Trong cái mát dịu và khô ráo hiếm hoi của đất trời Sa Pa đầu Hè, du khách tham dự lễ hội trên mây Sa Pa lại được chứng kiến “Lễ cấpsắc của người Dao đỏ” - một hoạt động lần đầu diễn ra trong các kỳlễ hội trên mây Sa Pa nên nó đã trở thành điểm nhấn thu hút rất đôngdu khách đến với điểm du lịch Tả Van ngày 30/4.
Theocác bậc cao niên của dân tộc Dao, lễ cấp sắc là nghi lễ độc đáo và đượclưu truyền hàng ngàn đời nay trong cộng đồng người dân tộc Dao đỏ ở LàoCai. Người Dao quan niệm, lễ cấp sắc là một thủ tục không thể thiếu đốivới người đàn ông. Chỉ những người được cấp sắc mới được coi là ngườiđàn ông đã trưởng thành.
Lễ cấp sắc của người Dao cónhiều bậc, bậc đầu tiên là cấp 3 đèn và 36 binh mã; bậc thứ 2 là cấp 7đèn và 72 binh mã; bậc cuối cùng là 12 đèn và 120 binh mã. Thời gian kéodài từ 1 đến 5 ngày, gồm lễ trình diện, gia chủ mổ lợn, gà để cúng tổtiên. Trước khi làm lễ cúng, các thầy cúng phải tẩy uế nhà cửa của ngườiđược cấp sắc, sau đó đánh một hồi trống mời tổ tiên về dự. Thầy cúnglàm lễ khai đàn nhằm báo cáo với tổ tiên biết lý do của buổi lễ.
Sau khikhấn vái, thầy cúng làm thủ tục xin âm dương, nếu thần linh đồng ý,người được cấp sắc sẽ chính thức được đặt tên âm và được công nhận làngười đã trưởng thành, con trai không còn gọi theo cái tên Lý Láo Tả, LýLáo Ú, Lý Láo San (anh cả, anh hai, anh ba nhà họ lý) mà có thể gọitheo tên mới do thầy cúng xin âm dương và đặt tên. Có thể thầy đặt chobất kỳ như Lý Hùng Anh, Lý Hùng Thắng... nếu thấy hợp và làm nghi lễbuộc chỉ cổ tay cho người được cấp sắc. Con gái cũng vậy, bỏ cái từ đệmTả mẩy, Sẻo Mẩy (chị cả, chị 2) thành Lý Thu Trang, Lý Thu Thủy...
Từsau lễ cấp sắc, người được cấp sắc phải gọi thầy cúng đã làm lễ cho mìnhlà cha. Lễ cấp sắc của người Dao mang tính giáo dục cao, thể hiện ở cácđiều giáo huấn ghi trong sắc cấp, người thụ lễ bước ra ngoài đời tuyệtđối không được làm điều ác, điều xấu.
Theo Ban tổ chứcLễ hội trên mây Sa Pa, việc tạo dựng trọn vẹn một nghi lễ cấp sắc rất kỳcông. Ngoài một không gian làm lễ nghiêm trang, đầy đủ thủ tục, ngườithầy và những người phụ lễ đều phải ăn mặc trang phục mới đầy đủ các vaitheo cấp bậc quan binh. Xuyên suốt trong toàn bộ quá trình hành lễ lànhững nghi thức mang tính tôn giáo tín ngưỡng từ khâu dâng lễ đến khi hạlễ không một khâu nào được xem nhẹ.
Người hành lễ không chỉ nắm chắccác bước khi tiến hành thủ tục mà còn phải biểu diễn sao cho người xemhiểu được tục cấp sắc của dân tộc mình là một phong tục mang đậm nét vănhóa. Chính vì vậy, Lễ hội trên mây Sa Pa đã có nhiều năm nay, nhưng đểtái hiện lễ cấp sắc của người Dao, phải đến chương trình “Lễ hội trênmây Sa Pa” 2012 mới có thể thực hiện được trọn vẹn.
Ông Thái Bá Lợi, một du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, người đã từng họcLịch sử và nghiên cứu khá sâu về môn Dân tộc học, thừa nhận, ngoài tínhcông phu, hoành tráng của nghi lễ, lễ cấp sắc mang một ý nghĩa lớn nhưtấm thẻ để công nhận con người đã trưởng thành với đầy đủ trách nhiệm vàquyền lợi của người công dân, trong đó quan trọng nhất là lời giáo huấn"tuyệt đối không được làm điều ác, điều xấu". Đây là một lễ hội nên duytrì, ông Lợi nói.
Theo Ban tổ chức Lễ hội trên mây, cònmột ngày nữa mới kết thúc các hoạt động lễ hội khai mạc cho mùa hè dulịch Sa Pa, nhưng có thể khẳng định rằng, Lễ hội trên mây Sa Pa năm nayđã thành công, nhất là các hoạt động như "Lễ cấp sắc của đồng bào Dao",hoạt động du lịch cộng đồng tại Tả Phìn, du lịch văn hóa tại Hàm Rồng vàcác triển lãm tranh ảnh, hoa, cây cảnh đã thực sự trở thành những điểmnhấn quan trọng phần nào thỏa mãn nhu cầu vui chơi giải trí của đông đảodu khách trong những ngày nghỉ lễ đến với Sa Pa./.
