Rời xa sự nhộn nhịp của vùng duyên hải, hành trình đưa chúng tôi đến Tlemcen - thành phố vùng Tây Bắc cách thủ đô Algiers hơn 500 km.
Từ lòng hang đá mát lạnh đến những khoảng sân cung điện ngập nắng, mọi thứ như níu bước chân du khách đi chậm lại để lắng nghe câu chuyện về những triều đại đã qua.
Hành trình của chúng tôi bắt đầu bằng một trải nghiệm khá bất ngờ: đi sâu vào lòng núi tại hang động Béni Add. Nằm cách trung tâm thành phố chừng 30km, ở độ sâu hơn 50m dưới lòng đất, Béni Add có tuổi đời hàng triệu năm này là một trong những kỳ quan địa chất lớn nhất Bắc Phi.
Vừa bước qua cửa hang, cái nóng hanh khô của vùng cao nguyên lập tức biến mất, nhường chỗ cho một không khí mát lạnh. Dưới ánh đèn được bố trí khéo léo, những khối thạch nhũ và măng đá khổng lồ hiện ra với đủ hình thù kỳ lạ.
Chỗ này là những dải rèm đá mềm mại như lụa, chỗ kia là những cột đá sừng sững chống lên vòm trần sâu hoắm.
Không gian tĩnh mịch đến độ bạn có thể nghe rõ mồn một tiếng nước nhỏ giọt đều đặn từ trên trần hang. Nhưng Béni Add không chỉ là một kỳ quan địa chất.
Trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, hang động này từng là một pháo đài tự nhiên kiên cố, che chở cho các chiến sĩ cách mạng Algérie đấu tranh giành độc lập.
"Đây thực sự là một kiệt tác của tạo hóa," một du khách đến từ Trung Quốc trầm trồ, ánh mắt ngỡ ngàng trước sự vĩ đại của những tác phẩm điêu khắc bằng đá được nhào nặn qua hàng thiên kỷ.
Trở lại mặt đất, chúng tôi ngược dòng thời gian về thế kỷ XIII khi dừng chân trước phế tích Mansourah, ngọn tháp kiêu hãnh của một nhà thờ Hồi giáo cổ.
Giữa không gian bao la, ngọn tháp bằng đá khoác lớp áo màu vàng cam nhuốm màu thời gian đứng sừng sững như một chứng tích cuối cùng của một thành trì kiên cố, được vương triều Marinid dựng lên trong cuộc vây hãm thành Tlemcen lịch sử.
Dù phần lớn nhà thờ đã bị tàn phá bởi những cuộc binh đao và sự nghiệt ngã của thời gian, ngọn tháp cao gần 40 mét này vẫn giữ nguyên vẻ trầm mặc, kiêu hãnh. Những mảng tường rạn vỡ, những ô vòm trống hoác nhìn thẳng lên nền trời xanh thẳm giống như những vết sẹo của lịch sử.
"Người ta gọi đây là thành phố của sự chiến thắng (Mansourah), nhưng với chúng tôi, nó là bài học về sự kiên cường," một hướng dẫn viên địa phương vừa chỉ tay vào những vết nứt thời gian trên tháp vừa nói.
Ký ức trong lòng thành phố
Để hiểu được cái gốc văn hóa của Tlemcen, Bảo tàng Quốc gia về Nghệ thuật và Lịch sử là nơi phải ghé qua. Nằm ngay trung tâm thành phố, bảo tàng lưu giữ kho tàng cổ vật khổng lồ, trải dài từ thời Tiền sử, thời La Mã cho đến các triều đại Hồi giáo vĩ đại như Almoravid, Almohad và Zayanid.
Ở đây, tôi bị thu hút bởi những bộ tiền cổ bằng vàng bạc, những tấm bản đồ viết tay bằng mực nghệ tây, và đặc biệt là bộ trang phục cưới Chedda cổ truyền của cô dâu Tlemcen - một kiệt tác dệt may đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Cách đó vài bước chân là Đại thánh đường Hồi giáo Tlemcen, một trong những công trình cổ nhất Bắc Phi từ thế kỷ XII.
