Từng là một trong những thương cảng sầm uất bậc nhất xứ Đàng Trong, phố cổ Bao Vinh (nay thuộc phường Hóa Châu, thành phố Huế) lưu giữ dấu ấn về một thời kỳ giao thương thịnh vượng cách đây hàng trăm năm.
Trải qua những biến thiên của lịch sử, nơi đây vẫn còn những nếp nhà gỗ, mái ngói rêu phong cùng các công trình cổ kính, tạo nên không gian hoài niệm giữa nhịp sống hiện đại.
Dấu tích thương cảng vàng son
Nằm ở phía Bắc kinh thành Huế, bên dòng sông Hương hiền hòa, phố cổ Bao Vinh từng giữ vị trí quan trọng trong mạng lưới cảng thị Thanh Hà, hình thành từ khoảng đầu thế kỷ 17. Trong suốt thế kỷ 17 đến 19, nơi đây là trung tâm giao lưu, trao đổi hàng hóa nhộn nhịp, thu hút đông đảo thương nhân và thương thuyền từ nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ như Trung Quốc, Macau (Trung Quốc), Nhật Bản, Ấn Độ và các nước châu Âu.
Nhờ vị trí thuận lợi trên tuyến giao thương đường thủy, Bao Vinh từng là một trong những thương cảng phát triển bậc nhất Đàng Trong. Không chỉ là nơi tập kết, trao đổi hàng hóa, khu phố còn hình thành nhiều nghề thủ công truyền thống như đóng hòm, cẩn xà cừ, nghề khảm, làm gạch, ngói... Những hoạt động buôn bán và sản xuất đã góp phần tạo nên diện mạo một đô thị thương mại sầm uất, phản ánh sự phát triển kinh tế, văn hóa của vùng đất cố đô trong quá khứ.
Tuy nhiên, sau khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, kinh thành Huế thất thủ, phố cổ Bao Vinh cũng chịu nhiều tổn thất. Hoạt động giao thương dần suy giảm, các làng nghề truyền thống từng bước mai một, khiến khu phố không còn giữ được vị thế phồn thịnh như trước.
Dẫu vậy, trong dòng chảy biến thiên của thời gian, Bao Vinh vẫn lưu giữ được những dấu tích của một đô thị cổ. Những ngôi nhà gỗ mái thấp, bậc cửa cũ, khung cửa và các chi tiết kiến trúc truyền thống còn sót lại như những chứng nhân lặng lẽ kể câu chuyện về thời kỳ vàng son của thương cảng bên sông Hương.
Nét rêu phong trong nhịp sống hiện đại
Ngày nay, phố cổ Bao Vinh không còn cảnh thuyền bè tấp nập như hàng trăm năm trước. Thay vào đó là không gian yên bình với những con phố nhỏ, những nếp nhà cổ nằm nép mình bên các công trình xây dựng mới.
Dạo bước trên phố, du khách dễ dàng bắt gặp những ngôi nhà bằng gỗ với mái ngói thấp, mang đặc trưng kiến trúc phố thị xưa. Xen giữa đó là những ngôi nhà hai tầng được xây dựng theo phong cách kiến trúc thế kỷ 20, tạo nên bức tranh kiến trúc đan xen giữa cũ và mới.
Thời gian đã khiến nhiều ngôi nhà cổ xuống cấp. Những mái ngói, vì kèo, cột gỗ không còn vững chãi trước tác động của mưa nắng, bão giông. Một số ngôi nhà xưa nằm lọt thỏm giữa những công trình khang trang, nhưng chính vẻ cũ kỹ, trầm mặc ấy lại tạo nên nét riêng khó trộn lẫn của Bao Vinh.
Một trong những cách cảm nhận vẻ đẹp phố cổ là xuôi thuyền trên dòng sông Hương, ngắm nhìn những mái nhà thấp thoáng bên bờ. Từ mặt nước, hình ảnh những ngôi nhà mái ngói nằm san sát, những bờ kè nhuốm màu thời gian hiện lên bình dị, gợi nhớ về một thương cảng từng nhộn nhịp khách buôn bốn phương.
Đặc biệt, khi hoàng hôn buông xuống, ánh nắng chiều phủ nhẹ lên những mái ngói cũ, những bức tường đã nhuốm màu rêu phong, khiến không gian phố cổ càng trở nên trầm lắng và quyến luyến. Không có sự náo nhiệt của một đô thị thương mại xưa, Bao Vinh hôm nay chinh phục du khách bằng vẻ đẹp bình yên, cổ điển và những câu chuyện lịch sử còn lưu dấu trong từng góc phố.
