Tại lễ kỷ niệm Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10 diễn ra sáng 9/10, những chia sẻ từ thực tiễn ở nhiều địa phương như Hà Nội, Đồng Nai cho thấy chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu bằng các dự án lớn hay công nghệ phức tạp. Đôi khi, giá trị của công nghệ được thể hiện từ việc giải quyết những 'bài toán' nhỏ mỗi ngày.
Từ một phản ánh của người dân đến đổi mới phương thức quản trị
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, nhấn mạnh chuyển đổi số không phải để có thêm ứng dụng, mà để giải quyết tốt hơn những vấn đề thực tế của người dân. Câu chuyện về iHanoi là một ví dụ cho cách tiếp cận này.
"Hãy hình dung một buổi sáng bình thường của một phụ huynh tại Thủ đô. Trên đường đưa con đến trường, chị phát hiện rác thải xây dựng tồn đọng trước khu dân cư, gây cản trở lối đi. Muốn phản ánh sự việc, chị có thể phải tìm hiểu cơ quan nào chịu trách nhiệm, gửi thông tin đến đâu và thực hiện theo cách nào. Trong khi đó, một mối quan tâm khác cũng hiện hữu: bữa ăn của con tại trường có bảo đảm an toàn, nguồn thực phẩm có thể truy xuất hay không? Đây đều là những nhu cầu gần gũi, nhưng nếu thiếu một kênh tiếp cận thuận tiện, người dân có thể phải mất nhiều thời gian để tìm kiếm thông tin và thực hiện các bước cần thiết," ông Tuấn cho biết.
Với iHanoi, Hà Nội hướng tới đưa các nhu cầu đó về một điểm tiếp cận thống nhất trên môi trường số. Người dân có thể gửi phản ánh kèm hình ảnh, vị trí và nội dung mô tả ngay trên điện thoại, thay vì phải tự tìm kiếm từng đầu mối. Trong khi đó, miniapp HanoiCheck cung cấp kênh để phụ huynh tiếp cận thông tin về thực đơn, bữa ăn và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại trường học.
Theo số liệu được chia sẻ tại sự kiện, nếu mỗi phản ánh trước đây cần khoảng hai giờ để tìm hiểu quy định, viết và gửi đến cơ quan chức năng, trong khi thực hiện qua ứng dụng mất khoảng 15 phút, tổng thời gian tiết kiệm ước tính gần 500.000 giờ. Đây là cách lượng hóa giá trị của chuyển đổi số từ chính công việc cụ thể mà người dân cần thực hiện.
Với HanoiCheck, gần 1,5 triệu học sinh được kết nối trên hệ thống; từ ngày 1/9 đến 8/10/2026, nền tảng ghi nhận 247.339 lượt truy cập. Những con số này cho thấy nhu cầu tiếp cận thông tin chính thức, thuận tiện về bữa ăn học đường, đồng thời mở ra khả năng để phụ huynh chủ động theo dõi thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào việc hỏi và chờ cung cấp thông tin.
Từ 73 ứng dụng, điểm tiếp cận riêng lẻ, Hà Nội định hướng tích hợp các dịch vụ, tiện ích trên iHanoi theo mô hình Super App. Mục tiêu không đơn thuần là tập hợp nhiều tính năng, mà là giảm số đầu mối người dân phải tìm kiếm, đơn giản hóa thao tác và tạo thuận lợi khi sử dụng dịch vụ.
Cách tiếp cận ấy cũng được thể hiện tại phường Việt Hưng (Hà Nội), nơi chuyển đổi số được cụ thể hóa bằng những bài toán trong quản lý địa bàn và hoạt động của tổ dân phố.
Theo chia sẻ từ ông Vũ Xuân Trường - Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân phường Việt Hưng, trong giai đoạn đầu triển khai mô hình Cơ quan thông minh, phường đã cơ bản hoàn thành Bản đồ số Việt Hưng trên nền tảng GIS với 9 lớp dữ liệu trọng tâm. Trong lĩnh vực giáo dục, 6/9 trường triển khai mô hình Smart Canteen; trong thương mại, cả 7/7 chợ đã triển khai Chợ 4.0.
Đáng chú ý, từ thực tế thông tin trong các nhóm trao đổi chung dễ bị trôi, phản ánh khó tổng hợp và công việc chưa được theo dõi xuyên suốt, phường cùng Tổ dân phố Giang Biên 4 triển khai mô hình "Tổ dân phố số - Kết nối, đồng hành, phát triển" với ứng dụng "Việt Hưng kết nối" là công cụ hỗ trợ.
Theo đó, thông tin có thể được chuyển đến người dân theo từng nội dung; các phản ánh về vệ sinh môi trường, sửa chữa hay hoạt động cộng đồng được tiếp nhận, phân loại và theo dõi trạng thái xử lý. Người phụ trách có thể nắm được việc nào đã tiếp nhận, việc nào đang giải quyết và việc nào còn tồn đọng.
