Quốc hội khóa XI (2002-2007) hoạt động trong bối cảnh bên cạnh những kết quả cơ bản do thành tựu đổi mới mang lại, đất nước cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn.
Quốc hội tiếp tục thể chế hóa Cương lĩnh, Chiến lược của Đảng; cụ thể hóa đường lối, chính sách do Đại hội VIII (1996) và Đại hội IX (2001) của Đảng đề ra, đưa đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hoạt động lập pháp có bước đột phá lớn, hoạt động giám sát của Quốc hội tiếp tục được đẩy mạnh, có nhiều chuyển biến tích cực, chất lượng, hiệu quả và hiệu lực được nâng lên, tạo cơ sở pháp lý cho các hoạt động đổi mới và phát triển đất nước.
Quốc hội đã xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước, trong đó có quyết định phương án xây dựng công trình Thủy điện Sơn La, một công trình rất lớn, tác động trực tiếp đến công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đời sống của nhân dân.
Số liệu cơ bản:
Ngày bầu cử: 19-5-2002
Tỷ lệ cử tri bỏ phiếu: 99,73% (49.768.515 người).
Tổng số đại biểu được bầu: 498
Cơ cấu thành phần của Quốc hội:
Trong lĩnh vực doanh nghiệp: 5.02%
Nông dân: 1.20%
Trong các lực lượng vũ trang: 11.04%
Công nhân: 0.40%
Đại biểu tự ứng cử: 0.40%
Đại biểu chuyên trách: 23.69%
Đảng viên: 89.75%
Ngoài Đảng: 10.25%
Dân tộc thiểu số: 17.26%
Phụ nữ: 27.30%
Tôn giáo: 1.40%
CÁC KỲ HỌP NỔI BẬT
Kỳ họp thứ nhất
Từ ngày 19/7 đến ngày 12/8/2002, tại Hà Nội.
Ngày 17/3/2003, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã ra Nghị quyết thành lập 3 cơ quan chuyên môn là Ban Công tác lập pháp, Ban Công tác đại biểu và Ban Dân nguyện trực thuộc Ủy ban thường vụ Quốc hội.
Kỳ họp thứ 11
Tại kỳ họp thứ 11, kỳ họp cuối cùng của Quốc hội khóa XI (từ ngày 20/03 đến ngày 02/04 năm 2007), Quốc hội đã xem xét, thảo luận và thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ chức Quốc hội nhằm tạo điều kiện để Quốc hội khóa XII tiếp tục đổi mới về tổ chức, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động.
Theo đó, Quốc hội đã nhất trí về việc thành lập mới Ủy ban pháp luật và Ủy ban tư pháp của Quốc hội trên cơ sở Ủy ban pháp luật; thành lập mới Ủy ban kinh tế và Ủy ban tài chính của Quốc hội trên cơ sở Ủy ban kinh tế và ngân sách hiện nay.
