Kỳ họp Quốc hội không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng pháp luật; chính sách, pháp luật được ban hành thực sự bám sát thực tiễn; đi trước, mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng.
Điều đó được thể hiện qua hàng loạt các dự án luật, nghị quyết của Quốc hội vừa được thông qua sau 17 ngày làm việc sôi nổi, với nhiều ý kiến góp ý hoàn thiện các chủ trương, chính sách nhằm tạo động lực phát triển đất nước, đồng thời cũng lấy người dân làm trung tâm của mọi quyết sách.
Hơi thở nghị trường đưa vào cuộc sống người dân
Tại kỳ họp lần này, nhiều quyết sách đã thực sự có giá trị khi đi được từ nghị trường vào cuộc sống và tạo ra thay đổi người dân có thể cảm nhận được khi áp dụng vào thực tiễn. Trong đó, Luật Đất đai, Luật Nhà ở được đã đảm bảo đầy đủ quyền lợi của người dân với chính sách thu hồi đất.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) đánh giá các dự án luật về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản, nhà ở yêu cầu quan trọng nhất là phải xử lý đồng bộ các điểm nghẽn về quy hoạch, tiếp cận đất đai, định giá, thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và phát triển nhà ở.
Điều cử tri mong đợi là sau quyết sách của Quốc hội, thủ tục phải đơn giản hơn, dự án được triển khai nhanh hơn, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn và quyền lợi chính đáng của người dân được bảo đảm tốt hơn.
“Cần đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực cho phát triển, đồng thời phải kiểm soát đầu cơ, lợi ích nhóm, thất thoát và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân. Thị trường bất động sản phải được đưa về đúng vai trò là một bộ phận của nền kinh tế thực, phục vụ nhu cầu sản xuất, kinh doanh và nhà ở,” đại biểu Dũng nói.
Theo các đại biểu, định hướng sửa đổi lần này có nhiều điểm tiến bộ khi đề xuất quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất; chuyển từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”; ưu tiên bồi thường bằng đất hoặc nhà ở tại chỗ.
Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) cho rằng Luật đất đai (sửa đổi) đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm cuộc sống và sinh kế của người dân sau khi có đất bị thu hồi. Đây là nguyên tắc xuyên suốt trong thiết kế chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
“Quan điểm cụ thể hóa yêu cầu tái thiết cuộc sống, bảo đảm người có đất bị thu hồi có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ; quy định rõ hơn thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng các hình thức bồi thường, trong đó ưu tiên bố trí đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở tái định cư. Bồi thường bằng tiền chỉ thực hiện trong trường hợp không có quỹ đất, quỹ nhà phù hợp hoặc theo nguyện vọng của người bị thu hồi đất,” đại biểu Nguyễn Đại Thắng nói.
Chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn thành phố Huế) lại bày tỏ sự kỳ vọng việc tái thiết cuộc sống cho người dân không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu “nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ”, mà cần được cụ thể hóa bằng những tiêu chí rõ ràng, có thể đo đếm và kiểm chứng về hệ thống hạ tầng đồng bộ; môi trường sống tiện nghi, thuận lợi sinh hoạt và làm việc, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu…
Từ đó, đại biểu Sửu nhấn mạnh đến trách nhiệm của người đứng đầu địa phương là đặc biệt quan trọng phải bám sát, thực hiện đầy đủ và đúng chủ trương, nghị quyết, pháp luật đã được ban hành; kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quá trình triển khai chính sách được thống nhất, đồng bộ và hiệu quả.
Tạo đà bứt phá phát triển kinh tế-xã hội
Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu cho rằng các dự án luật trên sẽ khắc phục tình trạng nguồn lực phân tán, thủ tục phức tạp và chậm giải ngân; chuyển mạnh từ quản lý đầu vào sang đánh giá kết quả và mức độ thụ hưởng thực tế của người dân.
“Điều cử tri mong đợi là sau quyết sách của Quốc hội, thủ tục phải đơn giản hơn, dự án được triển khai nhanh hơn, nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn và quyền lợi chính đáng của người dân được bảo đảm tốt hơn. Vì vậy, cùng với ban hành chính sách, phải xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện, thời hạn hoàn thành và cơ chế kiểm tra, giám sát,” đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) nhấn mạnh.
Nhìn nhận việc tích hợp 4 Chương trình mục tiêu quốc gia thành một Chương trình mục tiêu quốc gia (gồm: Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa-xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035), đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) cho rằng 4 Chương trình tuy thuộc những lĩnh vực khác nhau, nhưng xét đến cùng đều hướng tới một chủ thể là con người, một không gian cộng đồng và địa phương, một mục tiêu là nâng cao chất lượng phát triển và chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Cho rằng việc tích hợp phải tạo điều kiện chuyển từ tư duy quản lý theo từng chương trình, từng ngành sang tư duy phát triển, đại biểu Dũng khẳng định các chương trình, mục tiêu quốc gia luôn lấy con người làm trung tâm, đồng thời khắc phục phân tán nguồn lực, chồng chéo đối tượng và thủ tục.
Ngoài ra, Quốc hội cũng thông qua nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp. Chính sách này được các đại biểu Quốc hội đánh giá sẽ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp; từ đó nâng cao năng lực tích lũy, tái đầu tư, sức cạnh tranh và khả năng chống chịu trước biến động của thị trường của doanh nghiệp, góp phần kích thích tổng cầu của nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (đoàn Thái Nguyên) nhận định, trong bối cảnh doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, việc hỗ trợ đúng thời điểm có ý nghĩa quan trọng không kém gì quy mô hay mức độ hỗ trợ. Việc Chính phủ chủ động đề xuất bổ sung ngay trong Kỳ họp bất thường này chính là một giải pháp kịp thời và rất đáng ghi nhận.
Theo đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (đoàn thành phố Đồng Nai), nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đã kịp thời thể chế hóa kịp thời chủ trương của Trung ương về phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân, hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa; khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp.
“Các chính sách của nghị quyết này được thiết kế có trọng tâm, trọng điểm, hỗ trợ nhóm hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô nhỏ, phần thuế được giảm có ý nghĩa rất thiết thực, giúp tăng khả năng chống chịu trước biến động của thị trường, hạn chế tình trạng phải thu hẹp hoặc ngừng hoạt động, đồng thời cũng khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh tuân thủ tốt hơn chế độ kê khai thuế,” đại biểu Thùy Dương nói.
Còn chưa đầy hai tháng nữa Quốc hội khóa XVI sẽ tiến hành Kỳ họp thường lệ lần thứ 2, dự kiến sẽ xem xét, thông qua khối lượng lập pháp đặc biệt lớn.
Đất nước đang bước vào giai đoạn "tăng tốc, bứt phá," những quyết sách được thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiệm vụ ngay trong những tháng cuối năm 2026, phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số và các mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030./.
Xem toàn bộ loạt bài tại đây: