Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027,” ngày 30/10. (Ảnh: Vietnam+)

Doanh nghiệp cần chủ động nhiều kịch bản trước biến động tỷ giá và năng lượng

VCCI khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng nhiều kịch bản, quản trị dòng tiền và kiểm soát rủi ro tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng trong giai đoạn nước rút cuối năm 2026.

Hạnh Nguyễn 30/10/2026 17:14

Doanh nghiệp cần xây dựng nhiều kịch bản thay vì chỉ dựa vào một dự báo, để ứng phó rủi ro tỷ giá, lãi suất và năng lượng.

Nội dung trên được Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh nhấn mạnh tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027,” ngày 30/10.

Diễn đàn do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức. Sự kiện có sự tham dự của đại diện Ngân hàng Nhà nước, các chuyên gia kinh tế và hơn 100 đại biểu nhằm tìm kiếm giải pháp giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro, dòng tiền trong bối cảnh môi trường quốc tế tiếp tục biến động nhanh và khó lường.

Toàn cảnh về những thách thức vĩ mô

Phân tích bức tranh kinh tế, tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, ghi nhận mức tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,01%, thuộc nhóm cao nhất thế giới và cao gấp ba lần trung bình toàn cầu. Đặc biệt, tổng kim ngạch xuất khẩu đã sớm chạm mốc của cả năm, vượt 1.000 tỷ USD, thể hiện sức bật đáng kể nhờ nền kinh tế hưởng lợi từ xu hướng phát triển Trí tuệ nhân tạo (AI) và các làn sóng công nghệ mới.

Biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng, đây không phải là những khái niệm vĩ mô xa xôi mà tác động trực tiếp tới từng hợp đồng, chi phí nhập khẩu, nghĩa vụ trả nợ và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh phát biểu. (Ảnh: Vietnam+)

Dù vậy, ông Hiển nhấn mạnh nền kinh tế mở của chúng ta vẫn đang đối mặt với những sức ép to lớn. Trên bình diện quốc tế, diễn biến cuộc bầu cử tại Mỹ và những điều chỉnh chính sách thương mại (như nguy cơ áp thuế cơ bản lên nhóm nước đang đàm phán từ 10-12,5%) có thể gây hệ lụy trực tiếp đến Việt Nam. Bên cạnh đó, xung đột dai dẳng tại khu vực Trung Đông, rạn nứt giữa Nga và thị trường châu Âu chưa có lối thoát tiếp tục đẩy giá năng lượng, giá dầu và chi phí vận tải lên cao.

Ở trong nước, sức ép chi phí đầu vào đang gây áp lực lên hoạt động sản xuất-kinh doanh của doanh nghiệp. Chỉ số giá nhóm giao thông và nhiên liệu ghi nhận mức tăng mạnh (xấp xỉ 10%), cấu thành gánh nặng chi phí nặng nề cho các ngành sản xuất, vận tải. Đáng chú ý, tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển đưa ra cảnh báo thực tế về an ninh năng lượng. Theo ông, nếu nền kinh tế tiếp tục duy trì mục tiêu tăng trưởng 10%, kèm theo sự “nở rộ” của các trung tâm dữ liệu công nghệ, Việt Nam có nguy cơ thiếu hụt khoảng 29 tỷ kWh điện trong năm 2027.

Tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách phát biểu tại diễn đàn. (Ảnh: Vietnam+)

"Các doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân và hộ kinh doanh, đang gặp nhiều áp lực về chi phí vốn, tiếp cận nguồn lực và biến động từ thị trường tài chính-tiền tệ," tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển đánh giá.

Ông Hiển chỉ ra tỷ lệ doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường ở mức cao và nợ xấu hệ thống ngân hàng (ở mức 3,43% vào cuối tháng Năm) cho thấy sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ đang suy giảm.

