Theo Cổng Thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh, Quảng Ninh đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ mô hình phát triển theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và có khả năng thích ứng tốt hơn với những biến động ngày càng khó lường của môi trường, khí hậu.
Trong quá trình đó, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số được xác định không chỉ là hai xu hướng song hành mà đang dần trở thành nền tảng để địa phương nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức chống chịu trước các rủi ro mới.
Tại Diễn đàn Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quảng Ninh năm 2026 diễn ra ngày 23/9, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Nguyễn Văn Công nhấn mạnh những cơ hội lớn mà Quảng Ninh đang có từ kinh tế biển, logistics, công nghiệp hiện đại, du lịch và quá trình mở rộng không gian đô thị. Tuy nhiên, đi cùng với những động lực tăng trưởng là sức ép ngày càng lớn lên tài nguyên, môi trường, hệ sinh thái vịnh Hạ Long-vịnh Bái Tử Long cũng như khả năng ứng phó với thiên tai và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Từ thực tiễn đó, Quảng Ninh xác định chuyển đổi xanh là mục tiêu cốt lõi, chuyển đổi số là công cụ quan trọng và khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực dẫn dắt. Cách tiếp cận này đang được cụ thể hóa tại từng địa phương, phù hợp với điều kiện, lợi thế và những vấn đề đặt ra trong mỗi không gian phát triển.
Tại phường Tuần Châu, định hướng xây dựng không gian đô thị-du lịch-công nghệ đang được gắn với quá trình hoàn thiện hạ tầng số và chính quyền điện tử. Hạ tầng viễn thông, hệ thống truyền thanh cơ sở từng bước được mở rộng; phần lớn văn bản, hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, địa phương đã thử nghiệm trợ lý ảo, chatbot AI trên nền tảng Zalo để hỗ trợ tương tác với người dân, doanh nghiệp, đồng thời đưa các công cụ AI vào hoạt động công vụ và đầu tư hệ thống camera AI nhận diện khuôn mặt, biển số tại những khu vực trọng yếu.
Không dừng ở việc số hóa hoạt động quản lý, Tuần Châu còn hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu số dùng chung, kết nối dữ liệu dân cư, đất đai, du lịch, môi trường, thời tiết và phản ánh hiện trường. Khi các nguồn dữ liệu được tích hợp, công nghệ có thể hỗ trợ dự báo lượng khách, điều hành giao thông, giám sát môi trường và cảnh báo thiên tai, qua đó giúp chính quyền đưa ra quyết định nhanh hơn, sát thực tế hơn.
Ở đặc khu Vân Đồn, yêu cầu kết nối dữ liệu lại gắn chặt với đặc thù phát triển kinh tế biển. Địa phương đang quản lý nhiều lớp dữ liệu về địa hình 3D, sử dụng đất, không gian mặt nước, giao thông, đê điều, cảng biển, bến neo đậu và dân cư. Việc liên thông những dữ liệu này với dữ liệu khí tượng, thủy văn, hải văn thông qua hạ tầng điện toán đám mây và API bảo mật sẽ tạo điều kiện hình thành hệ thống cập nhật, cảnh báo theo thời gian thực. Đây là cơ sở quan trọng để nhận diện các khu vực dễ bị tổn thương, chủ động điều chỉnh hoạt động và hạn chế thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra.
Tại Đông Triều, công nghệ được hướng trực tiếp vào bài toán phòng ngừa và ứng phó thiên tai. Việc ứng dụng GIS, cảm biến IoT, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu thời gian thực đang được đẩy mạnh nhằm nâng cao khả năng giám sát, cảnh báo rủi ro. Địa phương có lộ trình lắp đặt cảm biến đo mực nước tự động tại các cửa cống tiêu nước chính và những đoạn đê xung yếu ven sông Cầm, sông Kinh Thầy. Dữ liệu về mực nước, tốc độ dòng chảy được truyền liên tục về máy chủ điều hành, kết hợp với thuật toán AI và dữ liệu khí tượng thủy văn để xây dựng các kịch bản cảnh báo ngập lụt trước 6-12 giờ. Thông tin cảnh báo khẩn cấp được gửi qua Zalo OA/SMS tới trưởng khu phố và người dân ở vùng nguy cơ cao, giúp chủ động di dời người và tài sản.
Điểm đáng chú ý trong những cách làm trên là công nghệ không được triển khai đơn thuần để hiện đại hóa bộ máy, mà hướng tới giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống và phát triển. Dữ liệu được xem là nền tảng để hiểu rõ hơn sức chịu tải của tự nhiên, nhận diện nguy cơ và lựa chọn phương án phát triển phù hợp. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, hướng tới một không gian đô thị hiện đại, thông minh, xanh, bền vững nhưng vẫn bảo tồn không gian xanh, mặt nước, hệ sinh thái và cảnh quan có giá trị.
Trong giai đoạn tới, Quảng Ninh sẽ tiếp tục gắn tăng trưởng xanh với dữ liệu số và năng lực chống chịu, thúc đẩy chuyển đổi “kép” xanh-số, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, đồng thời hoàn thiện quy hoạch tích hợp và hạ tầng thích ứng theo từng vùng sinh thái. Việc xây dựng chuỗi cảnh báo sớm đa thiên tai theo thời gian thực cũng sẽ góp phần chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa.
Khi chuyển đổi xanh được dẫn dắt bằng khoa học công nghệ, còn chuyển đổi số được định hướng bởi những yêu cầu thực tế của phát triển bền vững, Quảng Ninh có thêm cơ sở để cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đó không chỉ là lựa chọn về công nghệ hay phương thức quản trị, mà là bước chuyển cần thiết để địa phương phát triển trong giới hạn của tự nhiên, chủ động trước rủi ro và tạo nền tảng vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới./.
Quảng Ninh: Lấy dữ liệu làm nền tảng, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện
Không chỉ tập trung vào giải quyết thủ tục hành chính, chuyển đổi số tại Quảng Ninh đang từng bước đi sâu vào quản lý đô thị, môi trường, giao thông, du lịch và phòng, chống thiên tai.