Những điểm dừng chân mang đậm dấu ấn văn hóa
Không chỉ có những ngôi nhà cổ, phố cổ Bao Vinh còn lưu giữ nhiều địa điểm gắn với đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng và văn hóa truyền thống của cư dân địa phương.
Nổi bật trong số đó là đình làng Bao Vinh, nơi thờ vị tiền hiền họ Phạm – người có công khai khẩn vùng đất này. Dù chưa xác định chính xác thời điểm xây dựng, đình vẫn lưu giữ những nét kiến trúc cổ truyền Việt Nam với mái ngói rêu phong, bình phong và lư hương cổ.
Đình làng không chỉ là nơi thờ tự mà còn từng giữ vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng cư dân Bao Vinh. Hằng năm, vào ngày 7 tháng Chạp, người dân tổ chức lễ giỗ vị khai canh với các nghi thức dâng hương, cúng bái trang nghiêm. Đây cũng là dịp để cộng đồng tưởng nhớ công lao tiền nhân, gìn giữ truyền thống và bản sắc văn hóa của làng.
Một điểm dừng chân khác mang đậm hơi thở đời sống địa phương là bến đò ngang Bao Vinh. Từ lâu, bến đò đã giữ vai trò kết nối khu phố với các làng cổ ven sông như Tiên Nộn, Sình, Phú Mậu và Thanh Tiên. Những chuyến đò mộc mạc đưa người dân qua lại đôi bờ, đồng thời trở thành một phần ký ức văn hóa của vùng đất bên sông Hương.
Ngồi trên đò, du khách có thể ngắm nhìn phố cổ từ một góc nhìn khác, cảm nhận vẻ bình dị của những mái nhà xưa, bờ kè cũ và dòng sông lặng lẽ trôi. Trải nghiệm ấy không chỉ là hành trình qua sông mà còn gợi mở về một thời kỳ giao thương đường thủy từng góp phần làm nên sự thịnh vượng của Bao Vinh.
Bên cạnh đó, chợ Bao Vinh cũng là điểm đến đáng khám phá. Không có quy mô lớn hay không khí nhộn nhịp như những khu chợ trung tâm, ngôi chợ quê này hấp dẫn bởi sự mộc mạc, gần gũi. Những gian hàng rau củ, cá đồng và các mặt hàng thiết yếu phản ánh nhịp sống thường ngày của cư dân địa phương.
Vào dịp giáp Tết, khu chợ trở nên rộn ràng hơn với các sản phẩm thủ công truyền thống mang đậm bản sắc Huế, trong đó có tượng ông Táo của làng Địa Linh, hoa giấy cúng của làng Thanh Tiên. Những sản phẩm này không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt, tín ngưỡng mà còn góp phần gìn giữ các nghề thủ công lâu đời của vùng đất cố đô.
Trong không gian phố cổ còn có chùa Thiên Giang, ngôi chùa được cho là đã tồn tại hơn 200 năm. Dù khuôn viên không lớn, chùa vẫn được các Phật tử địa phương chăm sóc, gìn giữ. Căn cứ vào chiếc chuông đồng có niên đại Gia Long năm 1803, có thể xác định ngôi chùa đã hiện diện từ đầu thế kỷ 19.
Đáng chú ý, bức hoành phi cổ trong chùa còn lưu lại dấu tích về hai vị vua triều Nguyễn là Minh Mạng và Tự Đức từng đến viếng thăm. Những hiện vật và tư liệu còn được bảo tồn tại đây góp phần làm phong phú thêm giá trị lịch sử, văn hóa của phố cổ Bao Vinh.
Trải qua hàng trăm năm, Bao Vinh không còn là thương cảng nhộn nhịp với những chuyến thuyền buôn từ phương xa cập bến. Tuy nhiên, những ngôi nhà cổ, đình làng, bến đò, khu chợ và ngôi chùa xưa vẫn góp phần lưu giữ ký ức về một đô thị thương mại từng hưng thịnh bên dòng sông Hương.
Đến Bao Vinh hôm nay, du khách không chỉ được tìm về không gian cổ kính của đất Huế mà còn có dịp cảm nhận chiều sâu lịch sử, văn hóa và nhịp sống bình dị của một vùng đất từng ghi dấu thời vàng son của xứ Đàng Trong./.
Hội An tổ chức Lễ hội Đèn lồng quốc tế, thắp sáng phố cổ bằng sắc màu di sản
Đây là lần đầu tiên Hội An tổ chức lễ hội đèn lồng mang quy mô quốc tế, hứa hẹn tạo nên không gian văn hóa, nghệ thuật đặc sắc, kết nối tinh hoa thủ công truyền thống với sáng tạo đương đại.
