Sở hữu những bãi biển trong xanh, hệ sinh thái biển đảo nguyên sơ và vị trí đặc biệt nơi vùng biển Đông Bắc, đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh) đang ngày càng khẳng định sức hút trên bản đồ du lịch miền Bắc.
Mỗi năm, địa phương đón hàng trăm nghìn lượt du khách, đặc biệt sôi động vào mùa Hè. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu du lịch thay đổi nhanh và sự cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, việc chỉ dựa vào lợi thế cảnh quan tự nhiên sẽ không còn đủ để tạo sức hút lâu dài. Phát triển du lịch bền vững đang trở thành yêu cầu tất yếu đối với huyện đảo này.
Tạo sức hút bằng những trải nghiệm khác biệt
Theo Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh, thị trường du lịch hiện nay chứng kiến nhiều xu hướng mới. Thay vì những kỳ nghỉ dài ngày, phần lớn du khách lựa chọn các chuyến đi ngắn vào dịp cuối tuần hoặc các kỳ nghỉ ngắn. Nhóm khách gia đình, bạn trẻ, học sinh, sinh viên và các đoàn nhỏ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Quyết định đặt tour, đặt phòng thường được đưa ra trong thời gian ngắn và chịu tác động mạnh từ yếu tố thời tiết, lịch tàu, giá dịch vụ cũng như những đánh giá trên mạng xã hội.
Đối với Cô Tô, đây vừa là cơ hội vừa là thách thức. Với khoảng cách không quá xa các tỉnh, thành phố phía Bắc, địa phương có lợi thế thu hút dòng khách cuối tuần. Tuy nhiên, nếu thông tin về lịch tàu, thời tiết, phòng nghỉ hay các hoạt động trải nghiệm không được cập nhật kịp thời và thuận tiện, du khách rất dễ chuyển sang những điểm đến khác.
Bên cạnh đó, yếu tố an toàn ngày càng được đặt lên hàng đầu. Đối với một điểm đến phụ thuộc nhiều vào vận tải đường thủy như Cô Tô, việc cung cấp thông tin minh bạch về điều kiện thời tiết, lịch tàu, khu vực tắm an toàn, dịch vụ cứu hộ, cơ sở y tế và các đầu mối hỗ trợ khẩn cấp có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo dựng niềm tin cho du khách.
Đến với Cô Tô, du khách hiện không chỉ tìm kiếm một nơi để nghỉ dưỡng hay tắm biển. Điều họ mong muốn là những trải nghiệm mang dấu ấn riêng của điểm đến.
Đó có thể là lễ thượng cờ trên đảo, hành trình khám phá cuộc sống của ngư dân, trải nghiệm ngắm bình minh và hoàng hôn giữa biển, thưởng thức ẩm thực địa phương, tìm hiểu lịch sử và chủ quyền biển đảo hay các hoạt động du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Đây đều là những lợi thế mà không nhiều điểm đến có được.
Tuy nhiên, để những giá trị này thực sự trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, cần có sự đầu tư bài bản từ khâu xây dựng chương trình, tổ chức vận hành, kết nối với lưu trú, vận tải, nhà hàng cho đến công tác quảng bá. Khi trải nghiệm được chuẩn hóa và hình thành chuỗi dịch vụ đồng bộ, khả năng giữ chân và thu hút khách quay trở lại sẽ cao hơn.
Xây dựng hình ảnh "đảo xanh"
Xu hướng du lịch xanh đang phát triển mạnh trong những năm gần đây, nhất là với nhóm khách trẻ và khách có mức chi tiêu khá. Một điểm đến sạch sẽ, hạn chế rác thải nhựa, thân thiện với môi trường luôn tạo được thiện cảm và lợi thế cạnh tranh.
Định hướng xây dựng "đảo xanh" đã giúp Cô Tô tạo dựng hình ảnh tích cực trong mắt du khách. Tuy nhiên, áp lực về rác thải vào mùa cao điểm, tình trạng rác đại dương, nước thải sinh hoạt hay ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận du khách và cơ sở kinh doanh vẫn là những vấn đề cần được kiểm soát tốt hơn.
