Trở lại bến Thạnh Phong (xã Thạnh Phong, tỉnh Vĩnh Long), nơi đã ghi dấu ấn lịch sử hào hùng của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển năm xưa, nhiều người không khỏi ngỡ ngàng trước sự đổi thay kỳ diệu của vùng đất này.
Năm 2026, Thạnh Phong thêm lần nữa đánh dấu cột mốc lịch sử khi Đảng bộ, chính quyền và quân dân Vĩnh Long tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển (23/10/1961-23/10/2026).
Ký ức hào hùng bên bến nước năm xưa
Về Thạnh Phong hôm nay, đi trên những con đường trải nhựa rộng rãi, rợp bóng cây xanh, ít ai hình dung nơi đây từng là một trong những địa bàn bị địch đánh phá ác liệt. Bom, pháo từ máy bay, tàu chiến và pháo binh trên đất liền cùng chất độc hóa học đã gây ra nhiều mất mát, đau thương cho quân và dân địa phương.
Thạnh Phong từng là trọng điểm bình định, đánh phá ác liệt nhất của địch với các cuộc hành quân lớn như Phượng hoàng TG 1, Bủa lưới phóng lao, Sóng thần 5…
Cách đây 65 năm, trước yêu cầu chi viện cho chiến trường miền Nam, tuyến vận tải quân sự chiến lược trên biển được mở ra và xã Thạnh Phong được chọn là nơi xuất phát đầu tiên, trở thành “Đầu cầu tiếp nhận vũ khí Bắc-Nam”.
Đúng 16 giờ ngày 17/8/1961, tại khu rừng ngập mặn ở ấp Cồn Tra, xã Thạnh Phong, con thuyền mang bí số 106 NB cùng 6 đồng chí âm thầm lên đường ra miền Bắc với nhiệm vụ vô cùng đặc biệt. Vượt qua giông bão, sóng to gió lớn và sự bủa vây của kẻ thù, ngày 25/8/1961, con thuyền không số của những chiến sỹ quân giải phóng đã đến vùng biển Hà Tĩnh an toàn.
Sau những chuyến đi lịch sử tiếp nhận vũ khí ấy, ngày 19/9/1962, Quân ủy miền Nam đã quyết định thành lập Bến tiếp nhận đặt tại xã Thạnh Phong, mang phiên hiệu A101, bí số B3. Từ đây, quân và dân địa phương tiếp tục giữ vững bí mật, bảo vệ cơ sở cách mạng, tự nguyện nhường nhà cửa, tháo dỡ ngư cụ, cất giấu vũ khí và chở che cán bộ, chiến sỹ.
Từ tháng 6/1963 đến tháng 11/1970, Bến A101 đã đón 27 chuyến tàu cập bến an toàn, tiếp nhận tổng cộng khoảng 2.700 tấn vũ khí, hàng hóa chi viện cho chiến trường miền Nam.
Tính chung trong suốt gần 10 năm hoạt động, cán bộ và nhân dân Thạnh Phong cùng Bến A101 đã tiếp nhận và vận chuyển hơn 5.700 tấn vũ khí đạn dược, đưa đón hàng trăm cán bộ các cấp. Những địa danh như Khâu Băng, Cồn Lớn, Bồn Bồn và Bến A101 đã trở thành những dấu mốc lịch sử đáng tự hào, minh chứng cho sức mạnh đoàn kết và ý chí sắt đá của một thế hệ anh hùng.
Ngày nay, Bia tưởng niệm Bến A101 tại ấp Thạnh Hòa với diện tích khoảng 600m², là nơi tri ân các anh hùng liệt sỹ; đồng thời trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Đại tá Lê Minh Trí, nguyên Tham mưu trưởng Lữ Đoàn 962, Bộ Tham mưu Quân Khu 9 cho biết, gia đình ông trước đây sống gần Bến A101(bến Thạnh Phong). Cha ông cùng người dân địa phương trực tiếp hỗ trợ vận chuyển vũ khí khi tàu cập bến.
Từ nhỏ, ông Trí đã theo cha làm nhiệm vụ cảnh giới, giao liên, góp phần bảo đảm vũ khí được vận chuyển, cất giấu an toàn. Sau ngày giải phóng, xã Thạnh Phong gặp muôn vàn khó khăn. Đường sá chưa hình thành, việc đi lại chủ yếu bằng xuồng, đời sống người dân thiếu thốn. Tuy nhiên, với quyết tâm của chính quyền và nhân dân, địa phương từng bước khắc phục khó khăn, xây dựng hạ tầng, phát triển sản xuất, đưa đời sống người dân ngày càng đi lên.
