Chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 8-11/11 diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản tiếp tục phát triển sâu rộng, mở ra kỳ vọng về những bước tiến mới trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư.
Cùng với sự hiện diện ngày càng lớn của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam, lĩnh vực tài chính-ngân hàng đang trở thành cầu nối quan trọng giữa hai nền kinh tế. Từ những thương vụ đầu tư chiến lược trị giá hàng tỷ USD đến hợp tác quản trị, chuyển đổi số và tài trợ thương mại, quan hệ giữa các ngân hàng hai nước đang từng bước chuyển từ cung cấp nguồn vốn sang đồng hành phát triển dài hạn.
Từ những thương vụ chiến lược đến hợp tác toàn diện
Ngày 5/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết Nhật Bản tiếp tục là đối tác hàng đầu của Việt Nam, đứng đầu về hợp tác ODA và lao động, thứ ba về đầu tư, thứ tư về thương mại và du lịch.
Kim ngạch thương mại song phương trong 8 tháng năm 2026 đạt 33,7 tỷ USD, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước. Với đà tăng trưởng này, mục tiêu đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên 60 tỷ USD vào năm 2030 được kỳ vọng có thể sớm hiện thực hóa. Hợp tác trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo cũng ghi nhận nhiều tiến triển.
Trong bức tranh hợp tác kinh tế đó, sự hiện diện của các tập đoàn tài chính Nhật Bản trong cơ cấu cổ đông của những ngân hàng lớn tại Việt Nam là một dấu ấn đáng chú ý, tạo nền tảng cho quan hệ hợp tác lâu dài giữa hai bên.
Tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Mizuho Bank, thành viên Tập đoàn Tài chính Mizuho của Nhật Bản, trở thành cổ đông chiến lược từ năm 2011.
Theo thỏa thuận ký ngày 30/9/2011, Mizuho đăng ký mua 347,6 triệu cổ phiếu phổ thông mới của Vietcombank với giá 34.000 đồng/cổ phiếu, tương đương khoản đầu tư khoảng 567,3 triệu USD.
Theo báo cáo tình hình quản trị 6 tháng đầu năm 2026, Mizuho Bank tiếp tục nắm giữ hơn 1,2 tỷ cổ phiếu VCB, tương ứng 15% vốn điều lệ Vietcombank. Sau 15 năm, nhà đầu tư Nhật Bản vẫn duy trì vai trò cổ đông chiến lược tại ngân hàng này.
Không chỉ góp vốn, Mizuho còn hỗ trợ Vietcombank trong hoạt động kinh doanh, quản trị ngân hàng, phát triển khách hàng doanh nghiệp, ngân hàng bán lẻ và cải tiến sản phẩm dịch vụ.
Ngoài ra, sau khi triển khai thành công gói tín dụng 200 triệu USD ký vào tháng 6/2019, việc Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản và các ngân hàng lớn của Nhật Bản tiếp tục cung cấp khoản vay thứ hai trị giá 300 triệu USD tín chấp cho Vietcombank càng khẳng định uy tín, tín nhiệm của Vietcombank đối với các Định chế tài chính quốc tế.
Tại chương trình làm việc tháng 12/2024, hai bên tiếp tục trao đổi về quản lý rủi ro, quản trị doanh nghiệp, chuyển đổi số và phát triển bền vững, những lĩnh vực có vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng.
Tương tự, Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank) có quan hệ hợp tác chiến lược với MUFG Bank, thuộc Tập đoàn Tài chính Mitsubishi UFJ của Nhật Bản.
Năm 2013, MUFG Bank trở thành cổ đông chiến lược thông qua thương vụ mua 19,73% cổ phần VietinBank. Theo báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm 2026, MUFG tiếp tục duy trì tỷ lệ sở hữu này.
Đáng chú ý, quan hệ giữa hai ngân hàng không chỉ dừng ở sở hữu cổ phần mà tiếp tục được triển khai thông qua những hoạt động hợp tác cụ thể.
Tháng 6/2026, Hội đồng quản trị VietinBank thông qua nội dung sửa đổi thỏa thuận hỗ trợ hợp tác kỹ thuật và hợp đồng liên quan đến thành viên Hội đồng quản trị giữa VietinBank và MUFG Bank.
Đến tháng 8/2026, VietinBank tiếp tục thông qua các hợp đồng liên quan đến hạn mức giao dịch gửi tiền trên thị trường liên ngân hàng và hạn mức giao dịch ngoại tệ với MUFG Bank-Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh.
Những hoạt động này cho thấy quan hệ hợp tác được duy trì trên nhiều phương diện, từ quản trị, hỗ trợ kỹ thuật đến các nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng.
Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân, Ngân hàng Thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cũng ghi dấu ấn với thương vụ bán 15% vốn điều lệ cho Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC), thuộc Tập đoàn Tài chính Sumitomo Mitsui của Nhật Bản, vào năm 2023.
Với giá trị khoảng 1,5 tỷ USD, đây là một trong những thương vụ đầu tư chiến lược quy mô lớn của ngành ngân hàng Việt Nam, góp phần củng cố nền tảng vốn và mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế của VPBank.
