Với đường biên giới dài gần 369 km tiếp giáp Campuchia, Tây Ninh đang đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử, từng bước hiện đại hóa hoạt động thương mại, tháo gỡ khó khăn trong tiêu thụ hàng hóa và mở rộng thị trường xuất nhập khẩu.
Cùng với các chính sách hỗ trợ của tỉnh, sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, logistics và nông nghiệp được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế số khu vực biên giới.
Đồng bộ hạ tầng, nâng cao năng lực số
Để chủ động đón đầu xu hướng hội nhập số, Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh đã xây dựng kế hoạch tổng thể ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực biên giới giai đoạn 2027-2030, hướng đến nâng cao hiệu quả giao thương, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và khai thác lợi thế kinh tế cửa khẩu.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm nhấn mạnh, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, doanh số bán hàng qua kênh thương mại điện tử tại các xã biên giới tăng bình quân 15-20%/năm. Tỉnh phấn đấu 100% chủ thể sản xuất, kinh doanh tại khu vực biên giới được tập huấn kỹ năng bán hàng trên nền tảng số; 100% doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở kinh doanh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Đồng thời, 60% doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh có hoạt động bán hàng trực tuyến, trong đó 40% phát sinh doanh thu thương mại điện tử hằng năm.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Tây Ninh chú trọng nâng cấp hạ tầng viễn thông, hạ tầng số và kết nối internet tại các khu vực biên giới; nghiên cứu phát triển Wi-Fi công cộng tại nơi tập trung đông dân cư, chợ biên giới và trung tâm thương mại cửa khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho cư dân, tiểu thương giao dịch trực tuyến.
Tỉnh cũng định hướng thu hút đầu tư xây dựng các trung tâm logistics thông minh, kho ngoại quan chuyên dụng và kho lạnh bảo quản nông sản phục vụ thương mại điện tử tại Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát. Các công trình này dự kiến tích hợp công nghệ phân loại tự động, quản lý kho thông minh, góp phần nâng cao hiệu quả lưu thông và bảo quản hàng hóa.
Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh tập trung đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, từ chụp ảnh, quay video sản phẩm, livestream bán hàng đến vận hành gian hàng trên các nền tảng số, sàn thương mại điện tử và thực hiện thủ tục xuất khẩu trực tuyến sang thị trường Campuchia. Định hướng phát triển thương mại điện tử xanh cũng được đặt ra thông qua sử dụng bao bì thân thiện với môi trường, tối ưu hóa giao hàng và tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Tháo gỡ điểm nghẽn từ doanh nghiệp đến logistics
Từ thực tiễn vận hành các nền tảng thương mại điện tử địa phương, ông Nguyễn Hồ Bảo Linh, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đa Truyền thông Vạn Hoa, đơn vị vận hành hai sàn cholonghoa.com (Chợ Long Hoa) và vieclamgap.vn (TÂY NINH 24H) cho biết, thương mại điện tử tại địa phương còn nhiều khó khăn. Thói quen mua sắm truyền thống vẫn phổ biến, trong khi kỹ năng số của doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh còn hạn chế. Hạ tầng logistics và nguồn nhân lực công nghệ chưa đồng bộ cũng ảnh hưởng đến khả năng mở rộng thị trường.
Theo ông Linh, Tây Ninh có nhiều tiềm năng phát triển thương mại điện tử, nhất là trong quảng bá, tiêu thụ nông sản, đặc sản địa phương và sản phẩm OCOP. Để khai thác hiệu quả lợi thế này, địa phương cần có chính sách hỗ trợ thiết thực, giúp doanh nghiệp nâng cao kỹ năng số, hoàn thiện hạ tầng và mở rộng kênh phân phối. Đặc biệt, đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nền tảng quốc tế, tìm kiếm đối tác và đưa sản phẩm địa phương ra thị trường nước ngoài sẽ góp phần mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị hàng hóa và thúc đẩy kinh tế số khu vực biên giới.
Trong chuỗi giao thương xuyên biên giới, logistics là khâu quan trọng quyết định tốc độ lưu thông, chất lượng hàng hóa và chi phí vận chuyển.
Phân tích thực trạng giao thương giữa Việt Nam và Campuchia, bà Trịnh Thị Xuân Diệu, CEO Công ty Logsun Global Logistics, cho biết vận tải đường bộ hiện là phương thức chủ đạo, thông qua các tuyến huyết mạch như Quốc lộ 22 và các cửa khẩu Mộc Bài-Bavet, kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Phnom Penh, cùng tuyến Xa Mát-Trapeang Phlong.
