Trước yêu cầu chuyển đổi xanh gắn với kiểm soát ô nhiễm môi trường, tỉnh Gia Lai xác định xử lý nước thải tại các cụm công nghiệp, nâng cao hiệu quả thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt là những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
Đáng chú ý, toàn tỉnh hiện có 36 cụm công nghiệp đang hoạt động chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư hạ tầng và tăng cường kiểm soát nguồn thải từ hoạt động sản xuất.
Theo Kế hoạch số 410/KH-UBND ngày 15/10/2026 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai về triển khai thực hiện Nghị quyết số 208/NQ-CP ngày 4/8/2026 của Chính phủ và Chương trình hành động số 21-CTr/TU ngày 21/9/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới, tỉnh xác định hoàn thiện hạ tầng bảo vệ môi trường tại các khu, cụm công nghiệp là một trong những nhiệm vụ cần ưu tiên thực hiện.
Để khắc phục tình trạng thiếu hệ thống xử lý nước thải tập trung, tỉnh dự kiến bố trí kinh phí ngân sách đầu tư tại 28 cụm công nghiệp do Ủy ban Nhân dân cấp xã làm chủ đầu tư, đồng thời tăng cường thu hút nguồn lực xã hội hóa nhằm giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.
Đối với các cụm công nghiệp do doanh nghiệp đầu tư, tỉnh yêu cầu đôn đốc chủ đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung. Những cụm công nghiệp thuộc trường hợp đặc thù không đầu tư hệ thống xử lý tập trung phải được giám sát chặt chẽ hoạt động bảo vệ môi trường của các cơ sở sản xuất bên trong.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường. Các cụm công nghiệp hình thành mới phải bảo đảm đầy đủ hạ tầng môi trường trước khi đi vào hoạt động. Đây không chỉ là giải pháp khắc phục những bất cập tại các cụm công nghiệp hiện hữu mà còn nhằm kiểm soát nguy cơ ô nhiễm ngay từ khâu quy hoạch, đầu tư và phát triển sản xuất.
Yêu cầu này càng trở nên cần thiết trong bối cảnh hoạt động đầu tư tại các cụm công nghiệp tiếp tục được mở rộng. Theo báo cáo giám sát tháng 9/2026 của Sở Tài chính Gia Lai, trong tháng 8/2026, các cụm công nghiệp thu hút thêm 2 dự án đầu tư; lũy kế đến thời điểm báo cáo có 20 dự án với tổng vốn đăng ký 1.266 tỷ đồng, sử dụng 61 ha đất.
Việc gia tăng các dự án sản xuất đặt ra yêu cầu phải phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, nhất là hệ thống thu gom, xử lý nước thải, bảo đảm hoạt động công nghiệp gắn với trách nhiệm bảo vệ môi trường.
Cùng với nước thải công nghiệp, quản lý chất thải rắn sinh hoạt được tỉnh xác định là nhiệm vụ cần triển khai đồng bộ từ phân loại tại nguồn, tổ chức thu gom đến đầu tư cơ sở xử lý.
Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị và 80% chất thải rắn sinh hoạt khu vực nông thôn được thu gom, xử lý; tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt phải xử lý bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp giảm xuống dưới 30% so với lượng chất thải được thu gom.
Để thực hiện các mục tiêu trên, tỉnh yêu cầu các địa phương đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn, nâng cao tần suất thu gom, đồng thời tập trung nguồn lực hoàn thiện hệ thống cơ sở xử lý phù hợp với điều kiện thực tế. Đối với Dự án Nhà máy đốt rác phát điện Long Mỹ, tỉnh yêu cầu đôn đốc, hỗ trợ để đưa công trình vào hoạt động trong quý 2/2028. Bên cạnh đó, các địa phương phải tập trung cải tạo, nâng cấp những bãi chôn lấp không hợp vệ sinh và xử lý các khu vực bị ô nhiễm do chất thải gây ra.
Không chỉ tập trung xử lý chất thải rắn sinh hoạt và nước thải công nghiệp, kế hoạch còn đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng xử lý nước thải sinh hoạt đô thị. Tỉnh định hướng đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung tại các đô thị Pleiku, Quy Nhơn mở rộng, An Khê, An Nhơn và Hoài Nhơn (cũ), thông qua nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và các nguồn vốn khác; phấn đấu 50% nước thải sinh hoạt tại các đô thị loại II được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn môi trường.
Xa hơn mục tiêu kiểm soát ô nhiễm trước mắt, Gia Lai hướng đến chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát thải thấp. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, tái sử dụng nước, tái chế chất thải, trao đổi nguyên liệu và phụ phẩm giữa các cơ sở sản xuất, từng bước hình thành các chuỗi cộng sinh công nghiệp. Đồng thời, ưu tiên thu hút những dự án có giá trị gia tăng cao, sử dụng ít tài nguyên, công nghệ hiện đại và phát thải thấp.
Để tổ chức thực hiện, Ủy ban Nhân dân tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan và chính quyền địa phương triển khai nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền; tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường.
Ủy ban Nhân dân cấp xã có trách nhiệm quản lý chất thải rắn sinh hoạt, hoàn thiện hồ sơ pháp lý về môi trường và đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung đối với các cụm công nghiệp do địa phương quản lý.
Các chỉ tiêu về thu gom, xử lý chất thải và hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải nêu trên là mục tiêu tỉnh đặt ra đến năm 2030. Việc hiện thực hóa các mục tiêu này phụ thuộc lớn vào tiến độ bố trí vốn, khả năng huy động nguồn lực xã hội hóa, tiến độ triển khai các công trình và trách nhiệm của chủ đầu tư, chính quyền địa phương trong quản lý, giám sát. Đây cũng là những yếu tố quyết định hiệu quả chuyển đổi xanh, bảo đảm hài hòa giữa phát triển công nghiệp, đô thị hóa và bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh.
Quảng Trị khẩn trương gỡ vướng cho dự án xử lý nước thải gần 400 tỷ đồng dang dở
Khởi công từ năm 2016 với tổng vốn gần 400 tỷ đồng, dự án Thoát nước và vệ sinh môi trường Ba Đồn dừng thi công từ năm 2021 khi đạt hơn 69% khối lượng, khiến nhiều hạng mục bị bỏ hoang và xuống cấp.
