Sáng 12/2, tại Hà Nội, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) và Chính phủ Nhật Bản đã chính thức ký kết thỏa thuận triển khai dự án "Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và đảm bảo môi trường học tập an toàn."
Dự án có tổng kinh phí 533.333 USD (tương đương khoảng 13,8 tỷ đồng), dự kiến được triển khai trong vòng một năm, từ tháng 3/2026 đến tháng 3/2027, với các hoạt động tập trung tại tỉnh Nghệ An.
Đây là địa phương thường xuyên chịu tác động của thiên tai và có vai trò chiến lược quan trọng. Ở tỉnh có Khu Dự trữ Sinh quyển Tây Nghệ An được UNESCO công nhận và thành phố Vinh (cũ) thuộc Mạng lưới thành phố học tập toàn cầu của UNESCO.
Mục tiêu chính của dự án là hỗ trợ cải thiện các hệ thống cảnh báo sớm gần theo thời gian thực đối với lũ quét và sạt lở đất tại các khu vực nguy cơ cao, tăng cường sức chống chịu của các trường học.
Các hoạt động cụ thể bao gồm lập bản đồ rủi ro có sự tham gia, xây dựng kế hoạch sẵn sàng ứng phó cấp trường và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, giáo viên để đảm bảo việc học tập không bị gián đoạn do thiên tai.
Tại lễ ký kết, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển dịch từ ứng phó khẩn cấp sang phòng ngừa.
Ông cho biết dự án nhằm đáp ứng nhu cầu một cách cụ thể và toàn diện. Ở cấp tỉnh, dự án sẽ hỗ trợ rà soát và cập nhật các kế hoạch quản lý rủi ro thiên tai và ứng phó khẩn cấp; tăng cường công tác lập bản đồ rủi ro; nâng cao hệ thống giám sát thời gian thực và cảnh báo sớm đối với lũ lụt và sạt lở đất.
Ở cấp xã, dự án sẽ tăng cường năng lực cho chính quyền địa phương và đội ngũ cán bộ kỹ thuật tuyến đầu thông qua các khóa đào tạo chuyên biệt về phòng ngừa thiên tai và lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp, tập trung vào các khu vực có nguy cơ cao.
Ở cấp cộng đồng và trường học, dự án sẽ thúc đẩy phương pháp tiếp cận có sự tham gia trong việc lập bản đồ rủi ro, xây dựng kế hoạch ứng phó, nâng cao nhận thức về rủi ro, đồng thời hỗ trợ các trường học, cộng đồng xây dựng kế hoạch chuẩn bị và ứng phó thiết thực, bảo đảm thông tin cảnh báo sớm có thể được hiểu đúng và có hành động kịp thời trước, trong, sau thiên tai.
UNESCO mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chính phủ Nhật Bản, Việt Nam và tỉnh Nghệ An để trong quá trình triển khai dự án thời gian tới có thể tạo ra những thay đổi thiết thực, mang lại tác động tích cực cho đời sống của người dân.
Ông Jonathan Wallace Baker nêu rõ, những sự kiện gần đây cho thấy cần chuyển đổi từ ứng phó khẩn cấp sang đầu tư cho phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó và cảnh báo sớm. Đây là điều kiện quan trọng cho phát triển bền vững.
UNESCO sẽ đồng hành cùng các cơ quan trung ương và chính quyền địa phương tại Nghệ An để đưa tri thức toàn cầu vào các giải pháp phù hợp với thực tiễn, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki bày tỏ tin tưởng dự án sẽ góp phần tiếp tục tăng cường năng lực giảm nhẹ rủi ro thiên tai tại Việt Nam.
Đại sứ chia sẻ: Thông qua việc phát huy kinh nghiệm và chuyên môn của UNESCO, các bên đều kỳ vọng dự án sẽ được triển khai hiệu quả, hướng tới kết quả cụ thể và mang lại lợi ích thiết thực cho chính quyền và người dân tỉnh Nghệ An.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn khẳng định thích ứng với biến đổi khí hậu là một ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển và bảo đảm an ninh quốc gia của Việt Nam đến năm 2050.
Lễ ký kết thể hiện quyết tâm chính trị được cụ thể hóa bằng hành động thiết thực, hướng tới mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng. Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản, UNESCO và các đối tác liên quan để bảo đảm dự án được triển khai hiệu quả, đóng góp vào mục tiêu chung.
Dự kiến khoảng 15.000 người sẽ hưởng lợi trực tiếp từ Dự án, bao gồm cộng đồng địa phương, học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý nhà trường và nhiều người khác được hưởng lợi gián tiếp.
Kinh nghiệm và bài học từ Dự án sẽ là cơ sở tham khảo cho các địa phương khác và ở cấp quốc gia. Sáng kiến này phù hợp với các ưu tiên quốc gia của Việt Nam về phòng, chống thiên tai và đổi mới giáo dục, đóng góp vào việc thực hiện các khuôn khổ quốc tế như Khung Sendai về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và các Mục tiêu Phát triển Bền vững./.