Tình trạng rác thải sinh hoạt tồn đọng tại một số địa phương ở Hà Tĩnh đang gây áp lực lớn lên môi trường và đời sống người dân.
Tại các khu vực tập kết rác ở các xã như Lộc Hà, Mai Phụ, hàng trăm tấn rác ùn ứ kéo dài, phát sinh mùi hôi, ruồi muỗi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.
Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về giải pháp xử lý căn cơ, đồng bộ và lâu dài.
Áp lực từ lượng rác phát sinh ngày càng lớn
Tại khu vực tập kết rác phía sau Trường Tiểu học Thạch Kim thuộc thôn Sơn Bằng, xã Lộc Hà, những đống rác ùn ứ nhiều tháng nay khiến môi trường xung quanh bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Đây vốn là điểm trung chuyển rác tạm thời của khu vực xã Thạch Kim cũ. Trước đây, khi bãi xử lý rác Hồng Lộc (xã Hồng Lộc) còn hoạt động, rác được vận chuyển đi xử lý trong ngày nên không phát sinh tồn đọng lớn.
Tuy nhiên, sau khi bãi rác Hồng Lộc dừng hoạt động, lượng rác sinh hoạt phát sinh không có nơi tiếp nhận ổn định đã khiến khu vực này trở thành điểm tập kết kéo dài.
Bà Phạm Thị Phượng, thôn Sơn Bằng, xã Lộc Hà, cho biết tình trạng ô nhiễm đã ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và hoạt động sản xuất của người dân trong khu vực.
“Bãi rác ở đây không phù hợp với thực trạng khu vực này do đất chật, dân đông, lại gần trường học và cụm công nghiệp thực phẩm nên ảnh hưởng đến rất nhiều người. Suốt nhiều tháng nay, gia đình tôi hầu như không dám mở cửa vì ruồi muỗi quá nhiều,” bà Phượng cho hay.
Theo phản ánh của người dân, vào những ngày nắng nóng hoặc khi đốt rác, khói bụi và mùi hôi lan rộng khắp khu dân cư. Nhiều hộ dân phải đóng kín cửa cả ngày lẫn đêm để hạn chế ảnh hưởng. Một số cơ sở sản xuất gần khu vực tập kết rác cũng chịu thiệt hại do môi trường ô nhiễm kéo dài.
Bà Nguyễn Thị Hà, thành viên Hợp tác xã môi trường Thạch Kim, cho biết lượng rác thải ngày càng nhiều trong khi diện tích bãi rác chật hẹp, gây khó khăn lớn cho công tác thu gom, xử lý.
Hợp tác xã môi trường đã cố gắng thu gom rác trong khu dân cư, tuy nhiên một bộ phận người dân còn thiếu ý thức, vứt rác dọc đường khiến chị em công nhân phải dọn dẹp nhiều lần, rất vất vả.
“Dù đã được phun khử trùng, diệt khuẩn nhưng do không còn diện tích chứa rác nên tình trạng ô nhiễm vẫn kéo dài. Bãi rác nằm gần khu công nghiệp, nhiều người dân đưa rác đến đổ không đúng nơi quy định khiến các cơ sở sản xuất phản ánh. Hợp tác xã mong chính quyền và các cấp sớm có giải pháp di dời bãi rác đến nơi rộng rãi hơn để bảo đảm môi trường và thuận lợi cho việc thu gom, xử lý rác thải,” bà Hà cho kiến nghị.
Không riêng xã Lộc Hà, tình trạng quá tải trong xử lý rác sinh hoạt đang diễn ra tại nhiều địa phương khác ở Hà Tĩnh như Mai Phụ, Đông Kinh.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 782 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày.
Trong khi đó, tổng công suất thiết kế của các cơ sở xử lý hiện có chỉ khoảng 646 tấn/ngày, đồng nghĩa còn khoảng 120 tấn rác/ngày chưa có nơi xử lý.
Tìm hướng xử lý đồng bộ, lâu dài
Trước thực trạng trên, các địa phương và ngành chức năng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm áp lực tồn đọng rác thải sinh hoạt.
Ông Lê Văn Hân, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Lộc Hà, cho biết sau khi bãi rác Hồng Lộc (xã Hồng Lộc) dừng tiếp nhận, địa phương đã chủ động liên hệ với các khu xử lý rác tại những địa bàn lân cận như xã Thạch Trị, xã Cẩm Xuyên và xã Cổ Đạm. Tuy nhiên, khả năng tiếp nhận của các cơ sở này còn hạn chế nên việc xử lý chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.
Để giảm lượng rác tồn đọng trước mắt, xã Lộc Hà đang triển khai nhiều biện pháp như phân loại rác tại nguồn, xây dựng mô hình xử lý rác tại hộ gia đình, tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức người dân.
“Địa phương đã tổ chức tập huấn cho gần 200 người dân, xây dựng 4 mô hình phân loại, xử lý rác tại hộ gia đình với gần 300 hộ tham gia để nhân rộng trên toàn xã,” ông Hân cho biết.
Cùng với đó, địa phương đang thực hiện di chuyển vị trí tập kết rác vào sâu phía trong khoảng 150-200m nhằm giảm ảnh hưởng đến khu dân cư và trường học; đồng thời làm hàng rào, trồng cây xanh bao quanh khu vực trung chuyển, tăng cường phun chế phẩm sinh học khử mùi và xử lý ruồi muỗi.
Trong thời gian chờ các cơ sở xử lý tiếp nhận trở lại, xã Lộc Hà cũng đề xuất được ký hợp đồng với Hợp tác xã Tân Phát tại xã Cổ Đạm để vận chuyển, xử lý rác sinh hoạt, hạn chế tình trạng ùn ứ kéo dài.
Theo đánh giá của ngành chuyên môn, để giải quyết căn cơ bài toán rác thải sinh hoạt, Hà Tĩnh cần đồng thời triển khai nhiều giải pháp từ hạ tầng, công nghệ đến thay đổi nhận thức cộng đồng.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh Nguyễn Tiến Hùng, tỉnh đang hướng tới mục tiêu áp dụng công nghệ điện rác trên địa bàn toàn tỉnh vào năm 2029.
Trước mắt, Sở sẽ tham mưu Ủy ban Nhân dân tỉnh chỉ đạo các địa phương triển khai đồng bộ giải pháp giảm lượng rác phát sinh thông qua phân loại tại nguồn, tái sử dụng, tái chế; đồng thời nâng cấp, khôi phục và khai thác tối đa công suất các cơ sở xử lý hiện có.
Cùng với đó, tỉnh sẽ đẩy nhanh tiến độ đầu tư các nhà máy đốt rác phát điện; nghiên cứu cơ chế tài chính, giá dịch vụ xử lý rác phù hợp nhằm tạo động lực cho các đơn vị tham gia xử lý chất thải./.
Rác thải tại bãi biển Hải Tiến đã được dọn sạch, sẵn sàng đón khách du lịch