Với đồng bào Khmer, chùa không những là trung tâm sinh hoạt tôn giáomà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của họ. Vì mọi hoạt động văn hóatinh thần của cả cộng đồng người Khmer trong các dịp lễ hội luôn gắnchặt với ngôi chùa.
Lễ hội chính là nét thể hiện tình cảm, tâm thức củangười Khmer đối với ngôi chùa. Trong các lễ hội, lễ Kathina (còn gọi làlễ dâng bông và dâng y cà sa) chính là một trong những dịp lễ thể hiệnrõ nhất nét cô kết cộng đồng và sự hết lòng của người Khmer với bổn sócvà ngôi chùa.
Hiện nay, khi đời sống kinh tế của đồng bàoKhmer đã được nâng lên rõ rệt thì các lễ Kathina hằng năm tại các chùaluôn được tổ chức lớn hơn, mang đầy đủ nét văn hóa truyền thống hơn.Trung bình hàng năm mỗi chùa có từ 3-5 đám rước. Thậm chí còn có nhiềuđám rước của Phật tử ở các phum sóc và tỉnh thành lân lận.
Vì là lễ dângy lên sư sãi của bổn chùa nên việc tiến hành tốn rất nhiều chi phí, mọithứ phải chuẩn bị kỹ càng từ rất lâu. Muốn được tổ chức lễ Kathinanhiều gia đình phải hợp lực và có sự chung tay của các con cháu, anh emtrong tộc họ. Thế nhưng, chi phí cao không làm họ thui chột đi tinh thầnvới văn hóa dân tộc, vì với họ, chi phí càng cao đồng nghĩa với việc lễKathina của gia đình họ, dòng họ được tổ chức chu đáo và thành công.
Tuy tốn nhiều chi phí như vậy, nhưng không phải gia đình, dònghọ nào trong phum sóc muốn tổ chức là được, điều đó phải có sự đồng ý,chấp thuận của vị sư cả trong chùa, của cả phum sóc.
Có năm, nhiều giađình, tộc họ nào đó muốn đứng ra tổ chức một đám rước Kathina riêngnhưng cũng chưa chắc được, bởi vì, nếu trong năm đó, phật tử trong bổnsóc có nhiều người muốn được tổ chức thì phải có buổi họp tại hội đồngcủa chùa, sau đó sẽ đi đến quyết định lễ Kathina năm đó sẽ được rướcchung hay do một gia đình, một dòng họ nào đó tổ chức.
Thông thường, khiđược tổ chức lễ Kathina, nhiều gia đình sẽ cúng dường thêm cho nhà chùamột kỷ vật nào đó như chiếc giường, bàn ghế, tủ… để ghi nhận thời giantổ chức, lòng thành kính của họ đối với nhà chùa, cũng như góp phầntrang bị vật dụng cho nhà chùa.
Năm nay, gia đình ông DanhKhên ở ấp Bưng Cốc, xã Phú Mỹ (huyện Mỹ Tú) đã đồng tiến hành với 7 hộkhác trong phum sóc. Hiện tại, gia đình đang chuẩn bị những nghi thức cuốicùng để tiến hành lễ Kathina tại chùa Bưng Cốc.
Ông Khên cho biết muốntổ chức đám rước Kathina, gia đình ông đã lên kế hoạch và đề nghị vớinhà chùa từ nhiều năm trước nhưng phải đến nay mới có vinh hạnh cùngnhững hộ khác tiến hành lễ. Theo ông, được tổ chức lễ Kathina là niềm tựhào và nguyện ước của mỗi gia đình người Khmer, thỏa niềm ước nguyệncủa lòng thành kính, lòng sùng đạo của người Khmer với chùa chiền, vớivăn hóa dân tộc mình.
Thông thường, vật phẩm dâng lên cho sưsãi trong lễ Kathina phải có những thứ lễ vật truyền thống như áo cà sa,bình bát để sư khất thực, dao lam, đá mài, kim chỉ… Theo truyền thống,đây là những vật phẩm để sư sãi dùng trong những tháng trường học tập vànhững đồ dùng trong sinh hoạt hằng ngày. Hiện nay, do việc đi lại dễdàng nên nhiều gia đình đã cúng dường cho nhà chùa, nhà sư thay vì tự đimua như trước đây. Nhưng để tiến hành lễ Kathina đúng nghĩa thì nhữngvật phẩm truyền thống không thể thay thế.