Ngay khi bước qua cánh cửa gỗ nặng nề, sự ồn ào của phố thị ngoài kia bỗng dưng biến mất, nhường chỗ cho một không gian tâm linh phẳng lặng.
Ánh nắng rực rỡ đổ xuống khoảng sân rộng, nơi có bồn nước thanh tẩy bằng đá cẩm thạch. Bên trong chính điện, những vòm cuốn hình móng ngựa đặc trưng của nghệ thuật Moorish được đỡ bởi hàng chục cột đá.
Chi tiết tinh xảo nhất chính là chiếc đèn chùm bằng đồng khổng lồ treo giữa vòm mái, soi rõ những mảng phù điêu thạch cao khắc chữ thư pháp Ả Rập uốn lượn.
Vũ điệu nồng hậu, hương vị cao nguyên
Sau một buổi sáng mải miết với lịch sử, chúng tôi ghé vào một nhà hàng truyền thống. Và tại đây, sự hiếu khách nồng hậu đặc trưng của người Algérie đã để lại một kỷ niệm không thể nào quên.
Vừa bước qua cửa, không gian đã bừng lên bởi tiếng nhạc. Một nhóm nhạc công trong trang phục truyền thống vây lấy chúng tôi. Tiếng kèn ghaita cao vút, réo rắt hòa cùng nhịp trống derbouka và bendir dồn dập, mạnh mẽ làm lồng ngực người nghe cũng phải rung lên theo từng nhịp đập. Các nhạc công vừa chơi vừa nhún nhảy theo những bước vũ dân gian cổ xưa.
Nụ cười rạng rỡ và sự nhiệt thành của họ ngay lập tức xóa tan mọi rào cản ngôn ngữ lẫn sự mệt mỏi của chặng đường dài. Chẳng mấy chốc, cả đoàn chúng tôi, kể cả những người rụt rè nhất, cũng bị cuốn vào vòng nhảy trong tiếng vỗ tay vang dội.
Bữa trưa hôm đó thực sự là một trải nghiệm trọn vẹn cho các giác quan. Những mâm Couscous khổng lồ nghi ngút khói được bê ra. Hạt couscous nhẹ và tơi, ăn cùng thịt gà hầm mềm và các loại rau củ ngọt lịm, đậm đà.
Kết thúc bữa ăn là những ly trà bạc hà nóng hổi, được rót từ trên cao xuống để tạo bọt, ăn kèm với đậu phộng rang mặn ngọt. Với người dân nơi đây, bữa ăn không đơn thuần là để no bụng, mà là một nghi thức đón tiếp nồng hậu.
Sắc màu hoàng cung
Buổi chiều, hành trình tiếp tục đưa chúng tôi về Cung điện El Mechouar, trung tâm quyền lực một thời của triều đại Zayanid từ thế kỷ XIV. Dù phần lớn kiến trúc nguyên bản đã mất mát qua các thăng trầm lịch sử, khu vực chính của cung điện vừa được phục dựng gần đây đã tái hiện lại phần nào sự xa hoa của hoàng tộc thuở trước.
Rảo bước qua những dãy hành lang lộng gió, ngắm những bức tường thạch cao trắng muốt được chạm khắc tỉ mỉ như những dải ren, hay đứng bên hồ nước trong vắt phản chiếu bầu trời, tôi như cảm thấy thời gian đang ngừng lại.
Ánh nắng cuối ngày lọt qua các ô vòm cổ, đổ những vệt màu ấm áp lên các mảng gạch gốm xanh lam và xanh lục, tạo nên một khung cảnh cung đình trầm mặc.
Tlemcen không vồn vã, không ồn ào. Thành phố chinh phục kẻ lữ hành bằng chính sự tự tại của những di sản hàng thế kỷ, bằng cái hùng vĩ của thiên nhiên và trên hết là sự nồng ấm của con người./.
Khám phá Oran: “Paris thu nhỏ” giữa lòng Bắc Phi
10 giờ sáng, Oran bắt đầu bừng lên trong ánh nắng rực rỡ. Không khí nơi đây khô ráo và mát mẻ với những làn gió biển thổi liên tục khiến cái nắng Bắc Phi trở nên dịu ngọt.
