Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Bắc Ninh có hơn 1.000 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý. Với việc rà soát, phân loại và xây dựng phương án phù hợp với từng cơ sở, đến nay toàn tỉnh đã xử lý 587 cơ sở, đạt hơn 57%; số còn lại đang tiếp tục hoàn thiện phương án, thủ tục để đưa tài sản vào sử dụng hiệu quả hoặc xử lý theo quy định.
Bố trí lại, tận dụng cơ sở dôi dư
Theo Sở Tài chính, sau sắp xếp tổ chức bộ máy, toàn tỉnh có 6.159 cơ sở nhà, đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý, sử dụng; trong đó, 1.022 cơ sở được xác định dôi dư cần xử lý.
Để đẩy nhanh tiến độ xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư, Ủy ban Nhân dân tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, địa phương rà soát, phân loại, lập phương án xử lý đối với các trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp không sử dụng, sử dụng kém hiệu quả hoặc không đúng mục đích.
Sở Tài chính thành lập các nhóm hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến, hướng dẫn địa phương kiểm tra hiện trạng, hoàn thiện hồ sơ, tháo gỡ khó khăn phát sinh.
Đến nay, sở đã trực tiếp hỗ trợ 20 xã, phường hoàn thiện hồ sơ xử lý tài sản; đồng thời thành lập các tổ công tác hỗ trợ 68/99 xã, phường rà soát hiện trạng, hoàn thiện hồ sơ nhà, đất dôi dư. Kết quả, 587 cơ sở đã được xử lý, còn 435 cơ sở đang tiếp tục hoàn thiện phương án.
Trong 587 cơ sở đã xử lý, 473 cơ sở được giao, điều chuyển cho các đơn vị quản lý, sử dụng; 54 cơ sở chuyển giao cho Ủy ban Nhân dân xã, phường quản lý theo quy định của pháp luật đất đai; 57 cơ sở xử lý tài sản trên đất, giao đất cho Ủy ban Nhân dân xã, phường quản lý.
Ngoài ra, có 2 cơ sở thu hồi đất để thực hiện Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và một cơ sở đã ký hợp đồng thuê theo Nghị định số 108/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Tại phường Bắc Giang, việc xử lý nhà, đất dôi dư được gắn với nhu cầu sử dụng thực tế, ưu tiên bố trí lại, chuyển đổi công năng các cơ sở còn khả năng sử dụng. Qua rà soát, địa phương xác định 3 cơ sở dôi dư sau sắp xếp gồm Trường Mầm non Trần Nguyên Hãn (cơ sở Nguyễn Doãn Địch), trụ sở cũ Liên minh Hợp tác xã tỉnh và trụ sở cũ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Cả 3 cơ sở đã được cấp có thẩm quyền quyết định phương án xử lý; trong đó, Trường Mầm non Trần Nguyên Hãn được chuyển đổi công năng cho Trung tâm Quan trắc tài nguyên và Môi trường làm trụ sở; trụ sở cũ Liên minh Hợp tác xã tỉnh được giao Trường Trung học cơ sở Trần Phú; trụ sở cũ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được điều chuyển cho Trường Tiểu học Ngô Sĩ Liên. Hai cơ sở bố trí cho giáo dục đã hoàn thành thu hồi, chuyển giao về địa phương; phường đang đề xuất đưa dự án xây dựng mới Trường Trung học cơ sở Trần Phú vào Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, dự kiến khởi công năm 2027.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Bắc Giang Nguyễn Duy Hùng cho biết địa phương xác định xử lý nhà, đất dôi dư không chỉ là giải quyết các cơ sở không còn nhu cầu mà quan trọng là lựa chọn phương án phù hợp để phát huy giá trị tài sản. Vì vậy, phường đối chiếu hiện trạng, nhu cầu sử dụng và quy hoạch để đề xuất phương án, hạn chế phải đầu tư mới khi vẫn còn cơ sở vật chất có thể tận dụng.
Ngoài 3 cơ sở phát sinh sau sắp xếp, phường còn Trường Mầm non Hoa Sen-khu lẻ Vĩnh Ninh, là cơ sở dôi dư từ trước, đã được bàn giao Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý từ năm 2019. Phường tiếp tục rà soát, đề xuất phương án xử lý phù hợp.
Không chỉ phường Bắc Giang, nhiều địa phương trong tỉnh cũng chủ động bố trí lại cơ sở vật chất ngay sau khi tổ chức bộ máy mới đi vào hoạt động. Tại phường Nam Sơn, một số trụ sở, trường học cũ cũng được điều hòa, chuyển đổi công năng để phục vụ hoạt động của các cơ quan, đơn vị.
Trụ sở Ủy ban Nhân dân phường Nam Sơn cũ được bố trí làm nơi làm việc của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể; Trường Tiểu học Nam Sơn số 1 cũ được sử dụng làm trụ sở Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công và Ban Chỉ huy quân sự phường; Trường Trung học cơ sở Nam Sơn cũ được giao Công an phường quản lý, sử dụng…
Theo lãnh đạo phường, việc tận dụng các cơ sở hiện có giúp địa phương hạn chế đầu tư mới trụ sở, trường học, đồng thời tạo điều kiện để bộ máy sau sắp xếp nhanh chóng ổn định nơi làm việc.
