACB, TPBank và BIDV với tỷ lệ dao động từ gần 20% đến hơn 26%.
Tuy nhiên, việc CASA đồng loạt suy giảm cho thấy nguồn vốn giá rẻ đang trở nên khó nắm giữ hơn ngay cả với những ngân hàng vốn có lợi thế lớn về khách hàng và hệ sinh thái giao dịch.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân đầu tiên đến từ sự thay đổi của mặt bằng lãi suất huy động. Trong bối cảnh tín dụng được đẩy mạnh, nhiều ngân hàng tăng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn để thu hút nguồn vốn ổn định phục vụ cho vay.
Khi khoảng cách giữa lãi suất tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi có kỳ hạn ngày càng lớn, người gửi tiền có xu hướng chuyển phần vốn nhàn rỗi sang các sản phẩm tiết kiệm để tối ưu lợi nhuận. Điều này khiến CASA giảm dù tiền vẫn nằm trong hệ thống ngân hàng.
Bên cạnh đó, một phần dòng tiền cũng dịch chuyển sang các kênh đầu tư như vàng, bất động sản và chứng khoán khi kỳ vọng sinh lời tăng lên.
Yếu tố mùa vụ cũng tác động đáng kể. Quý 1 hằng năm thường là giai đoạn doanh nghiệp tăng chi cho sản xuất kinh doanh, thanh toán công nợ và nhập nguyên liệu. Người dân cũng sử dụng tiền cho tiêu dùng và đầu tư sau Tết, khiến số dư tài khoản thanh toán giảm so với thời điểm cuối năm.
Đáng chú ý, hành vi quản trị dòng tiền của khách hàng doanh nghiệp đang thay đổi. Thay vì để lượng tiền lớn nằm trong tài khoản thanh toán, nhiều doanh nghiệp chuyển sang sử dụng các sản phẩm tiền gửi linh hoạt, tiền gửi qua đêm hoặc công cụ đầu tư ngắn hạn nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng vốn.
Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh CASA hiện nay không chỉ diễn ra giữa các ngân hàng mà còn với chính các sản phẩm tài chính thay thế trong hệ sinh thái của ngân hàng.
Các ngân hàng làm gì để giữ CASA?
Nếu như giai đoạn 2020-2024, các ngân hàng có thể tăng CASA nhờ miễn phí giao dịch, phát triển ngân hàng số và mở rộng hệ sinh thái thanh toán thì hiện nay những yếu tố này đã trở thành tiêu chuẩn chung của thị trường.
Hầu hết ngân hàng đều miễn phí giao dịch, sở hữu ứng dụng ngân hàng số hiện đại và kết nối rộng với các nền tảng thanh toán. Khi khoảng cách công nghệ dần thu hẹp, việc thu hút thêm CASA trở nên khó khăn hơn.
Khách hàng hiện không chỉ quan tâm đến sự thuận tiện trong giao dịch mà còn chú trọng hiệu quả sử dụng dòng tiền. Điều này buộc các ngân hàng phải tìm kiếm những giá trị gia tăng mới để giữ chân khách hàng thay vì chỉ dựa vào các chính sách miễn phí.
Việc CASA giảm không chỉ ảnh hưởng tới cơ cấu nguồn vốn mà còn tác động trực tiếp tới hiệu quả kinh doanh. Khi tỷ trọng vốn giá rẻ giảm, chi phí huy động tăng lên, tạo áp lực lên NIM trong bối cảnh cạnh tranh lãi suất ngày càng gay gắt.
Chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Chủ tịch Hội đồng quản trị OCB Trịnh Văn Tuấn cho biết ngân hàng đang tạm dừng mở rộng mạng lưới vật lý để tập trung tối ưu hiệu quả hoạt động và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Theo ông Tuấn, OCB ưu tiên kiểm soát ba nhóm chi phí gồm vận hành, rủi ro và vốn. Trong đó, mục tiêu trọng tâm năm nay là giảm chi phí vốn thông qua việc gia tăng CASA.
Ngân hàng đặt mục tiêu nâng tỷ lệ CASA lên 16% trong năm 2026 bằng cách biến tài khoản OCB trở thành tài khoản giao dịch chính của khách hàng, thông qua số hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm người dùng.
Tại Techcombank, Tổng Giám đốc Jens Lottner cũng nhiều lần nhấn mạnh vai trò của CASA. Theo ông, CASA không chỉ là nguồn vốn giá rẻ mà còn là nguồn thanh khoản ổn định, giúp ngân hàng chủ động hơn trong chiến lược tăng trưởng dài hạn.
Song song với việc duy trì CASA, Techcombank còn phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn nhằm đa dạng hóa nguồn vốn và bảo đảm cân đối thanh khoản phục vụ tăng trưởng tín dụng.
Thực tế cho thấy, chiến lược CASA của các ngân hàng hiện nay không còn đơn thuần là thu hút tiền gửi không kỳ hạn, mà hướng tới mục tiêu sâu hơn là trở thành ngân hàng giao dịch chính của khách hàng.
Theo chuyên gia tài chính Lê Hoài Ân, CASA ngày càng trở thành thước đo quan trọng phản ánh chất lượng tăng trưởng của ngân hàng.
Ông cho rằng, một ngân hàng có thể tăng trưởng tín dụng nhanh nhưng nếu khách hàng không duy trì tài khoản thanh toán, không phát sinh giao dịch và dòng tiền thường xuyên qua ngân hàng thì mối quan hệ đó thiếu tính bền vững.
"Tỷ lệ CASA cao cho thấy ngân hàng đang nắm giữ dòng tiền của khách hàng và trở thành ngân hàng giao dịch chính. Đây mới là nền tảng tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài," ông Ân nhận định.
Theo vị chuyên gia, CASA không đơn thuần là nguồn vốn giá rẻ mà còn phản ánh mức độ hiện diện của ngân hàng trong đời sống tài chính hàng ngày của khách hàng. Khi khách hàng nhận lương, thanh toán hóa đơn, chuyển tiền, đầu tư và sử dụng các dịch vụ tài chính trên cùng một hệ sinh thái, CASA sẽ được duy trì một cách tự nhiên và bền vững.
Ngược lại, nếu khách hàng chỉ vay vốn nhưng dòng tiền lại vận hành ở ngân hàng khác, lợi thế cạnh tranh của ngân hàng sẽ rất hạn chế.
Trong bối cảnh tín dụng được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng mạnh trong năm 2026, CASA vẫn được xem là yếu tố quyết định lợi thế cạnh tranh của nhiều ngân hàng. Tuy nhiên, giai đoạn tăng trưởng dễ dàng nhờ miễn phí giao dịch và số hóa cơ bản đã qua.
Cuộc đua hiện nay không còn là cuộc đua về phí dịch vụ, mà là cuộc đua xây dựng hệ sinh thái, trải nghiệm khách hàng và khả năng giữ dòng tiền ở lại trong hệ thống. Những ngân hàng duy trì được CASA cao sẽ là những ngân hàng có khả năng trở thành trung tâm giao dịch tài chính của khách hàng, qua đó sở hữu lợi thế bền vững về chi phí vốn trong những năm tới./.