Tại phiên chất vấn nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ, ngày 12/11, nội dung về công nghệ lõi, công nghệ vật liệu được nhiều đại biểu quan tâm, cụ thể là mức độ làm chủ ra sao, đề xuất giải pháp và định hướng phát triển như thế nào.
Cách tiếp cận rất mới
Tại hội trường, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề cập trên thực tế, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược không thuộc riêng trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ, mà còn có cơ quan Thường trực Trung ương là Ban Chỉ đạo 57 và trực tiếp là Bộ trưởng Bộ Công an.
Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị Bộ trưởng Bộ Công an thông tin cho biết thực trạng và giải pháp về phát triển công nghệ chiến lược, công nghệ lõi để phục vụ bảo đảm an ninh quốc gia và đảm bảo trật tự an toàn xã hội cũng như huy động doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển, sản xuất sản phẩm khoa học công nghệ.
Về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết sau khi Thủ tướng có phê duyệt Danh mục công nghệ chiến lược, đồng thời giao nhiệm vụ cho các Bộ, ngành theo từng lĩnh vực, thì Hội đồng liên bộ do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì đã thành lập. Do đó, tất cả các Bộ, ngành đều có đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược.
“Tôi đơn cử, Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm về một số công nghệ chiến lược, trong đó có AI, chip bán dẫn, UAV (phương tiện bay không người lái)…, Bộ Giáo dục và Đào tạo có một nền tảng về AI để hỗ trợ về học tập, Bộ Y tế phụ trách về vaccine…, tức là các Danh mục bài toán đã được giao cụ thể cho các Bộ, ngành,” Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ.
Quy trình cơ bản là sau khi có Danh mục thì Bộ, ngành sẽ làm việc với doanh nghiệp và đề xuất lên Hội đồng liên ngành để thẩm định, kết quả được chấp nhận thì sẽ giao lại cho các Bộ, ngành hoàn thiện đề án, hồ sơ, mời gọi và triển khai. Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ thẳng thắn nhìn nhận quy trình này diễn ra chậm. Nguyên nhân đây là vấn đề mới, cần cách tiếp cận rất mới và rất khó, mỗi bài toán phải hạch toán tạo ra được sản phẩm và công nghệ cụ thể, cũng như khả năng thương mại hóa và sự đóng góp vào cho tăng trưởng chung. Vì vậy, Bộ trưởng nhấn mạnh vấn đề này sẽ gặp sự lúng túng trong thời gian đầu, nhưng khi mọi thứ đã vào guồng thì quy trình này sẽ diễn ra thuận lợi hơn.
Giải pháp cho từng nhóm nhiệm vụ
Về nội dung làm chủ được công nghệ lõi liên quan đến UAV, robot, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Phú Thọ) đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ giải thích công nghệ lõi, công nghệ nghiên cứu vật liệu sẽ làm chủ được những gì? Ông nhấn mạnh hiện nay, các vật liệu sắt, thép, nhôm, nhựa… đều đang phải đi nhập. Nếu không nghiên cứu lĩnh vực công nghệ vật liệu thì khó có thể phát triển bền vững.
Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ Chính trị đã ban hành thông báo Kết luận để phát triển ngành công nghệ vật liệu. Trả lời cho câu hỏi chúng ta làm chủ công nghệ lõi ở những giai đoạn nào, ở những bước nào. Việc thiết kế chip bán dẫn, bước thiết kế có thể làm được, nhưng khâu để tạo ra được con chip vẫn phải chuyển đi nước ngoài. Như vậy, Bộ trưởng nhấn mạnh công nghệ lõi ở đây nằm trong một công đoạn, để tạo ra được một sản phẩm về công nghệ chiến lược thì sẽ có nhiều công đoạn và một số công đoạn chúng ta đã làm chủ.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ hai nhóm tiếp cận. Nhóm có thể áp dụng ngay trong công nghệ chiến lược thì tiến hành làm luôn, như công nghệ vaccine, hiện nay đã có thể chuyển giao từ nước ngoài về để sản xuất ở trong nước. Đây là một cách tiếp cận mà có thể có đóng góp ngay cho sự phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, những nhóm công nghệ đòi hỏi thời gian lâu dài, như lĩnh vực UAV là một hệ thống tích hợp tất cả các loại công nghệ, trong đó có chip bán dẫn, chip để thúc và phát tần số, chip điều khiển hay vấn đề về cơ khí, khoa học vật liệu, công nghệ vật liệu và nhiều những lĩnh vực khác. Vì vậy, bài toán công nghệ đòi hỏi giải pháp phải chia ra thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ cho từng nhóm vấn đề để giải quyết. Do đó, Bộ trưởng nhấn mạnh không thể cùng một lúc làm đồng hành nhiều công nghệ đó được, đây định hướng mà Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thực hiện trong thời gian tới./.
Phó Thủ tướng Chính phủ: Dư địa huy động vốn của Việt Nam còn rất lớn
Các chỉ tiêu về nợ công, vay nước ngoài và vay của Chính phủ đều đang ở mức thấp so với các giới hạn được Quốc hội cho phép. Do đó, việc tiếp tục huy động nguồn vốn ODA cùng với các nguồn lực khác để đáp ứng nhu cầu đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội là cần thiết.