Lễ Kathina của đồngbào Khmer Nam Bộ được tổ chức hằng năm trong vòng một tháng sau ngàymãn Hạ (bắt đầu từ ngày 15/9 đến ngày 15/10 Âm lịch), trong vòng 1 thángnày, mỗi chùa sẽ ấn định một ngày cụ thể để cho Phật tử cả trong vàngoài phum sóc tiến hành lễ. Lễ dâng bông, dâng y cà sa của đồng bàoKhmer thường diễn ra trong 2 ngày.
Ngày đầu tiên diễn ra tại chùa, cácsư sãi đọc kinh cầu nguyện để phum sóc an lành, cầu phúc cho mọi ngườigặp nhiều may mắn. Ngày thứ hai, đồng bào Phật tử trong phum sóc sẽ tổchức một đám rước quanh phum sóc và xung quanh chánh điện như minh chứngcho lòng thành thành của họ trước khi làm lễ dâng bông và dâng áo cà salên sư sãi. Để tăng thêm phần long trọng cho đám rước, nhiều gia đìnhcòn kết hợp thêm các loại hình nghệ thuật truyền thống vào lễ rước nhưtổ chức hát, múa Rô băm, Dù kê…
Kathina, một lễ truyền thốnggóp phần tạo nên sự đa dạng trong văn hóa Khmer, là nét chính thể hiệntâm thức của người Khmer đối với văn hóa dân tộc, sự sùng kính từ tráitim họ với chùa chiền. Thông qua các hoạt động này giúp con người sốnggần gũi và thân thiện, đoàn kết, sống có trách nhiệm và luôn thương yêuđùm bọc lẫn nhau hơn, tính cô kết trong cộng đồng càng được gắn chặthơn. Năm nay, gần 400.000 đồng bào Khmer Sóc Trăng cũng đang bắt đầutổ chức những ngày lễ Kathina ở 92 ngôi chùa Khmer tại 11 huyện, thànhphố trong tỉnh./.
Lễ hội chính là nét thể hiện tình cảm, tâm thức củangười Khmer đối với ngôi chùa. Trong các lễ hội, lễ Kathina (còn gọi làlễ dâng bông và dâng y cà sa) chính là một trong những dịp lễ thể hiệnrõ nhất nét cô kết cộng đồng và sự hết lòng của người Khmer với bổn sócvà ngôi chùa.
Hiện nay, khi đời sống kinh tế của đồng bàoKhmer đã được nâng lên rõ rệt thì các lễ Kathina hằng năm tại các chùaluôn được tổ chức lớn hơn, mang đầy đủ nét văn hóa truyền thống hơn.Trung bình hàng năm mỗi chùa có từ 3-5 đám rước. Thậm chí còn có nhiềuđám rước của Phật tử ở các phum sóc và tỉnh thành lân lận.
Vì là lễ dângy lên sư sãi của bổn chùa nên việc tiến hành tốn rất nhiều chi phí, mọithứ phải chuẩn bị kỹ càng từ rất lâu. Muốn được tổ chức lễ Kathinanhiều gia đình phải hợp lực và có sự chung tay của các con cháu, anh emtrong tộc họ. Thế nhưng, chi phí cao không làm họ thui chột đi tinh thầnvới văn hóa dân tộc, vì với họ, chi phí càng cao đồng nghĩa với việc lễKathina của gia đình họ, dòng họ được tổ chức chu đáo và thành công.
Tuy tốn nhiều chi phí như vậy, nhưng không phải gia đình, dònghọ nào trong phum sóc muốn tổ chức là được, điều đó phải có sự đồng ý,chấp thuận của vị sư cả trong chùa, của cả phum sóc.
Có năm, nhiều giađình, tộc họ nào đó muốn đứng ra tổ chức một đám rước Kathina riêngnhưng cũng chưa chắc được, bởi vì, nếu trong năm đó, phật tử trong bổnsóc có nhiều người muốn được tổ chức thì phải có buổi họp tại hội đồngcủa chùa, sau đó sẽ đi đến quyết định lễ Kathina năm đó sẽ được rướcchung hay do một gia đình, một dòng họ nào đó tổ chức.
