Được đầu tư gần 400 tỷ đồng nhằm cải thiện môi trường đô thị Ba Đồn, dự án Thoát nước và vệ sinh môi trường đô thị Ba Đồn (tỉnh Quảng Trị) vẫn dang dở sau nhiều năm triển khai. Nhà máy xử lý nước thải bỏ hoang, nhiều tuyến ống chưa hoàn thiện, khiến công trình chưa thể vận hành, gây lãng phí nguồn lực đầu tư và ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Công trình gần 400 tỷ đồng dang dở
Dự án được Chính phủ phê duyệt với tổng mức đầu tư ban đầu 13,6 triệu euro, sau đó điều chỉnh lên 14,9 triệu euro, tương đương gần 400 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án ODA Quảng Trạch, nay là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Quảng Trạch.
Khởi công năm 2016, dự án dự kiến hoàn thành sau 36 tháng, với các hạng mục xây dựng hệ thống thoát nước mưa, thu gom và xử lý nước thải công suất 3.000m³/ngày đêm cho đô thị Ba Đồn, nay thuộc các phường Ba Đồn và Bắc Gianh. Công trình được kỳ vọng góp phần giảm ô nhiễm, cải thiện vệ sinh môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo kế hoạch, dự án phải hoàn thành, bàn giao vào tháng 11/2019. Tuy nhiên, do thi công chậm tiến độ, thời hạn được lùi đến cuối năm 2020 nhưng công trình vẫn chưa hoàn thành. Từ năm 2021, hoạt động thi công tại nhà máy xử lý nước thải dừng lại khi công trình mới xây dựng phần thô. Nhiều tuyến ống thu gom, hố ga đấu nối hộ gia đình và các hạng mục kỹ thuật chưa hoàn thiện, khiến toàn bộ hệ thống chưa thể vận hành.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Quảng Trạch, tại thời điểm ngày 15/10/2022, khi nhà thầu chính SUEZ thông báo chấm dứt hợp đồng, khối lượng thực hiện đạt 67,2%; trong đó, trạm xử lý nước thải đạt 94%; tuyến ống áp lực đạt 69%; tuyến ống tự chảy đạt 56%. Nhà thầu đã hoàn trả mặt bằng trên chiều dài 2.400m.
Cụ thể, tuyến ống áp lực đã thi công 3.554/5.129m; tuyến ống tự chảy đạt 7.311/12.964m; tuyến cửa xả đạt 2.156/2.431m. Hố ga đấu nối hộ gia đình mới được thực hiện tại 940/2.274 hộ. Phần khối lượng còn lại chưa thi công gồm hoàn thiện hệ thống đường ống, hạ tầng nhà máy, bể lắng thứ cấp, mương oxy hóa; lắp đặt thiết bị công nghệ, hệ thống điện động lực, hệ thống quan trắc; vận hành chạy thử nhà máy và hoàn thiện các điểm đấu nối hộ gia đình.
Theo số liệu cập nhật của chủ đầu tư, tổng giá trị khối lượng đã thực hiện đạt 69,17%. Giá trị khối lượng đã thanh toán cho nhà thầu là 10.177.207 euro, tương đương khoảng 269,696 tỷ đồng. Như vậy, dù đã thanh toán cho nhà thầu gần 270 tỷ đồng, dự án vẫn chưa hoàn thành và chưa thể vận hành đồng bộ. Nhiều hạng mục dang dở kéo dài không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng vốn mà còn tiềm ẩn nguy cơ xuống cấp, phát sinh thêm chi phí khi tiếp tục triển khai.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Quảng Trạch, hợp đồng bị gián đoạn vì nhà thầu SUEZ cho rằng chủ đầu tư chưa cung cấp bằng chứng hợp lý về việc thu xếp đủ nguồn tài chính để thực hiện toàn bộ dự án, gồm vốn vay, viện trợ không hoàn lại và vốn đối ứng.
Phía chủ đầu tư cho biết đã cung cấp hồ sơ chứng minh nguồn lực tài chính, thanh toán khối lượng công việc nhà thầu thực hiện và nhiều lần vận động SUEZ trở lại công trường nhưng không thành. Sau đó, hai bên thống nhất chấm dứt hợp đồng nhằm tránh phát sinh tranh chấp, kiện tụng. Cuối tháng 6/2025, Ban Quản lý dự án ODA Quảng Trạch và SUEZ ký thanh lý hợp đồng.
