Sáng 17/4, Hội nghị toàn quốc triển khai công tác văn hóa dân tộc và tuyên dương già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín diễn ra tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội).
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc mang trong mình những giá trị văn hóa đặc sắc, góp phần tạo nên nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc, thống nhất trong đa dạng. Văn hóa các dân tộc thiểu số không chỉ là di sản quý báu, còn là nguồn lực nội sinh quan trọng đối với sự phát triển bền vững đất nước.
Theo Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy, giai đoạn 2021-2025, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành của Chính phủ, đặc biệt thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, công tác văn hóa dân tộc đã đạt được nhiều kết quả tích cực như thể chế từng bước được hoàn thiện; nhiều giá trị văn hóa được bảo tồn, phục hồi; các mô hình gắn bảo tồn với du lịch, sinh kế bước đầu phát huy hiệu quả. Đặc biệt, đã hình thành rõ nét chuyển biến tư duy từ bảo tồn đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển.
Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế như cơ chế chính sách chưa đồng bộ, tiến độ giải ngân còn chậm, một số mô hình thiếu tính bền vững, chuyển đổi số còn hạn chế và chất lượng nguồn nhân lực cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu. Đây là những “điểm nghẽn” cần tập trung tháo gỡ trong thời gian tới.
Định hướng giai đoạn 2026-2030, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh thời gian tới, cần thống nhất xác định một số quan điểm lớn. Đó là, văn hóa các dân tộc thiểu số là nền tảng tinh thần, đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước; lấy cộng đồng làm trung tâm, là chủ thể của bảo tồn, phát huy và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống; gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, nhất là du lịch văn hóa và kinh tế văn hóa; đồng thời, đổi mới quản lý theo hướng hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số… Mục tiêu xuyên suốt là làm cho các giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc “sống trong cộng đồng, tạo ra giá trị và nuôi sống được cộng đồng."
Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị toàn ngành thống nhất cao về nhận thức và hành động, tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp, với mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số phải trở thành động lực phát triển, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia; đồng thời trực tiếp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào.
Hội nghị đã nghe nhiều ý kiến đại biểu, chia sẻ kinh nghiệm, cách làm, giải pháp từ các mô hình bảo tồn phát triển văn hóa dân tộc hiệu quả.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn cho biết trong quá trình triển khai thực hiện các Chương trình, Nghị quyết về bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, tỉnh Lâm Đồng luôn xác định trọng tâm, phát huy được các lợi thế của địa phương, phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội, an ninh, quốc phòng trên địa bàn tỉnh, gắn liền quảng bá hình ảnh, con người, góp phần bảo vệ và phát huy di sản văn hóa các dân tộc trong quá trình hội nhập và hợp tác quốc tế. Thông qua các đề án, kế hoạch đã tổ chức nhiều hoạt động nhằm làm sống lại các loại hình văn hóa truyền thống của các dân tộc, đáp ứng được yêu cầu đặt ra, tạo được bước chuyển biến tích cực trong sinh hoạt văn hóa nghệ thuật.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai Lại Hữu Hiệp cho biết Lào Cai xác định việc bảo tồn và phát triển nghề truyền thống phải gắn với nhu cầu thị trường để bảo đảm tính bền vững. Vì vậy, địa phương đã quan tâm hỗ trợ xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, đồng thời tạo điều kiện quảng bá, kết nối tiêu thụ thông qua các hội chợ, ngày hội văn hóa-du lịch, sự kiện xúc tiến thương mại và gắn với các tour, tuyến du lịch. Qua đó góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm và tăng thu nhập ổn định cho người dân…
Tại hội nghị, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tặng Bằng khen cho các tập thể có thành tích tham gia tổ chức sự kiện “Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam” 19/4 năm 2026 tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam; tặng Bằng khen cho các cá nhân có thành tích tiêu biểu trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc tại địa phương; tặng Bằng khen cho các cán bộ, chiến sỹ công an, quân đội có thành tích trong công tác phối hợp cùng đồng bào dân tộc thiểu số bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống./.
Bảo tồn, phát huy di sản các dân tộc thiểu số: Trách nhiệm không của riêng ai
Việt Nam hiện có 9 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới; 17 di sản văn hóa phi vật thể và 11 di sản tư liệu được UNESCO vinh danh… Trách nhiệm bảo vệ, phát huy kho tàng giá trị này thuộc về ai?