Thông thường, khiđược tổ chức lễ Kathina, nhiều gia đình sẽ cúng dường thêm cho nhà chùamột kỷ vật nào đó như chiếc giường, bàn ghế, tủ… để ghi nhận thời giantổ chức, lòng thành kính của họ đối với nhà chùa, cũng như góp phầntrang bị vật dụng cho nhà chùa.
Năm nay, gia đình ông DanhKhên ở ấp Bưng Cốc, xã Phú Mỹ (huyện Mỹ Tú) đã đồng tiến hành với 7 hộkhác trong phum sóc. Hiện tại, gia đình đang chuẩn bị những nghi thức cuốicùng để tiến hành lễ Kathina tại chùa Bưng Cốc.
Ông Khên cho biết muốntổ chức đám rước Kathina, gia đình ông đã lên kế hoạch và đề nghị vớinhà chùa từ nhiều năm trước nhưng phải đến nay mới có vinh hạnh cùngnhững hộ khác tiến hành lễ. Theo ông, được tổ chức lễ Kathina là niềm tựhào và nguyện ước của mỗi gia đình người Khmer, thỏa niềm ước nguyệncủa lòng thành kính, lòng sùng đạo của người Khmer với chùa chiền, vớivăn hóa dân tộc mình.
Thông thường, vật phẩm dâng lên cho sưsãi trong lễ Kathina phải có những thứ lễ vật truyền thống như áo cà sa,bình bát để sư khất thực, dao lam, đá mài, kim chỉ… Theo truyền thống,đây là những vật phẩm để sư sãi dùng trong những tháng trường học tập vànhững đồ dùng trong sinh hoạt hằng ngày. Hiện nay, do việc đi lại dễdàng nên nhiều gia đình đã cúng dường cho nhà chùa, nhà sư thay vì tự đimua như trước đây. Nhưng để tiến hành lễ Kathina đúng nghĩa thì nhữngvật phẩm truyền thống không thể thay thế.
Lễ Kathina của đồngbào Khmer Nam Bộ được tổ chức hằng năm trong vòng một tháng sau ngàymãn Hạ (bắt đầu từ ngày 15/9 đến ngày 15/10 Âm lịch), trong vòng 1 thángnày, mỗi chùa sẽ ấn định một ngày cụ thể để cho Phật tử cả trong vàngoài phum sóc tiến hành lễ. Lễ dâng bông, dâng y cà sa của đồng bàoKhmer thường diễn ra trong 2 ngày.
Ngày đầu tiên diễn ra tại chùa, cácsư sãi đọc kinh cầu nguyện để phum sóc an lành, cầu phúc cho mọi ngườigặp nhiều may mắn. Ngày thứ hai, đồng bào Phật tử trong phum sóc sẽ tổchức một đám rước quanh phum sóc và xung quanh chánh điện như minh chứngcho lòng thành thành của họ trước khi làm lễ dâng bông và dâng áo cà salên sư sãi. Để tăng thêm phần long trọng cho đám rước, nhiều gia đìnhcòn kết hợp thêm các loại hình nghệ thuật truyền thống vào lễ rước nhưtổ chức hát, múa Rô băm, Dù kê…
Kathina, một lễ truyền thốnggóp phần tạo nên sự đa dạng trong văn hóa Khmer, là nét chính thể hiệntâm thức của người Khmer đối với văn hóa dân tộc, sự sùng kính từ tráitim họ với chùa chiền. Thông qua các hoạt động này giúp con người sốnggần gũi và thân thiện, đoàn kết, sống có trách nhiệm và luôn thương yêuđùm bọc lẫn nhau hơn, tính cô kết trong cộng đồng càng được gắn chặthơn. Năm nay, gần 400.000 đồng bào Khmer Sóc Trăng cũng đang bắt đầutổ chức những ngày lễ Kathina ở 92 ngôi chùa Khmer tại 11 huyện, thànhphố trong tỉnh./.
Chanh Đa (TTXVN/Vietnam+)