Điểm cốt lõi không nằm ở việc có thêm một phần mềm, mà ở cách tổ chức công việc: thông tin có đầu mối tiếp nhận, nhiệm vụ có người phụ trách và phản ánh cần được theo dõi đến cùng.
Đây là yêu cầu quan trọng để chuyển đổi số không dừng ở việc xây dựng nền tảng, mà thực sự thay đổi phương thức quản trị, nâng cao trách nhiệm phối hợp và chất lượng phục vụ người dân.
Từ 'có ứng dụng' đến biết sử dụng và thực sự hưởng lợi
Thực tiễn tại phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai cho thấy một thách thức khác: công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi người dân biết sử dụng và sẵn sàng thay đổi thói quen.
Theo ông Ngô Hồng Khang - Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân phường Bình Phước, trước đây, nhiều người vẫn quen mang hồ sơ giấy đến cơ quan nhà nước để được hướng dẫn, e ngại nộp hồ sơ trực tuyến vì sợ thao tác sai hoặc gặp khó khăn. Tiền mặt cũng là phương thức thanh toán quen thuộc. Ngay cả khi đã có tài khoản định danh điện tử hay cài đặt ứng dụng số, một bộ phận người dân vẫn chưa khai thác được các tiện ích.
Từ thực tế đó, địa phương xác định chuyển đổi số ở cấp cơ sở phải gắn với thay đổi nhận thức, kỹ năng và thói quen. Phương châm được đặt ra là tuyên truyền để dân biết, giải thích để dân hiểu, hướng dẫn để dân làm, hỗ trợ để dân sử dụng được và cuối cùng là để dân hưởng lợi.
Phong trào "Bình dân học vụ số," mô hình dân vận khéo "Mỗi người dân là một công dân số" cùng Bộ tiêu chí tạm thời đánh giá, hỗ trợ hình thành công dân số giai đoạn 2026-2030 được triển khai theo định hướng này.
Những kết quả trong giải quyết thủ tục hành chính cho thấy sự chuyển biến đáng chú ý. Năm 2025, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường đạt 85,2%. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung tâm tiếp nhận và xử lý 19.028 hồ sơ trực tuyến, toàn bộ hồ sơ được số hóa; 18.661 hồ sơ đã giải quyết đều đúng hoặc trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Cùng thời gian, Trung tâm hướng dẫn 65.860 lượt người dân, tổ chức và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính.
Trong Chiến dịch 30 ngày đêm năm 2026, toàn bộ 1.818 hồ sơ phát sinh nghĩa vụ tài chính được thanh toán trực tuyến. Tính chung 9 tháng đầu năm, địa phương ghi nhận 11.437/11.437 hồ sơ phát sinh thanh toán trực tuyến, với tổng số tiền 774.024.000 đồng.
Đối với ứng dụng Công dân số Đồng Nai - Đồng Nai City, đến ngày 5/10/2026, phường ghi nhận 18.287 lượt cài đặt. Tuy nhiên, địa phương xác định lượt cài đặt không phải thước đo cuối cùng. Điều quan trọng hơn là người dân có sử dụng được tiện ích, thực hiện giao dịch và tương tác với chính quyền hay không.
Vì vậy, vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng được đặt ở vị trí quan trọng, đặc biệt trong việc hỗ trợ người cao tuổi, người yếu thế và những người chưa thành thạo công nghệ. Cách hỗ trợ cũng cần chuyển từ làm thay sang hướng dẫn để người dân tự thực hiện, từng bước hình thành khả năng sử dụng công nghệ một cách chủ động.
Từ những câu chuyện tại Hà Nội và Bình Phước, có thể thấy chuyển đổi số không phải một quá trình chỉ được đo bằng số lượng nền tảng, phần mềm hay tài khoản được tạo lập. Hiệu quả cần được phản ánh qua thời gian tiết kiệm, số khâu trung gian được cắt giảm, khả năng tiếp cận thông tin và chất lượng giải quyết công việc.
Sau cùng, điều người dân cần không phải là biết chính quyền có bao nhiêu ứng dụng, mà là có thể giải quyết công việc nhanh hơn, thuận tiện hơn và minh bạch hơn nhờ công nghệ. Khi những 'bài toán' nhỏ nhất hằng ngày được giải quyết thực chất, chuyển đổi số mới thực sự đi vào cuộc sống, tạo nền tảng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số phát triển lấy con người làm trung tâm./.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu 5 thách thức về chuyển đổi số
Theo lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, để chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống, các doanh nghiệp, cơ quan quản lý cần tập trung tháo gỡ 5 thách thức cốt lõi.