Sự tham gia của SMBC tạo điều kiện để VPBank tiếp cận kinh nghiệm quản trị, phát triển dịch vụ tài chính và mạng lưới khách hàng quốc tế, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Có thể thấy, dù được triển khai ở những thời điểm khác nhau, các thương vụ Vietcombank-Mizuho, VietinBank-MUFG và VPBank-SMBC đều cho thấy sức hấp dẫn của thị trường ngân hàng Việt Nam đối với các tập đoàn tài chính Nhật Bản.
Quan trọng hơn, giá trị hợp tác không chỉ nằm ở nguồn vốn đầu tư ban đầu mà còn ở khả năng nâng cao chất lượng quản trị, phát triển sản phẩm và mở rộng hệ sinh thái dịch vụ tài chính.
Kết nối doanh nghiệp, mở rộng dòng vốn đầu tư
Bên cạnh mô hình đầu tư cổ phần chiến lược, nhiều ngân hàng Việt Nam phát triển mạng lưới đối tác Nhật Bản nhằm hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp và thúc đẩy dòng vốn đầu tư song phương.
Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là một trường hợp tiêu biểu. Từ năm 2013, ngân hàng đã thành lập Japan Desk, bộ phận chuyên phục vụ khách hàng doanh nghiệp Nhật Bản, nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư đến từ quốc gia này.
Theo thông tin công bố tại Hội nghị khách hàng Nhật Bản năm 2022, BIDV đã thiết lập quan hệ hợp tác với 33 ngân hàng Nhật Bản và tiếp nhận 11 nhân sự phái cử từ các đối tác đến làm việc tại ngân hàng.
Tại thời điểm đó, BIDV phục vụ khoảng 1.000 khách hàng doanh nghiệp Nhật Bản trong tổng số hơn 6.400 khách hàng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Đáng chú ý, tại hội nghị tổ chức tháng 11/2022 ở Thành phố Hồ Chí Minh, BIDV phối hợp với 13 ngân hàng Nhật Bản tổ chức chương trình kết nối có sự tham gia của hơn 200 doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam. Bên lề hội nghị, các bên thu xếp 150 phiên kết nối, tạo cơ hội tìm kiếm đối tác và mở rộng quan hệ kinh doanh.
Thông qua mô hình này, BIDV không chỉ cung cấp dịch vụ tài chính mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và đầu tư, qua đó phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp hai nước.
Cùng với BIDV, Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội (SHB) cũng chú trọng mở rộng quan hệ với các định chế tài chính quốc tế, trong đó có các đối tác Nhật Bản, nhằm đa dạng hóa nguồn lực tài chính và hỗ trợ khách hàng doanh nghiệp.
Trong bối cảnh Nhật Bản tiếp tục là đối tác thương mại và đầu tư quan trọng của Việt Nam, nhu cầu hợp tác tài chính được dự báo còn nhiều dư địa phát triển.
Sự hiện diện của doanh nghiệp Nhật Bản trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, điện tử, công nghiệp hỗ trợ và hạ tầng tạo ra nhu cầu đa dạng về tín dụng, thanh toán quốc tế, bảo lãnh, quản lý dòng tiền và phòng ngừa rủi ro tỷ giá.
Đặc biệt, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội để Việt Nam thu hút thêm dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với hệ thống ngân hàng trong việc nâng cao năng lực cung ứng vốn, quản trị rủi ro và phát triển các giải pháp tài chính xuyên biên giới.
Một lĩnh vực khác được kỳ vọng có nhiều dư địa hợp tác là tài chính xanh. Với nhu cầu vốn lớn cho chuyển đổi năng lượng, phát triển hạ tầng và tăng trưởng bền vững, Việt Nam có thể tận dụng kinh nghiệm của các định chế tài chính Nhật Bản để đa dạng hóa nguồn vốn, nâng cao năng lực thẩm định dự án và tiếp cận các chuẩn mực quản trị quốc tế.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng đang trở thành hướng hợp tác tiềm năng, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Thông qua hợp tác quốc tế, các ngân hàng Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận kinh nghiệm quản trị công nghệ, nâng cao hiệu quả vận hành, bảo đảm an toàn thông tin và cải thiện chất lượng dịch vụ.
Tuy nhiên, để những cơ hội này chuyển hóa thành hiệu quả thực chất, vấn đề không chỉ là khả năng tiếp cận nguồn vốn và công nghệ mà còn phụ thuộc vào năng lực hấp thụ, quản trị rủi ro của các ngân hàng và chất lượng dự án đầu tư.
Trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nhật Bản tiếp tục được củng cố, chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước.
Với những nền tảng đã được thiết lập trong hơn một thập kỷ qua, hợp tác ngân hàng Việt-Nhật đang từng bước mở rộng từ đầu tư chiến lược sang kết nối doanh nghiệp, phát triển công nghệ và tài trợ các lĩnh vực tăng trưởng mới. Đây không chỉ là cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng Việt Nam mà còn góp phần thúc đẩy dòng vốn đầu tư, thương mại giữa hai quốc gia theo hướng thực chất, hiệu quả và bền vững./.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân lên đường thăm chính thức Nhật Bản
Ngày 8/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân Ngô Phương Ly và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam rời Thủ đô Hà Nội lên đường thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8-11/11.
