Chiều 3/11, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết dự thảo luật tập trung tháo gỡ vướng mắc trong triển khai quy hoạch, đầu tư các dự án điện, đồng thời hoàn thiện cơ chế giá điện, hỗ trợ tiền điện và phát triển năng lượng tái tạo.
Đề cập đến tiến độ triển khai Quy hoạch điện VIII, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết sau hơn 3 năm thực hiện, đến nay mới có khoảng 5% công suất nguồn điện theo quy hoạch được đưa vào vận hành thương mại do còn nhiều vướng mắc trong quá trình triển khai.
Vì vậy, dự thảo luật được sửa đổi theo hướng bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải, đồng thời linh hoạt trước yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội.
Khoản 4 Điều 10 quy định các yêu cầu cơ bản về quy hoạch điện, trong đó có cập nhật phụ tải lớn, cơ cấu nguồn điện nền, nguồn điện linh hoạt và công suất dự phòng. Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Công Thương cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII phù hợp với điều kiện thực tế và các quy định pháp luật mới.
Về cơ chế đầu tư, phát triển nguồn điện và lưới điện, Bộ trưởng cho biết, dự thảo luật đã bổ sung các quy định nhằm kiểm soát rủi ro giữa các bên tham gia, nhất là đối với những dự án có quy mô vốn lớn như điện khí LNG.
Theo Bộ trưởng, hiện có 18 dự án điện khí LNG nhưng việc triển khai trên thực tế còn nhiều khó khăn. Dự thảo luật đưa ra cơ chế chia sẻ rủi ro, tạo điều kiện cho nhà đầu tư nhưng đồng thời phải bảo đảm trách nhiệm của các bên.
“Không thể tất cả những rủi ro trong quá trình đầu tư lại được chuyển sang phía Nhà nước và cuối cùng là sẽ được tính vào chi phí của người dân được,” Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Về cơ cấu giá điện, dự thảo luật bổ sung cơ chế giá công suất nhằm bảo đảm khả năng dự phòng và cung ứng đủ công suất. Theo đó, đối với các nguồn điện nền, công suất lớn, ngoài phần công suất khả dụng được huy động theo thị trường, chi phí liên quan đến công suất cũng có thể được tính toán trong cơ cấu giá.
Đối với đàm phán hợp đồng mua bán điện, dự thảo quy định việc đàm phán căn cứ kết quả đấu thầu dự án và giá điện nằm trong khung giá điện. Đây là cơ sở để rút ngắn thời gian đàm phán, thúc đẩy tiến độ ký kết hợp đồng mua bán điện.
Liên quan đến phát triển năng lượng tái tạo, Bộ trưởng cho biết đây là nguồn điện có tính chất không liên tục, chi phí biên cơ bản bằng không và không có dự phòng quay. Do đó, tỷ trọng và tiến độ phát triển năng lượng tái tạo phải đồng bộ với việc hoàn thiện, nâng cấp hệ thống lưới điện thông minh.
Về giá điện, hỗ trợ tiền điện và lộ trình xóa bỏ bù chéo, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết quan điểm xuyên suốt là giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ và vận hành theo cơ chế thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước phù hợp với mức độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Theo quy định hiện hành, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải công bố kết cấu chi phí. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính phối hợp với Kiểm toán Nhà nước kiểm toán, đánh giá và công khai các chi phí này trên website của Bộ Công Thương.
Đáng chú ý, đối với việc xây dựng khung giá phát điện, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội theo hướng giao một đơn vị độc lập, không thuộc các đơn vị phát điện và hoạt động điện lực trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước, thực hiện xây dựng khung giá, nhằm bảo đảm tính khách quan và kịp thời.
Về chính sách hỗ trợ tiền điện, các đối tượng yếu thế được hỗ trợ tương đương 30kWh điện theo giá bán lẻ điện bậc 1 từ nguồn ngân sách nhà nước. Đối với các chính sách hỗ trợ nhằm thu hút đầu tư, dự thảo định hướng bố trí nguồn kinh phí riêng, bảo đảm không ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách nhà nước và phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 70/NQ-TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Đối với lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, Bộ trưởng cho biết dự thảo luật giao Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động. Việc thực hiện cần xem xét kỹ từng nhóm đối tượng và từng vùng miền, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế.
Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định việc sửa đổi Luật Điện lực lần này nhằm tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư, vận hành hệ thống điện, đẩy mạnh phân cấp, cải cách thủ tục hành chính gắn với trách nhiệm thực thi, đồng thời bảo đảm chính sách minh bạch, đồng bộ và kiểm soát được chi phí. Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội tiếp thu ý kiến đại biểu, hoàn thiện dự án luật trình Quốc hội xem xét, quyết định./.