Song song với đó, mạng xã hội cũng đang tác động mạnh đến hình ảnh điểm đến. Những video ngắn, bài đánh giá trên Google Maps, Facebook hay TikTok có thể giúp hình ảnh Cô Tô lan tỏa nhanh chóng, nhưng cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực nếu xuất hiện phản ánh về giá cả, chất lượng dịch vụ hay vệ sinh môi trường. Vì vậy, quản trị hình ảnh trên không gian số cần được coi là một phần trong chiến lược phát triển du lịch.
Phát huy lợi thế, khắc phục những điểm nghẽn
Bên cạnh tài nguyên thiên nhiên nổi bật, Cô Tô còn sở hữu hệ thống cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống và vận tải khá đồng bộ. Hàng trăm cơ sở lưu trú với gần 3.000 phòng, cùng mạng lưới tàu cao tốc, xe điện và các dịch vụ phục vụ du lịch cơ bản đáp ứng được nhu cầu của lượng khách lớn trong mùa cao điểm.
Tuy nhiên, những hạn chế vẫn còn hiện hữu. Việc di chuyển ra đảo phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết và lịch tàu khiến kế hoạch của du khách dễ bị ảnh hưởng. Chi phí cho một chuyến đi cũng cao hơn so với một số điểm du lịch biển khác, từ chi phí đi lại, lưu trú đến ăn uống và các dịch vụ đi kèm.
Một điểm yếu khác là sản phẩm du lịch chưa thật sự đa dạng. Phần lớn hoạt động vẫn tập trung vào tắm biển, tham quan và thưởng thức hải sản, trong khi các sản phẩm về du lịch đêm, du lịch mùa thấp điểm, trải nghiệm văn hóa hay nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng.
Ngoài ra, sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi dịch vụ chưa chặt chẽ. Việc xây dựng các gói sản phẩm trọn gói kết nối vận tải, lưu trú, ăn uống và tham quan còn hạn chế. Một số hạ tầng phục vụ du lịch như nhà vệ sinh công cộng, điểm tắm tráng, biển chỉ dẫn, bãi đỗ xe hay điểm thu gom rác cũng cần tiếp tục được đầu tư hoàn thiện.
Có thể khẳng định, Cô Tô vẫn là một trong những điểm đến biển đảo hấp dẫn nhất khu vực phía Bắc nhờ vẻ đẹp tự nhiên và môi trường trong lành. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, lợi thế về cảnh quan chỉ là điều kiện cần.
Muốn phát triển bền vững, địa phương cần chuyển trọng tâm từ khai thác tài nguyên sang nâng cao chất lượng quản trị điểm đến. Điều đó bao gồm xây dựng sản phẩm du lịch đặc sắc, chuyên nghiệp hóa dịch vụ, bảo đảm môi trường an toàn, giữ gìn cảnh quan xanh sạch, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường liên kết giữa các thành phần trong chuỗi du lịch.
Khi du khách không chỉ muốn đến mà còn muốn quay trở lại và sẵn sàng giới thiệu cho người khác, đó mới là thước đo rõ nét nhất cho sự phát triển bền vững của một điểm đến. Với những lợi thế sẵn có cùng định hướng phù hợp, Cô Tô hoàn toàn có cơ hội trở thành hình mẫu về du lịch biển đảo xanh, chất lượng và giàu bản sắc trong những năm tới./.
Ngành du lịch Quảng Ninh nỗ lực mở rộng thị trường quốc tế
Quảng Ninh đang đẩy mạnh xúc tiến tại nhiều khu vực giàu tiềm năng như Đông Nam Á, châu Âu, Bắc Mỹ, Australia và Trung Đông - hướng đi phù hợp nhằm giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường đơn lẻ.
