Sở hữu bộ sưu tập xe đạp Pháp Peugeot đồ sộ được công nhận kỷ lục thế giới, ông Đào Xuân Tình (sinh năm 1959) tâm sự rằng sưu tầm không chỉ là sở hữu đồ vật mà đó là cách lưu giữ ký ức. Với ông, mỗi chiếc xe đạp chuông kêu leng keng đều gợi nhắc về nét đẹp thanh lịch của Thủ đô một thời.
Gợi nhớ một thời Hà Nội cũ
Tỉ mỉ lau chùi những chiếc xe đạp Peugeot, ông Tình say sưa chia sẻ về đam mê cả đời của mình.
Tình yêu của ông với xe đạp được nhen lên từ những năm trung học, giai đoạn 1973-1975, khi Hà Nội còn in dấu thời bao cấp với những con phố hẹp, mái ngói cũ và tiếng leng keng xe đạp vọng qua từng ô cửa sổ.
Khi ấy, một chiếc Peugeot không đơn thuần là phương tiện đi lại mà là biểu tượng của sự kiêu hãnh hiếm hoi giữa đời sống còn nhiều thiếu thốn. Giá trị của nó có khi ngang cả một căn nhà trong phố cổ, trở thành giấc mơ xa xỉ của biết bao người dân Hà Nội.
Chỉ cần bắt gặp một chiếc Peugeot màu đồng cá vàng “đầu bằng yên da” hay sắc xanh côban lướt qua phố cũng đủ khiến người ta ngoái nhìn đầy ngưỡng mộ.
“Từ sự ngưỡng mộ đó, tôi ấp ủ một ước mơ rằng có lẽ vài thập kỷ sau, tôi có thể sở hữu một chiếc. Năm 1983, cuối cùng tôi đã làm được. Từ chiếc xe đạp đầu tiên đó, tôi dần nhận ra rằng Peugeot không chỉ là phương tiện giao thông mà còn là kho tàng ký ức từ một giai đoạn khó khăn nhưng đầy ý nghĩa. Theo một cách nào đó, Peugeot cũng đã trở thành một phần của Hà Nội xưa,” ông Tình tâm sự.
Tình yêu với những chiếc xe đạp Pháp xuất phát từ vẻ đẹp đặc biệt mà như ông Tình nói thì mỗi chi tiết trên chiếc xe đều mang một nét nghệ thuật. Một chiếc xe đạp Peugeot có gần 200 bộ phận, bằng thép, da hay cao su, tất cả được lắp ráp thành một tác phẩm hoàn chỉnh. Hơn nữa, thương hiệu này gắn liền với Pháp, một quốc gia mà ông vô cùng ngưỡng mộ về văn hóa, con người và kiến trúc.
Càng dành nhiều thời gian sưu tầm, ông càng nhận ra rằng xe đạp Peugeot không chỉ là những phương tiện thông thường. Chúng có một đặc điểm độc đáo: Đó là "có giới tính."
Vậy là ông bắt đầu tìm kiếm những cặp xe phù hợp - xe đạp nam và nữ cùng kiểu dáng, màu sắc và tình trạng.
“Với tôi, chúng giống như những cặp đôi, như những gia đình. Rồi tôi bổ sung thêm những chiếc xe đạp trẻ em để hoàn thiện những gia đình ấy,” ông Tình kể.
Kết quả là bộ sưu tập đã phát triển thành một thế giới sống động phản ánh cuộc sống con người. Một số chiếc xe đạp giống như tri kỷ, số khác lại là hiện thân của những kỷ niệm gia đình.
Có lẽ đó chính là yếu tố độc đáo khiến cho bộ sưu tập của ông Tình lần lượt được Tổ chức kỷ lục Việt Nam, Tổ chức Kỷ lục châu Á và Liên minh Kỷ lục Thế giới xác lập kỷ lục. Cụ thể, năm 2018, bộ sưu tập xe đạp Peugeot sản xuất tại Pháp của kỷ lục gia Đào Xuân Tình đã được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam chính thức công nhận là "Bộ sưu tập xe đạp Peugeot sản xuất tại Cộng hòa Pháp nhiều nhất tại Việt Nam." Đến năm 2019, bộ sưu tập này tiếp tục được Tổ chức Kỷ lục châu Á xác lập kỷ lục với nội dung "Bộ sưu tập xe đạp Peugeot sản xuất tại Cộng hòa Pháp nhiều nhất châu Á" và Liên minh Kỷ lục Thế giới xác lập Bộ sưu tập xe đạp Peugeot lớn nhất thế giới.
