Tâm huyết khôi phục giá trị truyền thống của dân tộc Mường tại Phú Thọ

Văn hóa Mường là một kho tàng đặc sắc, không chỉ được cộng đồng người Mường trân trọng mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và nhà văn hóa.

Vũ Hà 16/07/2026 08:44

Các bạn trẻ tìm hiểu nghề dệt vải truyền thống của đồng bào Mường tại Khu dự án bất động sản" Mường Center" phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Vũ Hà/TTXVN)

Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều thay đổi, một số giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mường đang dần ít hiện diện trong đời sống.

Từ sự gắn bó với văn hóa dân tộc, chị Bùi Thị Linh (Bông Klăng), ở phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ đã dành nhiều tâm huyết cho việc khôi phục, giới thiệu những nét đẹp văn hóa Mường đến với cộng đồng.

Từ tình yêu với cội nguồn

Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống văn hóa Mường, từ nhỏ chị Bùi Thị Linh đã được nuôi dưỡng trong không gian văn hóa của dân tộc mình qua những câu chuyện dân gian, tiếng chiêng, lời Mo Mường và các phong tục gắn bó với đời sống cộng đồng. Những giá trị ấy dần trở thành tình yêu, sự gắn bó và cũng là động lực để chị tìm cách gìn giữ bản sắc văn hóa của quê hương.

Khi trưởng thành, chứng kiến nhiều nét đẹp truyền thống dần ít xuất hiện trong đời sống thường ngày, chị Linh không khỏi trăn trở. Những bộ váy Mường nhiều khi chỉ còn được sử dụng trong các dịp lễ hội; tiếng nói, làn điệu dân ca và một số phong tục truyền thống cũng ít được thế hệ trẻ quan tâm như trước. Từ suy nghĩ đó, chị lựa chọn hành trình gìn giữ văn hóa theo cách của riêng mình.

Chị Bùi Thị Linh (Bông Klăng) trao đổi với Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Phú Thọ Lê Va về những giá trị văn hóa Mường truyền thống. (Ảnh: Vũ Hà/TTXVN)

Chị Bùi Thị Linh chia sẻ: “Xuất phát từ tình yêu với bản sắc văn hóa dân tộc, từ niềm đam mê và sự gắn bó với văn hóa Mường, tôi nhận thấy mình cần có trách nhiệm với gia đình, tổ tiên và cộng đồng trong việc gìn giữ những giá trị mà cha ông để lại.”

Chị dành nhiều tâm huyết phục dựng hình ảnh người phụ nữ Mường thông qua trang phục truyền thống; chú trọng khôi phục từ kiểu dáng, màu sắc đến các chi tiết hoa văn trên cạp váy, cách vấn khăn và cách thể hiện trang phục sao cho phù hợp với nét đẹp truyền thống.

Theo chị Linh, bộ váy Mường không chỉ là trang phục mà còn chứa đựng những giá trị văn hóa, phản ánh sự khéo léo, quan niệm thẩm mỹ và dấu ấn riêng của cộng đồng. Vì vậy, việc gìn giữ trang phục cũng chính là gìn giữ một phần bản sắc dân tộc.

Không chỉ mặc trang phục truyền thống trong các dịp lễ hội, chị Bùi Thị Linh còn đưa váy áo Mường vào các hoạt động giao lưu, sinh hoạt cộng đồng và giới thiệu trên các nền tảng mạng xã hội.

Qua đó, chị mong muốn thay đổi cách nhìn của nhiều người, để trang phục dân tộc không chỉ xuất hiện trong không gian lễ nghi mà trở thành một phần tự nhiên của đời sống.

Gìn giữ để văn hóa Mường tiếp tục hiện diện

Tái hiện làng nghề dệt vải truyền thống gắn với trang phục của đồng bào Mường trong hoạt động quảng bá dân tộc tại Khu dự án bất động sản" Mường Center" phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Vũ Hà/TTXVN)

Ngoài những bộ trang phục, chị Linh còn tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ tại địa phương, góp phần duy trì những nét đẹp truyền thống của dân tộc Mường.