Các luật được Quốc hội thông qua
16/12/2002
Luật ngân sách nhà nước
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật
17/6/2003
Luật kế toán
Luật thống kê
Luật hoạt động giám sát của Quốc hội
Luật biên giới quốc gia
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế giá trị gia tăng
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt
Luật thuế thu nhập doanh nghiệp
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước
26/11/2003
Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân
Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân
Luật đất đai
Luật doanh nghiệp nhà nước
Luật thi đua khen thưởng
Luật xây dựng
Luật thủy sản
Luật hợp tác xã
Bộ luật tố tụng hình sự
15/6/2004
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng
Luật phá sản
Luật thanh tra
Luật giao thông đường thủy nội địa
Bộ luật tố tụng dân sự
Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo
3/12/2004
Luật cạnh tranh
Luật điện lực
Luật bảo vệ và phát triển rừng
Luật xuất bản
Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân
Luật an ninh quốc gia
14/6/2005
Bộ luật dân sự
Luật dược
Luật đường sắt
Luật thương mại
Luật kiểm toán nhà nước
Luật giáo dục (sửa đổi)
Luật quốc phòng
Bộ luật hàng hải Việt Nam (sửa đổi)
Luật ký kết, gia nhập và thực hiện điều ước quốc tế
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hải quan
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật nghĩa vụ quân sự
Luật du lịch
Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khoáng sản
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi đua, khen thưởng
29/11/2005
Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí
Luật Các công cụ chuyển nhượng
Luật Sở hữu trí tuệ
Luật Giao dịch điện tử
Luật Bảo vệ môi trường
Luật Thanh niên
Luật Công an nhân dân
Luật Phòng, chống tham nhũng
Luật Nhà ở
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Thuế giá trị gia tăng
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo
Luật Đầu tư
Luật Doanh nghiệp
Luật Đấu thầu
29/6/2006
Luật Điện ảnh
Luật Kinh doanh bất động sản
Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS)
Luật Luật sư
Luật Hàng không dân dụng Việt Nam
Luật Công nghệ thông tin
Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật
Luật Trợ giúp pháp lý
Luật Chứng khoán
Luật Bảo hiểm xã hội1
29/11/2006
Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng
Luật Bình đẳng giới
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động
Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác
Luật Dạy nghề
Luật Thể dục thể thao
Luật Quản lý thuế
Luật Đê điều
Luật Chuyển giao công nghệ
Luật Cư trú
Luật Công chứng
2/4/20007
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Quốc hội
Luật sửa đổi, bổ sung điều 73 của Bộ luật Lao động
Các Pháp lệnh được Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XI thông qua
1/1/2003
Pháp lệnh sửa đổi Điều 22 và Điều 23 của Pháp lệnh ưu đãi người hoạt động cách mạng, liệt sỹ và gia đình liệt sỹ, thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến, người có công giúp đỡ cách mạng
11/10/2002
Pháp lệnh thẩm phán và hội thẩm Toà án nhân dân
Pháp lệnh kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân
15/11/2002
Pháp lệnh tổ chức Tòa án quân sự
Pháp lệnh tổ chức Viện kiểm sát quân sự
1/5/2003
Pháp lệnh dân số
1/6/2003
Pháp lệnh hành nghề y dược tư nhân
1/7/2003
Pháp lệnh trọng tài thương mại
Pháp lệnh động viên công nghiệp
Pháp lệnh phòng chống mại dâm
Pháp lệnh sửa đổi một số điều của Pháp lệnh cán bộ, công chức
1/11/2003
Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm
1/7/2004
Pháp lệnh thi hành án dân sự
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao
Pháp lệnh giống cây trồng
Pháp lệnh giống vật nuôi
1/9/2004
Pháp lệnh dự trữ quốc gia
1/10/2004
Pháp lệnh thú y
1/1/2005
Pháp lệnh dân quân tự vệ
1/10/2004
Pháp lệnh chống bán phá giá hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam
15/11/2004
Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo
1/1/2005
Pháp lệnh chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam
30/8/2004
Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự
1/1/2005
Pháp lệnh giám định tư pháp
1/10/2005
Pháp lệnh cảnh vệ
Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng
1/1/2006
Pháp lệnh Cựu chiến binh
1/6/2006
Pháp lệnh Ngoại hối
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính
1/1/2007
Pháp lệnh sửa Đổi điều 9 của Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự
21/3/2007
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính
18/4/2007
Pháp lệnh bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia
19/4/2007
Pháp lệnh ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế
Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn.
Các hiệp định, hiệp ước, công ước quốc tế đã phê chuẩn
Nghị quyết số 28/2004/QH11 về việc phê chuẩn "Hiệp định giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về phân định lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của hai nước trong vịnh Bắc Bộ." Ngày ban hành: 24/06/2004.
Nghị quyết số 71/2006/NQ-QH11 phê chuẩn Nghị định thư gia nhập Hiệp định thành lập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày ban hành: 29/11/2006.
