Dây thần kinh số 5, còn gọi là dây thần kinh sinh ba, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc dẫn truyền cảm giác vùng đầu-mặt.
Khi dây thần kinh này bị tổn thương, người bệnh có thể phải đối mặt với những cơn đau dữ dội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày.
Tuy nhiên, trên thực tế, đau dây thần kinh số 5 lại rất dễ bị nhầm lẫn với các nguyên nhân đau khác ở vùng hàm mặt, nhất là các bệnh lý răng miệng.
Đau dây thần kinh số 5 là gì?
Đau dây thần kinh số 5 (đau dây thần kinh sinh ba) là tình trạng đau xuất hiện ở một hoặc nhiều vùng do các nhánh cảm giác của dây thần kinh số 5 chi phối ở khu vực đầu-mặt.
Cơn đau thường xảy ra đột ngột, chủ yếu ở một bên mặt, có cường độ rất mạnh nhưng thời gian ngắn.
Người bệnh thường mô tả cảm giác đau như điện giật, dao đâm và có xu hướng tái phát thành từng đợt.
Theo phân loại, đau dây thần kinh số 5 được chia thành hai nhóm chính là đau nguyên phát và đau thứ phát. Trong đó, đau dây thần kinh số 5 nguyên phát chiếm hơn 90% các trường hợp.
Bệnh thường khởi phát đột ngột với những cơn đau dữ dội, đôi khi có dấu hiệu báo trước là cảm giác đau âm ỉ vùng mặt, hàm hoặc răng.
Do đặc điểm giải phẫu phức tạp của dây thần kinh sinh ba, các triệu chứng rất dễ gây nhầm lẫn với đau răng, viêm tủy răng hay các bệnh lý nha khoa khác, khiến việc chẩn đoán gặp không ít khó khăn.
Ngược lại, đau dây thần kinh số 5 thứ phát ít gặp hơn, thường liên quan đến các nguyên nhân thực thể như khối u, nang bì, dị dạng mạch máu hoặc hậu quả của các can thiệp vùng hàm-mặt. Trường hợp này đòi hỏi phải xác định rõ nguyên nhân để có hướng điều trị phù hợp.
Những triệu chứng thường gặp
Đau dây thần kinh sinh ba thường xuất hiện đột ngột, có thể tự phát hoặc bị khởi phát bởi những kích thích rất nhẹ như nói chuyện, nhai thức ăn, rửa mặt bằng nước lạnh, chải răng hay thậm chí chỉ cần tiếp xúc với luồng không khí lạnh từ điều hòa.
Cơn đau thường rất dữ dội, mang cảm giác như điện giật, bị vật sắc nhọn đâm hoặc nóng rát, khiến người bệnh gần như không thể chịu đựng. Nhiều người vì sợ đau mà không dám cử động khuôn mặt, hạn chế nhai và giao tiếp.
Mỗi cơn đau thường kéo dài trong thời gian ngắn nhưng có thể xảy ra liên tiếp nhiều lần. Nếu không được điều trị kịp thời, cơn đau có xu hướng chuyển sang âm ỉ, kéo dài hơn và tái phát không theo quy luật, phụ thuộc vào mức độ tiến triển của bệnh.
Vì sao dễ nhầm lẫn khi chẩn đoán?
Do vị trí phân bố của dây thần kinh số 5 liên quan mật thiết đến răng, hàm, xoang hàm và các cấu trúc vùng mặt, nên các triệu chứng đau rất dễ bị nhầm với viêm tủy răng, viêm lợi, viêm xoang hàm hoặc thậm chí là đau dây thần kinh số 7. Vì vậy, việc chẩn đoán phân biệt đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
Đối với những trường hợp nghi ngờ đau dây thần kinh số 5 thứ phát, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa thần kinh và thực hiện các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như chụp MRI nhằm loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm như u tiểu não, nang bì hay bệnh đa xơ cứng.
Điều trị nội khoa vẫn là lựa chọn hàng đầu đối với đau dây thần kinh số 5, với các thuốc chuyên biệt giúp giảm đau nhói, kết hợp thuốc chống viêm và một số thuốc tác động lên hệ thần kinh theo chỉ định của bác sỹ.
Trong trường hợp điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả, các phương pháp can thiệp ngoại khoa có thể được cân nhắc, như giải áp vi phẫu mạch máu, can thiệp hạch qua da, diệt hạch bằng nhiệt, phong bế hạch bằng sóng cao tần...
Mặc dù không phải là bệnh lý phổ biến, đau dây thần kinh số 5 lại gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và rất dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm. Do đó, việc nhận diện sớm, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời là yếu tố then chốt giúp người bệnh kiểm soát cơn đau và tránh những biến chứng không đáng có./.
Dây thần kinh phế vị quan trọng với cơ thể chúng ta như thế nào?
Dây thần kinh phế vị là một hệ thống phức tạp giúp điều phối và điều chỉnh nhiều chức năng quan trọng của cơ thể chúng ta, từ nhịp tim đến tiêu hóa và huyết áp.