Tháo gỡ điểm nghẽn trong khai thác
Hiện, Bắc Ninh còn 435 cơ sở cần tiếp tục xử lý, phần lớn là những cơ sở đang được nghiên cứu phương án khai thác, cho thuê hoặc phải hoàn thiện thêm các thủ tục về quy hoạch, đất đai; trong đó 419 cơ sở dự kiến giao tổ chức kinh doanh nhà quản lý, khai thác, cho thuê nhưng chưa cho thuê được; 4 cơ sở đang thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất để đấu giá; 3 cơ sở được dự kiến giao tổ chức phát triển quỹ đất quản lý để thực hiện dự án nhà ở xã hội cho lực lượng Công an nhân dân; 9 cơ sở mới tiếp nhận từ các cơ quan Trung ương chuyển về hoặc các đơn vị không còn nhu cầu sử dụng.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, đến nay, Trung tâm và các chi nhánh được giao quản lý, khai thác, xử lý tổng số 583 cơ sở nhà, đất dôi dư; trong đó, 406 cơ sở đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh phê duyệt phương án quản lý, khai thác theo Nghị định số 108/2024/NĐ-CP. Tuy nhiên, việc đưa tài sản vào khai thác thực tế còn chậm; mới có 13 cơ sở được phê duyệt đơn giá và thông báo cho thuê, trong đó chỉ một cơ sở được cho thuê là trụ sở Kho bạc Nhà nước Lương Tài cũ.
Theo Sở Tài chính, một trong những nguyên nhân khiến việc khai thác tài sản còn chậm là hồ sơ pháp lý về đất đai, tài sản của nhiều cơ sở được hình thành và quản lý qua nhiều thời kỳ chưa đầy đủ, đồng bộ. Một số công trình có nhiều hạng mục nhưng khi quyết toán chỉ xác định giá trị chung, chưa tách được giá trị từng công trình, gây khó khăn trong xác định giá trị tài sản để quản lý, khai thác.
Bên cạnh đó, một số cơ sở có phương án sử dụng chưa phù hợp với quy hoạch được phê duyệt, phải tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện thủ tục. Nhiều cơ sở có quy mô nhỏ, nằm xen kẹt trong khu dân cư như nhà văn hóa thôn, điểm trường lẻ, đội thuế... nên giá trị khai thác thấp, khó thu hút tổ chức, cá nhân thuê hoặc chuyển đổi công năng theo hướng thương mại.
Thực tế tại các địa phương cho thấy không phải cơ sở dôi dư nào cũng phù hợp để đưa vào khai thác, cho thuê. Với những cơ sở còn khả năng sử dụng, việc bố trí lại cho giáo dục, y tế, văn hóa, hoạt động cộng đồng hoặc các cơ quan, đơn vị có nhu cầu được xem là phương án phù hợp hơn, vừa tận dụng được tài sản hiện có, vừa hạn chế phát sinh đầu tư mới.
Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn, để đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư, tỉnh sẽ tập trung hoàn thiện dữ liệu, hồ sơ của từng cơ sở, trong đó làm rõ hiện trạng, pháp lý, quy hoạch và nhu cầu sử dụng.
Sở Tài chính phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và các xã, phường rà soát, cập nhật đầy đủ thông tin, làm cơ sở lựa chọn phương án quản lý, khai thác, cho thuê hoặc đấu giá phù hợp với từng cơ sở. Những thủ tục thuộc thẩm quyền cần được giải quyết kịp thời, tránh tình trạng hồ sơ kéo dài qua nhiều khâu, làm chậm quá trình đưa tài sản vào sử dụng.
Đối với những cơ sở đủ điều kiện khai thác, tỉnh yêu cầu các đơn vị triển khai ngay việc cho thuê, đấu giá. Với các cơ sở nhỏ lẻ, giá trị khai thác thấp hoặc khó chuyển đổi công năng, cần tiếp tục phân loại để có phương án xử lý phù hợp; những cơ sở đủ điều kiện thì hoàn thiện thủ tục bàn giao cho xã, phường quản lý, sử dụng theo quy định. Việc xử lý phải gắn với nhu cầu thực tế của từng địa bàn, ưu tiên bố trí các cơ sở còn khả năng sử dụng cho hoạt động cộng đồng, giáo dục, y tế, văn hóa, hạn chế phải đầu tư mới trong khi vẫn còn tài sản có thể tận dụng.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Phạm Hoàng Sơn yêu cầu các xã, phường chủ động rà soát nhu cầu, đề xuất phương án tiếp nhận, sử dụng tài sản; đồng thời phối hợp với các sở, ngành liên quan, nhất là Sở Xây dựng và Sở Tài chính, để tháo gỡ những vướng mắc về quy hoạch, đất đai, tập trung xử lý các nội dung thực sự ảnh hưởng đến việc đưa tài sản vào sử dụng.
Tỉnh sẽ gắn tiến độ xử lý với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu; thường xuyên theo dõi, cập nhật biến động tài sản trên phần mềm quản lý. Những đơn vị không bảo đảm tiến độ sẽ được xem xét trách nhiệm trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, hướng tới xử lý dứt điểm tài sản dôi dư, phát huy hiệu quả tài sản công, hạn chế lãng phí./.