Tỷ lệ doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường ở mức cao và nợ xấu hệ thống ngân hàng đang cho thấy sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ đang suy giảm. (Ảnh: Vietnam+)

Đệm vĩ mô mỏng dần và bài toán quản trị dòng tiền

Dưới góc nhìn thận trọng, Phó giáo sư, tiến sỹ Bùi Quang Tuấn, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, chỉ ra rằng dù các chỉ số vĩ mô đang rất lạc quan, song lớp "đệm vĩ mô" của nền kinh tế đang mỏng dần. Dấu hiệu đáng lưu tâm là tình trạng nhập siêu đang có xu hướng quay trở lại, cùng với lạm phát vượt ngưỡng 5% trong 9 tháng của năm, đang trực tiếp làm hẹp dư địa điều hành của chính sách tiền tệ. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước chịu sức ép lớn khi vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa phải duy trì thanh khoản, giữ mặt bằng lãi suất hợp lý để bơm vốn cho nền kinh tế trong bối cảnh chênh lệch giữa huy động và tín dụng có thời điểm chạm mức rất lớn.

Dấu hiệu đáng lưu tâm là tình trạng nhập siêu đang có xu hướng quay trở lại, cùng với lạm phát vượt ngưỡng trong 9 tháng của năm, đang trực tiếp làm hẹp dư địa điều hành của chính sách tiền tệ.

Tiến sỹ Bùi Quang Tuấn phát biểu. (Ảnh: Vietnam+)

Theo tiến sỹ Bùi Quang Tuấn, thế giới hiện tại dường như đang phải dựa vào một "trụ cột" duy nhất để duy trì đà tăng trưởng thương mại, đó là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, sự bùng nổ này tiềm ẩn rủi ro “bong bóng”. Ông dẫn chứng bốn tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới dự kiến rót tới 1.000 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng AI trong năm 2026 và dự kiến gần 1.450 tỷ USD vào năm 2027 và trên 1.600 tỷ USD trong năm 2028, nhưng thu nhập hiện tại từ AI mới chỉ dừng ở mức khiêm tốn 200 tỷ USD.

Do đó, ông lưu ý nếu những kỳ vọng đầu tư bị sụp đổ, một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu chu kỳ mới hoàn toàn có thể xảy ra. Với độ mở kinh tế lớn, Việt Nam có thể chịu những tác động dây chuyền qua bốn kênh truyền dẫn chính. là thương mại xuất khẩu, giá dầu, biên độ lãi suất của Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và biến động dòng vốn.

Phí bảo hiểm chiến tranh cho tàu biển đã tăng vọt từ 0,2% lên 1% giá trị thân vỏ, do bất ổn ở các tuyến hàng hải huyết mạch. (Ảnh: Vietnam+)

Đứng trước bối cảnh đó, không một giải pháp đơn lẻ nào có thể hóa giải mọi sức ép, Phó Chủ tịch VCCI Nguyễn Quang Vinh khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp cần đặt quản trị dòng tiền ở vị trí trung tâm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động kiểm soát chặt chẽ kỳ hạn vốn, cơ cấu đồng tiền, lượng hàng tồn kho và các điều khoản thanh toán. Quan trọng hơn, giới kinh doanh không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng trung và dài hạn. Theo ông, các định chế tài chính, công ty chứng khoán có vai trò đồng hành giúp doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch báo cáo tài chính, từ đó đa dạng hóa nguồn huy động qua thị trường vốn, san sẻ rủi ro tín dụng.

Để củng cố đệm vĩ mô, các chuyên gia đề xuất các cơ quan quản lý cần khẩn trương thiết lập bảng cảnh báo sớm cho các biến số vĩ mô, như chỉ số lạm phát, cán cân thương mại, lãi suất quốc tế và giá năng lượng để có phản ứng linh hoạt.

Đặc biệt, chính sách tài khóa và tiền tệ cần phối hợp đồng bộ để nuôi dưỡng nguồn thu, khơi thông nguồn lực đầu tư tư nhân, vốn đang là động lực cốt lõi đóng góp rất lớn cho nền kinh tế nhưng lại có dấu hiệu thu hẹp về đóng góp ngân sách trong thời gian gần đây.

Các chuyên gia cho rằng đã đến lúc cần xây dựng một hệ sinh thái cộng sinh, nơi các tập đoàn lớn đóng vai trò dẫn dắt mà không chèn lấn không gian phát triển của các doanh nghiệp vừa, nhỏ và hộ kinh doanh./.