Nghị quyết số 52/2005/QH11 về việc phê chuẩn “Hiệp ước giữa nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Vương Quốc Campuchia bổ sung Hiệp ước hoạch định biên giới quốc gia năm 1985” (thông qua ngày 29/11/2005).
ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC
Hoạt động lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XI có bước phát triển lớn, nhất là sau khi Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, với những đổi mới quan trọng về quy trình lập pháp, công tác xây dựng pháp luật của Quốc hội đã có những chuyển biến tích cực.
Quốc hội xem xét, thông qua 84 luật, bộ luật, 16 nghị quyết có chứa quy phạm pháp luật; Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét và thông qua 35 pháp lệnh đánh dấu bước tiến mới của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan hữu quan trong công tác xây dựng pháp luật.
QUYẾT ĐỊNH NHỮNG VẤN ĐỀ QUAN TRỌNG CỦA ĐẤT NƯỚC
Trong nhiệm kỳ khóa XI, Quốc hội đã quyết định các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm và hằng năm của đất nước; ngân sách nhà nước, nhân sự cấp cao của Nhà nước; chủ trương đầu tư các dự án, công trình quan trọng quốc gia...
Việc thực hiện chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước đã đạt được một số kết quả nhất định, tạo cơ sở cho việc quản lý, điều hành kinh tế-xã hội, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường hội nhập quốc tế, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2001-2005 và Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2001-2010.
GIÁM SÁT TRÊN CÁC LĨNH VỰC KINH TẾ-XÃ HỘI
Hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XI được Ủy ban thường vụ Quốc hội tập trung chỉ đạo chặt chẽ. Các đoàn giám sát của Quốc hội đã dành phần lớn thời gian để đi khảo sát thực tế tại địa phương, các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp... để thu thập thông tin, xem xét những vấn đề bức xúc để kịp thời phối hợp với các cơ quan của Chính phủ bàn biện pháp khắc phục, giải quyết. Qua đó hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội ngày càng thiết thực, hiệu quả hơn.
HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI CHUYÊN TRÁCH
Theo quy định của Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi-năm 2001), tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách ít nhất là 25% tổng số đại biểu Quốc hội.
Việc tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội chuyên trách là nhằm tăng tính chuyên nghiệp, hiệu quả trong hoạt động của Quốc hội.
ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA QUỐC HỘI
Theo Quy chế hoạt động được thông qua tại Kỳ họp thứ năm, Quốc hội khóa XI, Ủy ban Thường vụ Quốc hội phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp nhận và tổng hợp ý kiến của cử tri do đại biểu Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận gửi đến, để báo cáo với Quốc hội.
TĂNG CƯỜNG HOẠT ĐỘNG SONG PHƯƠNG VÀ ĐA PHƯƠNG
Hoạt động đối ngoại song phương của Quốc hội khóa XI tập trung củng cố phát triển quan hệ với nghị viện các nước trong khu vực Đông Nam Á, Đông Bắc Á, đẩy mạnh quan hệ với Hoa Kỳ, Nghị viện châu Âu và Nghị viện nhiều nước thuộc Liên minh châu Âu.
Quan hệ truyền thống với nghị viện các nước Trung và Đông Âu cũng được củng cố và đẩy mạnh bên cạnh việc phát triển quan hệ với nghị viện các nước khu vực châu Phi và Trung, Nam Mỹ.
Về quan hệ đa phương, Quốc hội khóa XI đã đóng góp tích cực vào hoạt động của các diễn đàn liên nghị viện mà Quốc hội Việt Nam là thành viên, chủ động đề xuất các sáng kiến, đưa ra các khuyến nghị nhằm thúc đẩy sự hợp tác có hiệu quả. Quốc hội Việt Nam khóa XI đăng cai tổ chức nhiều hội nghị quan trọng.
Quốc hội khóa XI đã thể hiện vai trò quan trọng trong việc thể chế hóa đường lối đổi mới, đẩy mạnh xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế thị trường, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho sự hội nhập quốc tế./.