Theo phóng viên TTXVN tại Geneva, trong báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (Global Innovation Index-GII) 2026 mới được công bố ngày 29/9, Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) đánh giá Trí tuệ Nhân tạo (AI) đang thúc đẩy sự phục hồi của nguồn vốn đầu tư mạo hiểm và chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D).
Trong khi đó, các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam, tiếp tục thể hiện sự tăng trưởng về đổi mới sáng tạo bên cạnh các quốc gia có truyền thống dẫn đầu trong lĩnh vực này.
Theo báo cáo, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Mỹ, Hàn Quốc và Singapore tiếp tục dẫn đầu bảng xếp hạng đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026. Việt Nam, cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Philippines, Maroc và Indonesia đã thăng hạng nhanh chóng trong thập kỷ qua, trong khi Brazil, Mauritius, Saudi Arabia (Arập Xêút) và Qatar cũng đang trên đà phát triển đi lên.
Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới sử dụng khoảng 80 chỉ số-từ R&D, thương mại công nghệ cao, việc làm đòi hỏi kỹ năng chuyên môn đến cấp phép sở hữu trí tuệ-để đánh giá hiệu quả đổi mới sáng tạo của gần 140 nền kinh tế. Đây là nguồn dữ liệu tham chiếu chuẩn mực toàn cầu dành cho các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp và những ai quan tâm đến việc tìm hiểu các yếu tố thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại các nền kinh tế khác nhau.
Theo các ước tính của Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026, chi tiêu toàn cầu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đã tăng hơn 3,3% trong năm 2025 (tính theo giá trị thực) và dự kiến tăng 3,6% trong năm 2026, đạt mức 3.400 tỷ USD. Sự gia tăng chi tiêu cho R&D này ngày càng rõ nét tại các nền kinh tế có thu nhập trung bình như Ai Cập, Indonesia, Malaysia và Việt Nam.
Chi tiêu R&D của khối doanh nghiệp đã tăng 5,8% (theo giá trị thực) trong năm 2025 lên mức 1.500 tỷ USD-mức cao nhất từng được ghi nhận-nhờ vào sự đóng góp của các công ty phần mềm, Trí tuệ Nhân tạo (AI) cũng như hoạt động R&D trong lĩnh vực quốc phòng. Trong khi đó, giá trị vốn đầu tư mạo hiểm rót vào các công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và các ý tưởng kinh doanh mới đã tăng 28%, đạt 510 tỷ USD trong năm 2025-mức tăng trưởng hằng năm mạnh mẽ nhất kể từ năm 2021.
Tuy nhiên, dòng vốn đầu tư đang ngày càng tập trung cục bộ: lĩnh vực Trí tuệ Nhân tạo chiếm tới 53% tổng giá trị các thương vụ đầu tư mạo hiểm toàn cầu (và chiếm 77% trong nửa đầu năm 2026), bất chấp việc số lượng các thương vụ đầu tư mạo hiểm đã sụt giảm năm thứ tư liên tiếp. Dù vậy, hoạt động đầu tư mạo hiểm đang lan rộng về mặt địa lý: các công ty khởi nghiệp tại châu Phi đã huy động được khoảng 3.200 tỷ USD trong năm 2025, tăng 40% so với năm trước đó. Đồng thời, một thế hệ mới các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực khoa học chuyên sâu (deep-science) đang chuyển hóa các nghiên cứu tiên phong thành những ngành công nghiệp mới.
Một chương chuyên đề đặc biệt trong báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026 đã thống kê hơn 30.000 công ty khởi nghiệp đang hoạt động trong các lĩnh vực như bán dẫn, robot, điện toán lượng tử, khoa học sự sống, công nghệ vũ trụ và vật liệu tiên tiến; trong đó ghi nhận sự tăng trưởng đặc biệt mạnh mẽ tại khu vực Trung và Nam Á, Mỹ Latinh và khu vực châu Phi cận Sahara.
Chỉ số Đổi mới Sáng tạo Toàn cầu năm 2026 do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới công bố với sự chỉ đạo từ Ủy ban Cố vấn GII và Mạng lưới Hiệp hội Công nghiệp (GIIIAN). Đến nay đã trải qua 19 kỳ công bố, Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu đã phát triển từ một bài viết trên tạp chí thành công cụ mạnh mẽ được các quốc gia trên thế giới sử dụng để đo lường đổi mới sáng tạo và định hình chính sách kinh tế.
Trong cuộc khảo sát giai đoạn 2025-2026 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới, 78% các quốc gia thành viên tham gia (93 trong số 120 quốc gia) cho biết họ sử dụng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu để cải thiện chính sách và dữ liệu về đổi mới sáng tạo.
Được công bố thường niên, Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới xếp hạng 139 nền kinh tế dựa trên hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của họ thông qua 79 chỉ số; các chỉ số này được tổng hợp từ Chỉ số thành phần Đầu vào Đổi mới sáng tạo (Thể chế; Nguồn nhân lực và nghiên cứu; Cơ sở hạ tầng; Mức độ phát triển của thị trường; Mức độ phát triển của doanh nghiệp) và Chỉ số thành phần Đầu ra Đổi mới sáng tạo (Kết quả đầu ra về tri thức và công nghệ; Kết quả đầu ra về sáng tạo). Điểm mới trong Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026 là chỉ số về các dự án R&D mới và FDI công nghệ cao, dựa trên các dự án đầu tư đã được công bố./.
Thứ hạng Việt Nam thay đổi đáng kể trong chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu
Việt Nam đứng thứ 43 trong bảng xếp hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, tăng một bậc so với năm trước. Đáng chú ý, đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam đứng thứ 35 thế giới.
