Để giải quyết những bất cập kéo dài về cấp nước, tiêu thoát lũ và xử lý nước thải tại khu vực phía Nam của tỉnh, tỉnh Khánh Hòa đang tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ hạ tầng, xây dựng cơ chế quản lý, vận hành; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc về kỹ thuật, môi trường, giải phóng mặt bằng… Qua đó sớm triển khai đầu tư, phát huy hiệu quả Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước.
Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng tỉnh Khánh Hòa Phạm Minh Tân cho biết, Dự án Quản lý tổng hợp môi trường nước khu vực phía Nam Khánh Hòa có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 5.530 tỷ đồng; trong đó vốn vay từ Ngân hàng Thế giới hơn 4.100 tỷ đồng, vốn đối ứng trong nước hơn 1.425 tỷ đồng.
Với nguồn vốn trên, dự án sẽ triển khai 5 hợp phần, gồm: Tập trung cải thiện khả năng cung cấp nước; quản lý ngập lụt, tiêu thoát nước; thu gom, xử lý nước thải; bồi thường, giải phóng mặt bằng và tăng cường năng lực quản lý.
Các hạng mục trọng tâm dự kiến được triển khai đầu tư trong giai đoạn 2028-2033, gồm: Hoàn thiện hệ thống chuyển nước từ hồ Sông Than (xã Ninh Sơn) về khu vực Cà Ná (xã Cà Ná) và khu vực Mũi Dinh (xã Phước Dinh); xây dựng kè bảo vệ hai bờ sông Cái; cải tạo hệ thống tiêu thoát lũ sông Lu, sông Quao, kênh Chà Là, Tân Hội; nâng cấp hệ thống thoát nước đô thị và mở rộng mạng lưới thu gom, xử lý nước thải.
Tại cuộc làm việc với Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa mới đây, ông Gerhardus Nicolaas Albertus Soppe - Chuyên gia cao cấp về phát triển xã hội của Ngân hàng Thế giới cho rằng, đây là dự án tương đối lớn, do đó tỉnh Khánh Hòa cần xác định rõ lợi ích dự án mang lại, từ đó bố trí nguồn lực đầu tư phù hợp.
Đồng thời đánh giá các yếu tố tác động môi trường, nghiên cứu kỹ mô hình quản lý hệ thống thu gom, xử lý nước thải, thực hiện phân cấp quản lý, trách nhiệm vận hành…
Theo chia sẻ của các chuyên gia cao cấp về cấp nước, vệ sinh và tài nguyên nước của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, bước đầu tỉnh cần tập trung đến công tác tuyên truyền để người dân vùng triển khai dự án hiểu và đồng thuận ủng hộ dự án; đồng thời rà soát chính xác số hộ dân bị ảnh hưởng khi đầu tư triển khai dự án, xác định phương án tái định cư, thực hiện đầy đủ việc tham vấn cộng đồng và cung cấp hồ sơ cho Ngân hàng Thế giới.
Quan trọng hơn là phải tuân thủ quy trình đánh giá, thẩm định môi trường - xã hội, không để phát sinh những vướng mắc liên quan đến bồi thường, thu hồi đất, làm ảnh hưởng đến quyền lợi người dân và tiến độ dự án.
Các chuyên gia cũng phân tích và nhấn mạnh: Để người dân được hưởng lợi trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn ra gay gắt, tỉnh cần khẩn trương đánh giá rõ nguyên nhân, hiện trạng tác động ở từng khu vực, đánh giá tính khả thi của dự án, kể cả công tác quản lý, vận hành…
Phải thấy rõ, vấn đề được đoàn công tác của Ngân hàng Thế giới quan tâm không chỉ là những nội dung trên, mà còn là hiệu quả khai thác các công trình sau đầu tư, hiệu quả kết nối liên thông từ "quản lý, vận hành, thu gom, xử lý, phân phối…", để dự án đúng với tên gọi: Dự án quản lý tổng hợp môi trường nước (quản lý tổng hợp cả hệ thống).
Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa, cho biết, những năm qua các địa phương ở khu vực phía Nam của tỉnh luôn đối mặt với thách thức và tác động của biến đổi khí hậu.
