Ngành công nghiệp quốc phòng Israel đang lo ngại các biện pháp hạn chế thương mại và xuất khẩu vũ khí của một số nước châu Âu có thể tạo ra “hiệu ứng lan truyền," khiến các nhà sản xuất nước ngoài thận trọng hơn khi giao dịch với doanh nghiệp Israel và gây gián đoạn chuỗi cung ứng linh kiện quốc phòng.
Truyền thông Israel đưa tin trong những tuần gần đây, một số nhà sản xuất vũ khí tại Anh và Canada đã gửi bảng câu hỏi tới các công ty quốc phòng Israel nhằm xác định liệu họ có hoạt động, sản xuất, mua nguyên liệu hoặc duy trì quan hệ với các doanh nghiệp và nhà thầu tại các khu định cư Israel ở Bờ Tây hay không.
Động thái này diễn ra sau khi 12 nước, gồm Anh, Pháp, Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy, Iceland, Ireland, Bồ Đào Nha, Ba Lan, Thụy Điển và Tây Ban Nha, thúc đẩy các biện pháp hạn chế thương mại liên quan đến sản phẩm từ các khu định cư Israel. Các biện pháp dự kiến bắt đầu có hiệu lực trong những tháng tới.
Mối lo của ngành quốc phòng Israel là các doanh nghiệp nước ngoài, để tránh nguy cơ vi phạm các quy định trừng phạt, có thể áp dụng cách tiếp cận thận trọng hơn và hạn chế giao dịch với doanh nghiệp Israel ngay cả khi các công ty này không hoạt động tại Bờ Tây. Anh là một trong những nước tăng cường hạn chế xuất khẩu quốc phòng sang Israel.
Hai năm trước, Anh đình chỉ khoảng 30 giấy phép xuất khẩu do lo ngại thiết bị có thể được sử dụng trong chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza. Kể từ đó, thêm 6 giấy phép bị đình chỉ và hàng chục đơn xin cấp phép khác bị từ chối.
Theo Chính phủ Anh, tổng cộng hơn 80 giấy phép đã bị đình chỉ hoặc không được phê duyệt.
Mặc dù Anh không phải nhà cung cấp vũ khí lớn cho Israel, các doanh nghiệp nước này cung cấp một số linh kiện quan trọng cho máy bay chiến đấu, trực thăng, thiết bị bay không người lái (UAV) và hệ thống thông tin liên lạc. Nếu nguồn cung bị gián đoạn, các tập đoàn Israel phải tìm nhà cung cấp khác hoặc tự sản xuất.
Một quan chức quốc phòng Israel cho biết việc thay thế linh kiện trong các hệ thống như tên lửa đòi hỏi nhiều thử nghiệm và đôi khi phải điều chỉnh thiết kế, có thể khiến sản xuất chậm nhiều tháng.
Israel đặc biệt lo ngại các biện pháp của Anh và châu Âu có thể tạo tiền lệ, khiến những nhà sản xuất quốc phòng tại các nước khác siết chặt giao dịch với doanh nghiệp Israel.
Một kịch bản đáng quan tâm là các tập đoàn Mỹ có hoạt động tại thị trường châu Âu áp dụng quy trình kiểm tra chặt chẽ hơn đối với Israel. Diễn biến này cũng cho thấy những thách thức đối với mục tiêu tăng cường tự chủ quốc phòng của Israel.
Dù đã mở rộng sản xuất trong nước kể từ cuộc xung đột với phong trào Hamas hồi tháng 10/2023, ngành quốc phòng Israel vẫn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế đối với nhiều linh kiện, nguyên liệu và đạn dược quan trọng./.