Đến nay, hoạt động thi công chưa được triển khai trở lại do nguồn vốn ODA đã kết thúc, nhà tài trợ không tiếp tục bố trí vốn cho dự án. Việc tìm nguồn lực thay thế để hoàn thành phần khối lượng còn lại trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế tình trạng công trình tiếp tục xuống cấp và tránh lãng phí thêm nguồn lực đầu tư.
Ông Trần Thanh Hưng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Ba Đồn, cho biết địa phương đã thống nhất phương án chấm dứt dự án và đề nghị tỉnh quan tâm bố trí nguồn lực để tiếp tục triển khai, hoàn thành công trình. Theo ông Hưng, dự án dừng giữa chừng, kéo dài nhiều năm đã gây lãng phí lớn, trong khi nhu cầu xử lý nước thải của người dân ngày càng cao.
Tại phường Ba Đồn và phường Bắc Gianh, nhiều hạng mục vẫn dang dở, gồm các công trình trong nhà máy xử lý nước thải, tuyến cống tự chảy, cống áp lực chưa được kết nối hoàn chỉnh, cùng nhiều hố ga và điểm đấu nối hộ gia đình chưa được xây dựng hoàn thiện. Thực trạng này ảnh hưởng đến môi trường, an toàn giao thông, mỹ quan đô thị và đời sống nhân dân, đặc biệt trong mùa mưa, lũ.
Cần sớm tháo gỡ vướng mắc, tránh lãng phí kéo dài
Ông Nguyễn Đăng Quang, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Quảng Trị, cho biết Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh đã có văn bản đề nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan đánh giá tổng thể dự án, sớm đề xuất phương án xử lý. Mục tiêu là hoàn thành công trình, đưa vào sử dụng, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư, góp phần xử lý nước thải, khắc phục ô nhiễm môi trường tại các phường Ba Đồn, Bắc Gianh và khu vực lân cận.
Theo ông Nguyễn Đăng Quang, các cơ quan chức năng cần xác định điểm dừng kỹ thuật, tổ chức nghiệm thu và quyết toán dự án theo quy định; đồng thời nghiên cứu điều chỉnh phần dự án còn lại, cân đối và bố trí nguồn vốn trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để tiếp tục triển khai.
Mới đây, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Quảng Trạch cũng đề xuất Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị cho phép dừng dự án, lập hồ sơ quyết toán và tổ chức gói thầu mới đối với phần khối lượng còn lại. Quá trình này cần làm rõ giá trị khối lượng đã thực hiện, khối lượng được nghiệm thu, số vốn đã thanh toán và nhu cầu vốn để hoàn thành công trình, bảo đảm tuân thủ quy định.
Các cơ quan chức năng và đơn vị liên quan cần khẩn trương rà soát toàn diện dự án, xác định rõ khối lượng còn lại, nhu cầu vốn và phương án hoàn thành; đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong quá trình triển khai, để dự án chậm tiến độ, kéo dài nhiều năm.
Việc xử lý các vướng mắc phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, xác định rõ thời hạn thực hiện và kết quả cần đạt; có biện pháp bảo quản các hạng mục đã xây dựng, tránh tiếp tục xuống cấp, phát sinh lãng phí.
Dự án kéo dài nhiều năm nhưng chưa hoàn thành, chưa phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư, trong khi nhu cầu thu gom, xử lý nước thải và cải thiện môi trường đô thị ngày càng cấp thiết. Do đó, Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị và các cơ quan liên quan cần sớm có giải pháp xử lý dứt điểm, bố trí nguồn lực phù hợp, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện công trình; đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với những tồn tại, vướng mắc, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư, đáp ứng nhu cầu dân sinh và tránh lãng phí tiếp diễn./.
Quảng Trị chỉ đạo xử lý dứt điểm các tồn tại của dự án “ba không” ở Đồng Hới
Sau phản ánh của Thông tấn xã Việt Nam, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị chỉ đạo khẩn trương xử lý dứt điểm các tồn tại ở dự án khu dân cư “ba không” ở phường Đồng Hới trước ngày 20/7/2026.