Thông qua các câu lạc bộ, những buổi sinh hoạt cộng đồng, chị cùng mọi người trao đổi, chia sẻ về văn hóa Mường, đồng thời khuyến khích thế hệ trẻ tìm hiểu và trân trọng những giá trị của dân tộc.

Với mong muốn tạo sự gắn kết giữa các thế hệ, chị Linh tham gia hướng dẫn trẻ em tìm hiểu tiếng Mường, các điệu múa truyền thống và những nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Theo chị, bảo tồn văn hóa không chỉ là lưu giữ những giá trị của quá khứ mà cần làm cho những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong cuộc sống hiện tại.

Những hoạt động của chị Bùi Thị Linh cũng tạo sự kết nối với nhiều người có chung tình yêu với văn hóa Mường. Bà Nguyễn Thị Quý, tổ 7, phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ, sau khi nghỉ hưu đã cùng các thành viên thành lập Câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ nhằm tạo không gian giao lưu, học hỏi và góp phần bảo tồn các giá trị truyền thống.

Nghi lễ Mo mát nhà cho khu đô thị mới và buộc chỉ may cổ tay may mắn trong sự kiện "Xứ Mường kỷ nguyên hội nhập" tại Khu dự án bất động sản Mường Center, phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: Vũ Hà/TTXVN)

Bà Nguyễn Thị Quý chia sẻ: “Tôi tham gia câu lạc bộ để học hỏi thêm về bảo tồn di sản văn hóa, đồng thời mong muốn cùng mọi người tiếp tục phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường. Qua các buổi sinh hoạt, tôi thấy ngày càng có nhiều người, nhất là các bạn trẻ quan tâm hơn đến văn hóa Mường. Đó là điều rất đáng quý và cũng là động lực để Câu lạc bộ tiếp tục duy trì hoạt động.”

Từ những việc làm cụ thể, câu chuyện của chị Bùi Thị Linh không chỉ dừng lại ở nỗ lực của một cá nhân mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận việc bảo tồn văn hóa truyền thống. Thay vì chỉ lưu giữ trong không gian lễ hội hay ký ức của các thế hệ trước, những giá trị văn hóa Mường đang được các bạn trẻ tìm cách đưa trở lại đời sống bằng những hình thức gần gũi, phù hợp với hiện tại.

Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Phú Thọ Lê Va cho rằng: Văn hóa Mường là một kho tàng đặc sắc, không chỉ được cộng đồng người Mường trân trọng mà còn nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhà văn hóa.

Để những giá trị ấy được gìn giữ và phát huy, yếu tố quan trọng trước hết là cần có những con người tâm huyết, trong đó có sự tham gia ngày càng tích cực của thế hệ trẻ.

Theo ông Lê Va, trước đây công tác bảo tồn văn hóa chủ yếu gắn với vai trò của các nghệ nhân lớn tuổi. Hiện nay, những người trẻ như Bùi Thị Linh đã có thêm nhiều điều kiện để tiếp cận tri thức, ứng dụng công nghệ, sử dụng các nền tảng truyền thông nhằm giới thiệu, quảng bá văn hóa dân tộc. Đây là hướng đi cần được khuyến khích để các giá trị truyền thống không chỉ được lưu giữ mà còn được phát huy trong đời sống.

Ông Lê Va cũng cho biết, Thời gian tới, việc bảo tồn văn hóa cần gắn với phát triển, tạo môi trường để những người tâm huyết có điều kiện sáng tạo, đưa các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực phục vụ cộng đồng. Trong đó, sự kết nối giữa văn hóa với giáo dục, du lịch và phát triển công nghiệp văn hóa cần tăng cường, để những nét đẹp truyền thống vừa được bảo tồn, vừa có khả năng lan tỏa và tạo ra giá trị trong xã hội hiện đại.

Giờ đây, nhiều người biết đến chị Bùi Thị Linh với cái tên thân thuộc Bông Klăng, một loài hoa gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và những câu chuyện dân gian của đồng bào Mường.

Tên gọi ấy cũng phần nào phản ánh hành trình mà chị đang lựa chọn gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc, để những giá trị truyền thống không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà tiếp tục hiện diện, phát triển và tỏa sáng trong đời sống đương đại./.