Tự tin vươn mình phát triển trong kỷ nguyên mới của đất nước
Chiến tranh qua đi, Thạnh Phong bước vào công cuộc xây dựng quê hương với xuất phát điểm thấp. Hạ tầng còn thiếu, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Tuy nhiên, với bản lĩnh của những người từng đương đầu với giông bão trên những con tàu không số, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Thạnh Phong đã từng bước kiến thiết lại quê hương.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thạnh Phong Phạm Văn Hùng cho biết, xã Thạnh Phong hiện nay được thành lập trên cơ sở hợp nhất xã Giao Thạnh và xã Thạnh Phong trước đây. Việc hợp nhất mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện mở rộng quy hoạch, huy động nguồn lực và triển khai các giải pháp đồng bộ nhằm thay đổi diện mạo nông thôn.
Sự chuyển mình thể hiện rõ qua hệ thống giao thông. Các tuyến đường nông thôn từng lầy lội, đi lại khó khăn nay từng bước được bê tông hóa, kết nối các khu dân cư và vùng sản xuất. Tỷ lệ đường xã đạt chuẩn theo quy hoạch đạt hơn 80%; tỷ lệ đường ấp, ngõ, xóm được cứng hóa đạt 88,73%.
Điều kiện sống của người dân cũng được cải thiện. Tỷ lệ hộ có nhà ở kiên cố đạt trên 85%, tỷ lệ nghèo đa chiều giảm còn 2,65%. Hạ tầng giao thông, điện và các điều kiện phục vụ sản xuất được đầu tư đã tạo thuận lợi để người dân chuyển đổi mô hình kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và mặt nước nuôi trồng thủy sản.
Một trong những mô hình tiêu biểu là nuôi tôm công nghệ cao của gia đình ông Đặng Văn Bảy ở xã Thạnh Phong. Ông Bảy cho biết, nhờ hạ tầng giao thông và hệ thống điện được đầu tư, gia đình có điều kiện chuyển từ nuôi tôm truyền thống sang nuôi tôm thẻ chân trắng theo quy trình công nghệ cao, nhiều giai đoạn. Phương thức sản xuất mới giúp sản lượng tăng gấp 6-7 lần so với nuôi truyền thống.
Hiện gia đình ông Bảy có hơn 40ha nuôi tôm công nghệ cao, sản lượng mỗi năm đạt hơn 800 tấn, lợi nhuận trên 20 tỷ đồng. Bên cạnh quy trình nuôi khép kín, nuôi nhiều giai đoạn, ông tiếp tục ứng dụng các giải pháp kỹ thuật như sử dụng khí clo, màn che nhằm giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả sản xuất.
Từ thực tiễn sản xuất, mô hình của gia đình ông Bảy cho thấy việc đầu tư hạ tầng gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ có thể tạo ra thay đổi rõ nét về năng suất và thu nhập. Đây cũng là hướng đi để người dân địa phương tiếp tục chuyển đổi phương thức sản xuất, thích ứng với yêu cầu phát triển nông nghiệp hiện đại.
Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Thạnh Phong Phạm Văn Hùng, người dân ngày càng chủ động tiếp cận tiến bộ khoa học, kỹ thuật, ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh. Trong 9 tháng năm 2026, kinh tế địa phương ghi nhận những chuyển biến tích cực. Thu nhập bình quân đầu người năm 2026 ước đạt hơn 98,5 triệu đồng, tăng 83 triệu đồng so với năm 2025.
Nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu kinh tế của xã; đồng thời chuyển dịch theo hướng ứng dụng công nghệ cao, phát triển kinh tế xanh. Trên địa bàn xã hiện có các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị gắn với bảo đảm an toàn thực phẩm như mô hình trồng lúa hữu cơ và nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao. Đặc biệt, Thạnh Phong đã xây dựng được vùng nguyên liệu chất lượng cao với sản phẩm nông sản chủ lực là xoài tứ quý được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu.
Cùng với chuyển đổi sản xuất nông nghiệp, phong trào khởi nghiệp và phát triển sản phẩm OCOP gắn với đặc trưng địa phương được quan tâm. Xã đang hướng dẫn các hộ sản xuất hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận OCOP 3 sao đối với 2 sản phẩm là kẹo đậu phộng và mứt xoài; đồng thời lập hồ sơ đề nghị tái công nhận OCOP 4 sao đối với 3 sản phẩm là khô cá bông lau một nắng, khô cá rô phi một nắng và khô cá đù đỏ một nắng của cơ sở Gecosex Chung.
Bí thư Đảng ủy xã Thạnh Phong Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thạnh Phong sẽ tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, khơi dậy tinh thần chủ động, sáng tạo trong nhân dân, quyết tâm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, xây dựng quê hương phát triển bền vững.
Hơn sáu thập kỷ trước, những con tàu không số rẽ sóng ra khơi mang theo khát vọng hòa bình, thống nhất non sông. Hôm nay, trên nền bến bãi năm xưa, "con tàu" Thạnh Phong đang tiếp tục căng buồm vươn ra biển lớn, mang theo khát vọng về một vùng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp.
Sự hòa quyện giữa tinh thần cách mạng quật cường và ý chí khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, ứng dụng chuyển đổi số chính là đôi cánh vững chắc để Thạnh Phong tự tin vươn mình phát triển trong kỷ nguyên mới của đất nước./.