Khi dự án triển khai sẽ giải quyết được bài toán khó khăn về nhu cầu nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và phát triển công nghiệp cũng như vấn đề ngập úng, tiêu thoát lũ, chống sạt lở và bảo vệ môi trường.
Với ý nghĩa, tầm quan trọng và lợi ích thiết thực từ dự án; đồng thời để dự án sớm triển khai, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa yêu cầu các sở, ngành, chủ đầu tư tiếp tục rà soát hiện trạng các hồ chứa, hoàn thiện phương án thiết kế và đánh giá hiệu quả từng hạng mục đầu tư. Đồng thời nghiên cứu kỹ cơ chế quản lý, vận hành, phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị để công trình phát huy hiệu quả bền vững.
Cùng với đó, tập trung tháo gỡ các vướng mắc có liên quan đến các hạng mục đầu tư, công khai, minh bạch trong việc thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng dự án, xây dựng khu tái định cư…; đặc biệt không để phát sinh chi phí đầu tư, làm ảnh hưởng tiến độ khi dự án vào giai đoạn triển khai thi công, sớm đưa các công trình vào hoạt động, tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực phía Nam của tỉnh.
Theo Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa, tất cả hồ sơ, thủ tục có liên quan đến dự án đã được tỉnh gửi đến Bộ Tài chính. Bộ cũng đã tiếp nhận đầy đủ hồ sơ đề xuất khoản vay và đang thực hiện các bước trình Chính phủ xem xét. Theo dự kiến, việc chấp thuận đề xuất khoản vay có thể được xem xét vào đầu tháng 11/2026.
Trước đây, tại khu vực phía Nam của tỉnh Khánh Hòa (tỉnh Ninh Thuận cũ), các dự án liên quan đến quản lý tổng hợp môi trường và nguồn nước cũng đã triển khai đầu tư, đó là Dự án môi trường bền vững các thành phố Duyên hải - Tiểu dự án thành phố Phan Rang-Tháp Chàm (CCSEP) có tổng mức đầu tư 97,9 triệu USD; trong đó vốn ODA của Ngân hàng Thế giới là 69,5 triệu USD, còn lại là vốn đối ứng của địa phương triển khai đầu tư xây mới và cải tạo tuyến kè, kênh mương và hệ thống thoát nước mưa, nước thải, xây dựng khu tái định cư, cải tạo nâng công suất nhà máy xử lý nước thải… Dự án được thực hiện từ năm 2017 và được khánh thành vào tháng 11/2024.
Bên cạnh đó là Dự án quản lý nguồn nước tổng hợp và phát triển đô thị trong mối liên hệ với biến đổi khí hậu, được khởi công vào tháng 11/2013 với tổng mức đầu tư 9,5 triệu Euro; trong đó Vương quốc Bỉ tài trợ 8 triệu Euro và vốn đối ứng của Việt Nam 1,5 triệu Euro.
Mục tiêu chính là hỗ trợ địa phương trong việc quản lý tài nguyên nước gắn liền với các giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu, cải tạo hệ thống thủy lợi và hạ tầng liên quan.
Các dự án đã đầu tư cũng đang phát huy hiệu quả, nhất là vấn đề thu gom, xử lý nước thải trên địa bàn thành phố Phan Rang-Tháp Chàm trước đây (Tiểu dự án thành phố Phan Rang-Tháp Chàm).
Tuy nhiên cũng phải thấy rõ rằng, nhiều công trình hiện hữu chưa phát huy hết công suất, mạng lưới thu gom, đấu nối hệ thống nước thải từ các hộ gia đình đến nhà máy xử lý nước thải chưa được đầu tư mở rộng, chưa đáp ứng công suất xử lý của nhà máy.
Tình trạng ô nhiễm nguồn nước tại các kênh, mương vẫn diễn ra. Cơ chế quản lý, vận hành dự án chưa đồng bộ. Nhận thức về bảo vệ môi trường của một số người dân chưa cao, làm ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư./.
Ứng phó “cơn khát” mùa cạn: Chủ động phân bổ nguồn nước theo từng lưu vực
Trước nguy cơ thiếu nước trong mùa cạn sắp tới, giới chuyên gia khuyến cáo các địa phương cần chuyển từ ứng phó sang chủ động xây dựng kịch bản và phân bổ nguồn nước phù hợp với đặc điểm từng lưu vực.
