Khi cả nước đang chào đón Xuân Bính Ngọ 2026, tại trại chăn nuôi Suối Dầu (tỉnh Khánh Hòa) có những ngựa vẫn lặng lẽ thực hiện sứ mệnh cao cả đó là hiến từng giọt máu để cứu người.
Không phô trương, không tiếng vang, những giọt máu của "linh vật năm 2026" đã âm thầm kết tinh thành những liều huyết thanh đồng hành cùng ngành Y tế trong cuộc chiến chống lại bệnh tật, dệt nên một mùa Xuân ấm áp tình người và sự sống.
Ngựa "ngoan" và "thông minh"
Những ngày Xuân này, cùng thăm đàn ngựa ở trại chăn nuôi Suối Dầu (thuộc Viện Vaccine và Sinh phẩm Y tế) với Thạc sỹ Nguyễn Văn Minh (trưởng trại chăn nuôi Suối Dầu), mọi người được nghe giới thiệu nhiều điều thú vị về đàn ngựa.
Những con ngựa khi được tiếp nhận vào trại chăn nuôi đều trải qua quy trình kiểm tra nghiêm ngặt về chất lượng, nguồn gốc. Cụ thể như Ngựa từ 3-6 tuổi, cao 1m2, cân nặng từ 220kg trở lên, lông da bóng mượt; đặc biệt hồng cầu trong máu phải đảm bảo tiêu chuẩn y tế quy định.
Chăm sóc đàn ngựa 32 năm nay, anh Nguyễn Long Hồ cho biết để những chú ngựa khỏe mạnh là công sức của một tập thể. Khi ngựa ốm đau, anh và đồng nghiệp gần như "cắm trại" tại chỗ để theo dõi nhiệt độ, sức khỏe giúp ngựa sớm phục hồi sức khỏe.
"Mỗi chúng tôi làm việc ở đây đều rất yêu quý ngựa. Chúng tôi hiểu rằng, chăm sóc tốt cho con ngựa hôm nay chính là bảo vệ sinh mạng con người ngày mai. Và chính từ sự tận tụy, kỷ luật và tình yêu nghề ấy, đàn ngựa Suối Dầu mới có thể bền bỉ hiến dâng, để những giọt máu quý giá tiếp tục hành trình cứu người," anh Hồ xúc động chia sẻ.
Trại trưởng Nguyễn Văn Minh cho biết thêm ngoài công việc chăm sóc ngựa, ở trại có đội ngũ bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật trực tiếp theo dõi sức khỏe từng cá thể. Mỗi lần gây miễn dịch, mỗi lần lấy máu là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chuyên môn, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm, với mục tiêu cao nhất: thu được những giọt máu chất lượng, đồng thời bảo đảm phúc lợi và an toàn cho đàn ngựa.
Tại khu vực lấy huyết thanh, những chú ngựa lần lượt được đưa vào vị trí xếp sẵn. Hầu hết, ngựa đều ngoan ngoãn, chờ nhân viên làm công tác lấy máu.
Anh Nguyễn Văn Minh tâm sự ngựa trước khi đưa vào quy trình lấy huyết thanh được chăm sóc đặc biệt. Khi còn tờ mờ sáng, các công nhân của trại chăn nuôi đã vào ca làm việc, người cắt cỏ, người đưa cỏ vào chuồng cho các chú ngựa ăn bữa sáng. Những ngày thời tiết đẹp, không có mưa, buổi sáng ngựa được thả trên bãi cỏ, thong dong đi dạo.
Ở trong chuồng, công nhân sẽ vệ sinh sạch máng ăn, bể đựng nước. Buổi chiều, ngựa được các công nhân trò chuyện, tắm mát, chải lông, vuốt ve, bờm tóc được cắt tỉa gọn gàng; móng chân được kiểm tra và chăm sóc định kỳ để bảo đảm sức khỏe và an toàn trong vận động.
Với những hôm trời xấu, đàn ngựa được ăn và chăm sóc tại chuồng. Không chỉ có cỏ xanh, để đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe, phục vụ công tác y học, ngựa ở đây còn được cho ăn cám và các dưỡng chất khác.
Cống hiến thầm lặng
Theo trưởng trại Nguyễn Văn Minh, khu vực này cỏ được trồng riêng phục vụ cho đàn ngựa, hơn cả 100 năm. Lúc ấy, bác sỹ Yersin đã thực hiện việc nuôi các động vật số lượng lớn để nghiên cứu y học.
Kế tục sự nghiệp nghiên cứu các chế phẩm y tế từ huyết thanh ngựa của bác sỹ Yersin, trại chăn nuôi Suối Dầu tiếp tục công việc nuôi dưỡng ngựa, lấy huyết thanh.
Ngựa được nuôi khỏe, sau đó nhân viên thực hiện nhiệm vụ tiêm kháng nguyên/vaccine vào ngựa để máu có một lượng kháng thể đủ để tinh chế huyết thanh; sau đó, lấy máu ngựa có kháng thể để tinh chế ra nhiều lọ huyết thanh kháng một số bệnh.
Tỷ lệ lấy máu ngựa là 1,5% trọng lượng cơ thể ngựa. Trung bình mỗi con ngựa sẽ được khai thác huyết thanh 3-5 năm, mỗi năm 9 lần.
Anh Lê Mộng Đài, trợ lý nghiên cứu làm việc 20 năm ở bộ phận lấy huyết thanh ngựa cho biết, quy trình lấy máu được thực hiện theo quy trình kỹ thuật đã ban hành như: lấy và bảo quản phòng vô trùng, bảo đảm an toàn, nhân đạo và không ảnh hưởng đến sức khỏe ngựa.
Sau khi lấy máu, các nhân viên sẽ tách huyết tương theo quy trình kiểm soát; thu nhận phần kháng thể đặc hiệu, đáp ứng yêu cầu chất lượng.
Hằng năm, các con ngựa đã cho ra hàng chục nghìn lít huyết thanh thô; trong đó có 11.000 lít huyết thanh kháng uốn ván; 4.500 lít huyết thanh kháng dại; 1.000 lít huyết thanh kháng nọc rắn hổ; 300 lít huyết thanh kháng nọc rắn lục; 200 lít huyết thanh kháng nọc rắn chàm quạp và 200 lít huyết thanh kháng nọc rắn cạp nia Bắc.
Từ nguồn huyết thanh thô này, hàng triệu sản phẩm huyết thanh thành phẩm đã ra đời, kịp thời đến với bệnh nhân trên khắp mọi miền đất nước, gồm 2 triệu ống huyết thanh kháng uốn ván, 350.000 lọ huyết thanh kháng dại, 15.000 lọ huyết thanh kháng nọc rắn hổ và 50.000 lọ huyết thanh kháng nọc rắn lục.
Bên cạnh đó, các sản phẩm nghiên cứu như huyết thanh kháng nọc rắn chàm quạp và rắn cạp nia Bắc đang tiếp tục được phát triển, mở ra hy vọng mới trong điều trị tai nạn rắn độc cắn - một hiểm họa vẫn hiện hữu mỗi ngày ở nhiều vùng quê Việt Nam.
Tuy cuộc đời ngắn ngủi và chịu nhiều thiệt thòi do không được sinh sản, nhưng những con ngựa ở Suối Dầu đang sống những ngày ý nghĩa, đó là phục vụ cho sức khỏe con người.
Cùng với đội ngũ cán bộ, nhân viên nơi đây, những chú ngựa lặng lẽ góp phần làm nên một chương đẹp của y học dự phòng Việt Nam./.