Theocác bậc cao niên của dân tộc Dao, lễ cấp sắc là nghi lễ độc đáo và đượclưu truyền hàng ngàn đời nay trong cộng đồng người dân tộc Dao đỏ ở LàoCai. Người Dao quan niệm, lễ cấp sắc là một thủ tục không thể thiếu đốivới người đàn ông. Chỉ những người được cấp sắc mới được coi là ngườiđàn ông đã trưởng thành.
Lễ cấp sắc của người Dao cónhiều bậc, bậc đầu tiên là cấp 3 đèn và 36 binh mã; bậc thứ 2 là cấp 7đèn và 72 binh mã; bậc cuối cùng là 12 đèn và 120 binh mã. Thời gian kéodài từ 1 đến 5 ngày, gồm lễ trình diện, gia chủ mổ lợn, gà để cúng tổtiên. Trước khi làm lễ cúng, các thầy cúng phải tẩy uế nhà cửa của ngườiđược cấp sắc, sau đó đánh một hồi trống mời tổ tiên về dự. Thầy cúnglàm lễ khai đàn nhằm báo cáo với tổ tiên biết lý do của buổi lễ.
Sau khikhấn vái, thầy cúng làm thủ tục xin âm dương, nếu thần linh đồng ý,người được cấp sắc sẽ chính thức được đặt tên âm và được công nhận làngười đã trưởng thành, con trai không còn gọi theo cái tên Lý Láo Tả, LýLáo Ú, Lý Láo San (anh cả, anh hai, anh ba nhà họ lý) mà có thể gọitheo tên mới do thầy cúng xin âm dương và đặt tên. Có thể thầy đặt chobất kỳ như Lý Hùng Anh, Lý Hùng Thắng... nếu thấy hợp và làm nghi lễbuộc chỉ cổ tay cho người được cấp sắc. Con gái cũng vậy, bỏ cái từ đệmTả mẩy, Sẻo Mẩy (chị cả, chị 2) thành Lý Thu Trang, Lý Thu Thủy...
Từsau lễ cấp sắc, người được cấp sắc phải gọi thầy cúng đã làm lễ cho mìnhlà cha. Lễ cấp sắc của người Dao mang tính giáo dục cao, thể hiện ở cácđiều giáo huấn ghi trong sắc cấp, người thụ lễ bước ra ngoài đời tuyệtđối không được làm điều ác, điều xấu.
Theo Ban tổ chứcLễ hội trên mây Sa Pa, việc tạo dựng trọn vẹn một nghi lễ cấp sắc rất kỳcông. Ngoài một không gian làm lễ nghiêm trang, đầy đủ thủ tục, ngườithầy và những người phụ lễ đều phải ăn mặc trang phục mới đầy đủ các vaitheo cấp bậc quan binh. Xuyên suốt trong toàn bộ quá trình hành lễ lànhững nghi thức mang tính tôn giáo tín ngưỡng từ khâu dâng lễ đến khi hạlễ không một khâu nào được xem nhẹ.
Người hành lễ không chỉ nắm chắccác bước khi tiến hành thủ tục mà còn phải biểu diễn sao cho người xemhiểu được tục cấp sắc của dân tộc mình là một phong tục mang đậm nét vănhóa. Chính vì vậy, Lễ hội trên mây Sa Pa đã có nhiều năm nay, nhưng đểtái hiện lễ cấp sắc của người Dao, phải đến chương trình “Lễ hội trênmây Sa Pa” 2012 mới có thể thực hiện được trọn vẹn.
Ông Thái Bá Lợi, một du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh, người đã từng họcLịch sử và nghiên cứu khá sâu về môn Dân tộc học, thừa nhận, ngoài tínhcông phu, hoành tráng của nghi lễ, lễ cấp sắc mang một ý nghĩa lớn nhưtấm thẻ để công nhận con người đã trưởng thành với đầy đủ trách nhiệm vàquyền lợi của người công dân, trong đó quan trọng nhất là lời giáo huấn"tuyệt đối không được làm điều ác, điều xấu". Đây là một lễ hội nên duytrì, ông Lợi nói.
Theo Ban tổ chức Lễ hội trên mây, cònmột ngày nữa mới kết thúc các hoạt động lễ hội khai mạc cho mùa hè dulịch Sa Pa, nhưng có thể khẳng định rằng, Lễ hội trên mây Sa Pa năm nayđã thành công, nhất là các hoạt động như "Lễ cấp sắc của đồng bào Dao",hoạt động du lịch cộng đồng tại Tả Phìn, du lịch văn hóa tại Hàm Rồng vàcác triển lãm tranh ảnh, hoa, cây cảnh đã thực sự trở thành những điểmnhấn quan trọng phần nào thỏa mãn nhu cầu vui chơi giải trí của đông đảodu khách trong những ngày nghỉ lễ đến với Sa Pa./.
Lục Văn Toán (TTXVN)