Những chiếc xe chuyên chở ký ức
“Nghề chơi cũng lắm công phu,” ông Tình không chỉ đi khắp nơi tìm mua những chiếc xe đạp mà còn dành nhiều thời gian và công sức chăm chút cho “kho báu” của mình.
Theo ông Tình, Peugeot là một thương hiệu rất “bảo thủ.” Nhiều bộ phận từ các mẫu xe khác nhau hiếm khi có thể hoán đổi cho nhau, vì vậy việc bảo tồn tính nguyên bản là vô cùng quan trọng. Tiêu chí của ông cũng rất khắt khe: Mỗi chiếc xe phải giữ nguyên bản và duy trì ít nhất 80% chất lượng ban đầu.
Sau hơn 20 năm, đến nay bộ sưu tập của ông Đào Xuân Tình đã có tổng cộng khoảng 300 chiếc xe đạp Peugeot được sản xuất tại Cộng hòa Pháp. Chiếc nhiều tuổi nhất được sản xuất từ năm 1918 và chiếc gần đây nhất là những chiếc được sản xuất năm 1988.
“Những chiếc xe đạp này không chỉ chở người. Chúng chở tình yêu, tri thức và vẻ đẹp. Vì vậy, khi tôi nhìn vào một chiếc Peugeot cũ, tôi không chỉ thấy một đồ vật mà thấy cả một thời đại,” ông Tình nói.
Với "Bộ sưu tập xe đạp Peugeot cổ sản xuất tại Cộng hòa Pháp," Kỷ lục gia Đào Xuân Tình đã tạo nên một nét đẹp độc đáo và riêng biệt, đóng góp thêm giá trị vào đời sống văn hóa, tinh thần ở Thủ đô, làm lan tỏa những giá trị nhân văn trong cuộc sống đầy biến động.
Mới đây (từ ngày 4/4 đến 20/5), ông Tình giới thiệu bộ sưu tập của mình với triển lãm “Peugeot với ký ức người Hà Nội” tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật (22 Hàng Buồm, Hà Nội) thu hút nhiều khách trong nước và quốc tế tới tham quan, trải nghiệm.
Theo Ban tổ chức, hơn 8.000 lượt khách đến xem là dấu ấn đáng chú ý đối với một không gian trưng bày mang tính sưu tập cá nhân.
Điều này cho thấy sức hút đặc biệt của các hiện vật gắn với ký ức Hà Nội, đồng thời phản ánh nhu cầu tìm hiểu, kết nối với những giá trị văn hóa đô thị của công chúng.
Điểm đặc biệt của triển lãm nằm ở chỗ các hiện vật không tồn tại như những món đồ tĩnh lặng của quá khứ, mà được sắp đặt thành một câu chuyện xuyên suốt về ký ức đô thị và sự giao thoa văn hóa.
“Đối với tôi, sưu tầm không phải là để sở hữu. Đó là để bảo tồn và kể lại những câu chuyện ý nghĩa về cuộc sống. Khi nhìn chúng, tôi thấy gia đình mình, những người thân yêu và một thời đại đã qua. Những chiếc xe đạp, đồng hồ và máy khâu mà tôi sưu tầm giúp mọi người hiểu về lịch sử để có thể trân trọng hiện tại hơn và sống nhân ái hơn,” ông nói.
Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, Phó Chủ tịch Quỹ Di sản văn hóa, đã trao Chứng nhận của Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội cho kỷ lục gia Đào Xuân Tình vì những đóng góp trong việc phối hợp tổ chức thành công triển lãm “Peugeot với ký ức người Hà Nội 1892-1992.”
Theo bà Thanh Tâm, chứng nhận không chỉ dành cho một bộ sưu tập cá nhân giàu giá trị, mà còn ghi nhận những nỗ lực đưa hiện vật đến gần hơn với công chúng, góp phần lan tỏa ký ức đô thị, di sản văn hóa và tình yêu Hà Nội tới nhiều thế hệ của kỷ lục gia Đào Xuân Tình./.