Hơn bốn thập kỷ sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, nơi mặt trận Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang, vẫn còn những người lính chưa trở về. Nay đã ở tuổi xế chiều, các cựu chiến binh vẫn trở lại chiến trường xưa, vượt núi cao, băng rừng, lần theo ký ức để hỗ trợ lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ. Với họ, mỗi chuyến đi là một lần thực hiện lời hẹn với đồng đội, mong đưa những người đã ngã xuống trở về với quê hương, gia đình.
Vượt núi cao, lần theo dấu tích đồng đội
Đường lên cao điểm 685 quanh co giữa những triền núi hiểm trở. Vách đá dựng đứng, mỏm đá tai mèo sắc nhọn và vực sâu khiến mỗi bước chân đều phải thận trọng.
Trên hành trình ấy, cựu chiến binh Nguyễn Văn Kim, quê Yên Bái và Lưu Thành Chì, quê Nghệ An, cùng lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ trở lại khu vực từng in dấu một thời chiến đấu gian khổ.
Hơn 40 năm trôi qua, cây rừng phủ kín nhiều trận địa, địa hình thay đổi, những dấu tích chiến tranh dần phai mờ. Nhưng trong ký ức của những người lính năm xưa, từng vị trí chiến đấu, mỏm đá, khe núi vẫn gợi lại những tháng ngày đồng đội sát cánh bên nhau. Những ký ức ấy trở thành nguồn thông tin quý, giúp lực lượng chức năng xác định khu vực tìm kiếm.
Dù tuổi cao, ông Nguyễn Văn Kim vẫn nhiều lần trở lại chiến trường Vị Xuyên, cùng lực lượng tìm kiếm đến những địa bàn hiểm trở với mong muốn tìm thấy thêm đồng đội còn nằm lại nơi núi rừng biên giới.
Ông Nguyễn Văn Kim chia sẻ: “Chỉ cần tìm thấy hài cốt đồng đội, thì dù khó khăn đến đâu, chúng tôi vẫn quyết tâm bám trụ. Năm xưa, chúng tôi đã vững vàng nơi chiến trường khốc liệt, thì hôm nay, dù tuổi đã cao, sức khỏe không còn như trước, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục vượt núi, băng rừng, quyết tâm tìm kiếm, đưa đồng đội trở về với quê hương, gia đình.”
Với ông Kim, mỗi chuyến trở lại là một cơ hội để những ký ức còn lưu giữ trở thành manh mối phục vụ tìm kiếm. Dù hành trình còn nhiều gian nan, ông vẫn quyết tâm góp sức, bởi đồng đội chưa tìm thấy thì nỗi day dứt vẫn còn.
Cùng tham gia hành trình ấy, ông Lưu Thành Chì, quê Nghệ An, cũng mong muốn góp sức đưa đồng đội trở về. Sức khỏe không còn như trước, nhưng ông vẫn trở lại chiến trường xưa, chỉ dẫn những vị trí từng chiến đấu mà mình còn nhớ.
Ông Lưu Thành Chì chia sẻ: “Chúng tôi trở lại chiến trường xưa để chỉ dẫn những vị trí từng chiến đấu, mong tìm kiếm được càng nhiều đồng đội càng tốt. Tuổi đã cao, sức khỏe không còn như trước, nhưng chúng tôi vẫn cố gắng góp sức, với mong muốn đưa các anh trở về đoàn tụ với gia đình, trở về quê hương, đất tổ.”
Với ông Chì, mỗi người đồng đội được tìm thấy là thêm một cơ hội để những người đã hy sinh sau hàng chục năm được trở về với gia đình, quê hương.
Không để đồng đội bị lãng quên giữa núi rừng
Từ cao điểm 685, hành trình tìm kiếm đồng đội còn tiếp nối tại những điểm cao và khu vực khác trên mặt trận Vị Xuyên. Các cựu chiến binh Lê Hồng Mai, ở xã Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang và Trần Tiến Xuân, quê tỉnh Phú Thọ, cũng trở lại chiến trường xưa với mong muốn góp sức tìm kiếm những người lính chưa trở về.
Mỗi người có những ký ức riêng, nhưng cùng chung nỗi niềm trước những đồng đội đã hy sinh mà đến nay chưa tìm thấy hài cốt. Những thông tin về địa hình, vị trí từng đóng quân và dấu tích chiến trường mà các cựu chiến binh còn lưu giữ có thể giúp lực lượng chức năng xác minh, khoanh vùng tìm kiếm.
Trong Chiến dịch cao điểm “500 ngày đêm”, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang tập trung tìm kiếm tại các khu vực có thông tin về hài cốt liệt sỹ, trong đó có các điểm cao 221, A5, 685, 772, 1509, 300… Quá trình này có sự phối hợp, hỗ trợ của các cựu chiến binh và chính quyền địa phương.
Qua hai đợt tìm kiếm, quy tập và tổ chức truy điệu, an táng tại Nghĩa trang Liệt sỹ Vị Xuyên trong tháng 7 và tháng 10/2026, tổng cộng 147 hài cốt liệt sỹ đã được đưa về nơi an nghỉ. Mỗi hài cốt được tìm thấy là thêm một niềm an ủi đối với thân nhân, tiếp thêm động lực để những người lính năm xưa tiếp tục hành trình tìm đồng đội.
Chiến tranh đã lùi xa, những người lính năm xưa nay tóc đã bạc, bước chân không còn nhanh nhẹn. Nhưng giữa núi rừng Vị Xuyên, hành trình tìm đồng đội vẫn được nối dài bằng ký ức, trách nhiệm và lòng tri ân. Mỗi người một hành trình, nhưng cùng chung mong muốn đưa những người đã hy sinh trở về với quê hương, gia đình.
Với họ, tìm được đồng đội là hoàn thành lời hẹn còn dang dở, để sự hy sinh của các anh không bị lãng quên giữa núi rừng biên cương.../.
Nỗ lực đưa các liệt sỹ còn nằm lại ở mặt trận Vị Xuyên trở về
Từng tảng đá lớn được phá nhỏ, từng lớp đất được bóc tách để tìm lối vào khu vực hang từng bị sập, nơi theo thông tin của các cựu chiến binh có thể còn hài cốt liệt sỹ.
