Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu vừa ký ban hành Quyết định số 1810/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Đây là bước cụ thể hóa Điều 7 Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 và các chủ trương của Đảng, Nhà nước về đột phá phát triển giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chính phủ khẳng định quan điểm giáo dục đại học là nòng cốt phát triển nhân lực trình độ cao và nhân tài, dẫn dắt nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và tự chủ chiến lược của quốc gia.
Phát triển giáo dục đại học nhằm phát huy tối đa tiềm lực con người, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động đồng thời phải đi trước một bước theo chiến lược phát triển quốc gia, gắn với định hướng ưu tiên phát triển của mỗi vùng, địa phương, phục vụ đổi mới mô hình tăng trưởng đất nước.
Phát triển giáo dục đại học đại chúng với trụ cột là mạng lưới cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, hạt nhân là một số đại học tinh hoa; tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của cả hệ thống và từng cơ sở; bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng trong toàn hệ thống.
Phát triển hệ thống giáo dục đại học mở, liên thông, thực học, thực nghiệp, thích ứng với thời đại số, làm chủ và dẫn dắt phát triển gắn với trí tuệ nhân tạo; lấy người học làm trung tâm, lấy hiệu quả đầu tư, kết quả đầu ra và tác động kinh tế-xã hội làm thước đo chủ yếu năng lực hệ thống.
Đầu tư cho giáo dục đại học là đầu tư cho phát triển bền vững, mang lại hiệu quả cao cho xã hội và người học. Nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong đầu tư chiến lược đồng thời tăng cường huy động mọi nguồn lực xã hội cho giáo dục.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, mục tiêu lớn nhất của Chiến lược là đưa giáo dục đại học trở thành “hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia”, giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, nghiên cứu khoa học và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.
Chiến lược không chỉ đặt ra các chỉ tiêu đến năm 2030 hay 2035, mà tạo ra sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển và quản trị đại học. Một trường đại học không thể chỉ quan tâm tuyển được bao nhiêu sinh viên, mà phải trả lời được: nhà trường đào tạo nhân lực cho lĩnh vực nào; giải quyết vấn đề gì của đất nước; kết quả đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao đã tạo ra giá trị gì cho xã hội.
Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2035, Việt Nam phấn đấu có 100% cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn; tỷ lệ học đại học trong nhóm dân số 18 - 22 tuổi đạt 45%; người học sau đại học chiếm 15%; người học STEM chiếm 40% quy mô ở mỗi trình độ; 90% người tốt nghiệp có việc làm phù hợp trong 12 tháng; tỷ trọng thu từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức của cơ sở giáo dục đại học đạt 15%; 10 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 trường hàng đầu châu Á và 2 cơ sở thuộc nhóm 100 trường hàng đầu thế giới theo lĩnh vực đào tạo.
Tầm nhìn đến 2045, giáo dục đại học Việt Nam đạt trình độ tiên tiến của khu vực châu Á, có một số đại học tinh hoa đạt đẳng cấp thế giới; một số lĩnh vực khoa học công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế. Hệ thống giáo dục đại học giữ vững vai trò là hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia, là trụ cột để thực hiện mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao.
Để thực hiện mục tiêu trên, Chính phủ đưa ra 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa quản trị hệ thống giáo dục đại học; sắp xếp mạng lưới, đầu tư phát triển hệ thống có trọng điểm; đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư, huy động các nguồn lực xã hội; tập trung phát triển đội ngũ; thích ứng và dẫn dắt phát triển cùng trí tuệ nhân tạo; đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác, hội nhập quốc tế./.
Phát triển đại học tinh hoa: Phân tầng, tập trung nguồn lực cho các mũi nhọn
Theo Thứ trưởng Lê Quân, phát triển đại học tinh hoa không phải câu chuyện riêng của hai Đại học Quốc gia mà cần tạo cơ hội để nhiều cơ sở giáo dục đại học vươn lên ở những lĩnh vực có thế mạnh.