Mặc dù nhu cầu tiêu thụ nông, lâm, thủy sản Việt Nam tại Campuchia lớn, hoạt động logistics biên giới vẫn gặp nhiều trở ngại như thiếu kho lạnh, bãi đỗ xe, nguy cơ ùn tắc vào mùa cao điểm, thủ tục hành chính chưa tối ưu, chi phí logistics phát sinh và yêu cầu khắt khe về bao bì, nhãn mác bằng tiếng Khmer.
Để đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa thương mại điện tử xuyên biên giới, Logsun Global Logistics triển khai hệ thống quản lý vận tải và theo dõi trực tuyến, giúp giám sát tiến độ đơn hàng theo thời gian thực. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống kho lạnh tại Tây Ninh, gần vùng sản xuất và cửa khẩu, góp phần giảm tỷ lệ hư hỏng nông sản tươi từ 20-40% so với vận chuyển không bảo quản lạnh. Bên cạnh đó, doanh nghiệp kết nối mạng lưới đối tác tại Phnom Penh và Siem Reap để hỗ trợ phân phối chặng cuối đến hệ thống bán lẻ; tư vấn đóng gói, in nhãn mác tiếng Khmer, hỗ trợ thủ tục kiểm dịch và chứng nhận chất lượng.
Bà Trịnh Thị Xuân Diệu chia sẻ, dịch vụ logistics trọn gói từ khâu sản xuất, kho lạnh, vận tải đến thủ tục hải quan và phân phối giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 10% đến 15% tổng chi phí logistics. Để thúc đẩy thương mại điện tử khu vực biên giới, bà Diệu kiến nghị các cơ quan chức năng tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh cơ chế một cửa, đầu tư đồng bộ hệ thống kho lạnh, bãi tập kết tại các cửa khẩu trọng điểm và tăng cường hợp tác công-tư.
Nâng chất lượng hàng hóa, mở rộng thị trường
Bên cạnh hạ tầng số và logistics, năng lực quản lý hạ tầng thương mại, chất lượng sản phẩm và phương thức kinh doanh cũng là những yếu tố quyết định hiệu quả phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới.
Ông Nguyễn Hồng Long, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Proton, doanh nghiệp là thành viên chính thức của Liên hiệp Hội Chợ đầu mối thế giới từ năm 2018, cho rằng thương nhân hiện vẫn chủ yếu kinh doanh dựa trên kinh nghiệm truyền thống, ít ứng dụng công nghệ. Điều này tạo khoảng cách giữa phương thức quản lý hạ tầng thương mại hiện nay với xu hướng phát triển quốc tế.
Trong khi đó, việc đưa hàng hóa ra thị trường nước ngoài đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ mở rộng kênh bán hàng mà còn phải bảo đảm chất lượng sản phẩm và tính bền vững trong sản xuất.
Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nông nghiệp Xanh và Xanh Phạm Xuân Phong nhấn mạnh hướng đi bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam khi tiếp cận thị trường qua thương mại biên giới là chuyển đổi từ bán sản phẩm sang cung cấp giải pháp toàn diện. Chúng ta không chỉ xuất khẩu phân bón hay vật tư, mà xuất khẩu trọn gói một quy trình canh tác hiệu quả, an toàn và xanh mát. Sự chủ động chuẩn hóa chất lượng từ gốc kết hợp với các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ giúp nông sản và vật tư nông nghiệp Việt Nam khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường khu vực.
Thực tế cho thấy, phát triển thương mại điện tử tại khu vực biên giới đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách quản lý, hạ tầng số, logistics, năng lực kinh doanh và chất lượng hàng hóa. Việc kết nối các nền tảng giao dịch trực tuyến với hệ thống kho vận hiện đại, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa sản phẩm và tiếp cận thị trường quốc tế, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giao thương qua biên giới.
Với định hướng của tỉnh cùng sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, Tây Ninh có cơ hội khai thác tốt hơn lợi thế cửa khẩu, mở rộng thị trường tiêu thụ hàng hóa và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thương mại. Đây cũng là cơ sở để từng bước hình thành hệ sinh thái thương mại điện tử xuyên biên giới, tạo động lực phát triển kinh tế khu vực biên giới theo hướng hiện đại và bền vững./.
Nghị quyết 57-NQ/TW: Hải quan Tây Ninh thúc đẩy thương mại biên giới bền vững
Quá trình chuyển đổi số các cửa khẩu được triển khai theo hướng tổng thể, bao phủ toàn bộ chuỗi hoạt động từ thông quan, vận tải, kho bãi đến sản xuất - gia công và các dịch vụ hỗ trợ liên quan.
