Được tích hợp vào Nền tảng quản lý án toàn trình, Trợ lý ảo Tòa án giúp Thẩm phán tiếp cận nguồn tri thức pháp luật và khai thác thông tin phục vụ giải quyết án ngay trên cùng một hệ thống. Kết quả này cho thấy bước tiến của Tòa án nhân dân tối cao trong việc đưa dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo vào hỗ trợ công tác chuyên môn, hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động xét xử.
Đưa công cụ hỗ trợ đến nơi xử lý công việc
Trong chương trình tập huấn triển khai thí điểm Nền tảng quản lý án toàn trình tháng 10/2026, Tòa án Nhân dân Tối cao đã giới thiệu, hướng dẫn sử dụng Trợ lý ảo Tòa án theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Việc tích hợp ứng dụng này vào nền tảng quản lý án giúp gắn công cụ tra cứu, hỗ trợ nghiệp vụ với môi trường làm việc của Thẩm phán.
Được Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với Trung tâm Dịch vụ dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Viettel (Viettel AI) phát triển và triển khai thử nghiệm từ năm 2022, Trợ lý ảo Tòa án hỗ trợ tra cứu quy định pháp luật, án lệ và các tình huống pháp lý. Từ một ứng dụng hoạt động độc lập, Trợ lý ảo nay được kết nối với dữ liệu quản lý án, tạo điều kiện để người sử dụng vừa theo dõi công việc, vừa khai thác thông tin pháp luật phục vụ nghiên cứu, giải quyết vụ án, vụ việc.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách tổ chức công việc. Công cụ hỗ trợ được đưa vào chính hệ thống mà Thẩm phán sử dụng để quản lý, xử lý án. Dữ liệu pháp lý và thông tin quản lý án có thể được khai thác trên cùng một nền tảng, giúp việc tìm kiếm thông tin thuận tiện hơn, giảm bớt thao tác chuyển đổi giữa các ứng dụng.
Thẩm phán có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên. Hệ thống cung cấp thông tin về điều luật, văn bản hướng dẫn, án lệ, tình huống tương tự, kèm nguồn trích dẫn để người dùng kiểm tra, đối chiếu. Trợ lý ảo ưu tiên khai thác kho dữ liệu của Tòa án, sau đó mở rộng tìm kiếm trên các trang thông tin chính thống được chỉ định. Nhờ kết nối dữ liệu quản lý án, ứng dụng còn có thể hỗ trợ tra cứu tình hình xử lý công việc và lịch xét xử.
Với công việc nghiên cứu pháp luật, lợi ích thiết thực là người sử dụng có thêm một cách tiếp cận thông tin theo vấn đề cần giải quyết. Một câu hỏi nghiệp vụ có thể dẫn đến các nguồn tài liệu liên quan để Thẩm phán tiếp tục đọc, phân tích và đối chiếu. Việc chỉ rõ nguồn trích dẫn cũng giúp quá trình tham khảo có căn cứ, thuận tiện cho kiểm chứng.
Phát huy nguồn tri thức từ thực tiễn xét xử
Chất lượng của Trợ lý ảo Tòa án gắn chặt với nguồn tri thức được xây dựng cho ứng dụng. Bên cạnh văn bản pháp luật, nguồn dữ liệu còn được bổ sung từ án lệ, bản án, quyết định của Tòa án, tài liệu tổng kết thực tiễn xét xử, hướng dẫn, giải đáp nghiệp vụ và các tình huống pháp lý do Thẩm phán đóng góp.
Đây là nguồn thông tin có giá trị chuyên môn bởi phản ánh những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Khi được lựa chọn, kiểm tra và chuẩn hóa, kinh nghiệm xử lý một tình huống nghiệp vụ có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho đồng nghiệp cùng gặp vấn đề tương tự. Việc tổ chức khai thác nguồn tri thức này giúp mở rộng khả năng chia sẻ kinh nghiệm trong hệ thống Tòa án.
Sự tham gia của Thẩm phán vì thế có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình hoàn thiện ứng dụng. Qua sử dụng, Thẩm phán có thể phản hồi kết quả tra cứu, đề nghị bổ sung nội dung còn thiếu và đóng góp tình huống từ công việc chuyên môn. Những phản hồi ấy giúp việc phát triển Trợ lý ảo bám sát nhu cầu thực tế, tập trung vào các vấn đề người dùng cần được hỗ trợ.
Từ góc độ chuyển đổi số, đây là cách đưa giá trị của dữ liệu trở lại phục vụ hoạt động đã tạo ra dữ liệu. Hồ sơ, bản án, quyết định và tri thức nghiệp vụ, khi được tổ chức khai thác phù hợp, trở thành nguồn lực hỗ trợ công việc hằng ngày. Thẩm phán có thêm điều kiện tiếp cận thông tin, dành thời gian cho việc phân tích hồ sơ, đánh giá chứng cứ và nghiên cứu những vấn đề cần xem xét sâu.
Việc tích hợp Trợ lý ảo cũng cho thấy sự gắn kết giữa xây dựng dữ liệu, phát triển nền tảng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quá trình chuyển đổi số của Tòa án nhân dân tối cao. Nền tảng quản lý án toàn trình tạo môi trường cập nhật, xử lý công việc; Trợ lý ảo hỗ trợ khai thác thông tin phục vụ các công việc đó. Hiệu quả của sự kết nối này phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu và mức độ sử dụng thực tế trong từng khâu nghiệp vụ.
Gắn ứng dụng công nghệ với chất lượng giải quyết án
Hiện Nền tảng quản lý án toàn trình đang được triển khai thí điểm trên toàn hệ thống Tòa án. Dữ liệu vụ án, vụ việc được cập nhật từ khi thụ lý và trong quá trình giải quyết. Trong giai đoạn thí điểm, việc cập nhật đồng thời trên phần mềm quản lý án hiện hành và nền tảng mới nhằm bảo đảm số liệu thống nhất, duy trì hoạt động liên tục trong quá trình chuyển đổi.
Trên cơ sở đó, việc hoàn thiện Trợ lý ảo cần đi cùng với kiểm tra, chuẩn hóa và cập nhật nguồn tri thức. Thông tin được cung cấp đúng, có nguồn đối chiếu và phù hợp với yêu cầu nghiệp vụ mới có thể hỗ trợ hiệu quả cho người sử dụng. Việc khai thác dữ liệu hồ sơ, chia sẻ thông tin phải tuân thủ phạm vi, thẩm quyền, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước và dữ liệu cá nhân.
Trong hoạt động xét xử, kết quả do Trợ lý ảo cung cấp là nguồn tham khảo. Thẩm phán có trách nhiệm kiểm tra thông tin, trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ và quyết định việc áp dụng pháp luật. Đối với các chức năng hỗ trợ nghiên cứu hồ sơ, soạn thảo văn bản, phạm vi triển khai và điều kiện sử dụng cần được xác định rõ để bảo đảm công nghệ phục vụ đúng yêu cầu chuyên môn.
Từ thử nghiệm một công cụ tra cứu đến tích hợp vào nền tảng quản lý án, Tòa án nhân dân tối cao đang từng bước đưa trí tuệ nhân tạo đến gần hơn với công việc của Thẩm phán. Trong quá trình đó, Viettel đồng hành cùng Tòa án nhân dân tối cao trong phát triển và hoàn thiện giải pháp, góp phần đưa công nghệ vào phục vụ hiệu quả hơn các yêu cầu nghiệp vụ thực tiễn. Giá trị của bước đi này sẽ được thể hiện qua khả năng tiếp cận thông tin có căn cứ, thời gian dành cho nghiên cứu chuyên sâu và chất lượng xử lý công việc. Đó cũng là những kết quả thiết thực mà quá trình xây dựng Tòa án điện tử hướng tới, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết án, phục vụ người dân tốt hơn./.