Từ những bản tin phát qua loa truyền thanh ở thôn, tổ dân phố đến các nền tảng số, hệ thống thông tin cơ sở sẽ được tổ chức lại theo hướng hiện đại hơn, tăng khả năng cung cấp thông tin nhanh chóng và tạo kênh tương tác hai chiều giữa chính quyền với người dân.
Đây là định hướng được đặt ra trong Chiến lược phát triển lĩnh vực thông tin cơ sở giai đoạn 2026-2030 và định hướng đến năm 2045 vừa được Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà phê duyệt tại Quyết định số 1868/QĐ-TTg ngày 29/9/2026.
Chiến lược xác định mục tiêu phát triển hệ thống thông tin cơ sở trở thành một hạ tầng số chiến lược trọng yếu của quốc gia, bảo đảm sự phát triển đồng bộ giữa thể chế, mạng lưới, hạ tầng, dữ liệu, nội dung, nhân lực, cơ chế và công cụ đánh giá.
Quan trọng hơn, hệ thống này được định hướng trở thành kênh tương tác hai chiều giữa Nhà nước và người dân, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin thiết yếu một cách nhanh chóng, kịp thời, chính xác và đầy đủ.
Từ loa truyền thanh đến mạng lưới thông tin số
Đến năm 2030, hệ thống thông tin cơ sở được đặt mục tiêu trở thành hệ thống chủ lực, cung cấp thông tin thiết yếu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành ở địa phương và đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin đa dạng của người dân.
Một nền tảng thông tin nguồn thông tin cơ sở dùng chung, thống nhất trên toàn quốc sẽ được xây dựng trên cơ sở tích hợp hệ thống thông tin nguồn thông tin cơ sở cấp tỉnh với hệ thống thông tin nguồn thông tin cơ sở trung ương.
Ở cấp xã, 90% hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được quản lý tập trung và vận hành hiệu quả.
Tại các thôn, tổ dân phố, mục tiêu đặt ra là 90% có cụm thu phát thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông, bảo đảm tối thiểu 80% hộ gia đình nghe được 3 kênh truyền thông số chính thống cung cấp thông tin thiết yếu.
Cùng với hạ tầng, yếu tố con người cũng được chú trọng. 90% người làm công tác thông tin cơ sở cấp xã, tuyên truyền viên cơ sở sẽ được tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng về truyền thông số để thực hiện công tác tuyên truyền.
Chiến lược cũng đặt mục tiêu 90% hoạt động sản xuất, biên tập và phân phối nội dung được thực hiện trên môi trường số; 90% người dân được tiếp cận thông tin thiết yếu qua ít nhất một loại hình thông tin cơ sở phù hợp. Những người sử dụng thiết bị thông minh sẽ được tiếp cận thông tin thông qua các nền tảng, ứng dụng số phù hợp với điều kiện hạ tầng và thiết bị.
Cùng với đó, bộ chỉ số đo lường, đánh giá hiệu quả hoạt động thông tin cơ sở dựa trên dữ liệu sẽ được xây dựng và áp dụng. Trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số hiện đại cũng được ứng dụng trong quản trị, phân tích dữ liệu, cung cấp thông tin và hỗ trợ hoạt động thông tin cơ sở.
Khi có thiên tai, dịch bệnh, thông tin phải đến thật nhanh
Định hướng đến năm 2045 đặt ra yêu cầu cao hơn, khi hệ thống thông tin cơ sở được xây dựng thành một hạ tầng truyền thông hiện đại ở cấp cơ sở, có khả năng tương tác hai chiều giữa Nhà nước và người dân, vận hành trên môi trường số và trở thành một cấu phần của hệ thống điều hành quốc gia.
Hệ thống này sẽ kết nối với hệ thống thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, đồng thời chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và nền tảng định danh, xác thực điện tử. Một bảng điều khiển (dashboard) quản lý, điều hành hoạt động thông tin cơ sở từ Trung ương đến địa phương cũng được định hướng hình thành.
Ở cấp thôn, tổ dân phố, mục tiêu đến năm 2045 là 100% có cụm thu phát thanh ứng dụng công nghệ thông tin-viễn thông hoạt động thông suốt, hiệu quả và bảo đảm 100% hộ gia đình nghe được thông tin từ hệ thống này.
Đáng chú ý, các phản ánh, kiến nghị của người dân thuộc phạm vi hoạt động thông tin cơ sở sẽ được tiếp nhận qua các loại hình thông tin cơ sở, sau đó phân loại, xử lý, phân tích tự động và tích hợp vào hệ thống dữ liệu phục vụ điều hành, hoạch định chính sách.
Đối với những tình huống ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, yêu cầu được đặt ra là 100% tình huống khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh phải được phát tin cảnh báo sớm trong thời gian ngắn nhất trên đài truyền thanh cấp xã và các loại hình thông tin cơ sở phù hợp tại khu vực chịu ảnh hưởng.
Đây cũng là một trong những điểm cho thấy vai trò của hệ thống thông tin cơ sở sẽ không chỉ dừng ở việc truyền tải thông tin thường xuyên, mà còn trở thành một kênh quan trọng trong cảnh báo và ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Thông tin phù hợp hơn với từng vùng, từng nhóm người dân
Một yêu cầu khác được đặt ra trong Chiến lược là bảo đảm người dân ở những khu vực có điều kiện tiếp cận thông tin khác nhau đều có thể nhận được nội dung phù hợp.
Đến năm 2045, 100% xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo được cung cấp gói nội dung thông tin cơ sở số phù hợp về ngôn ngữ, văn hóa, phong tục, tập quán và điều kiện tiếp cận thiết bị số.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số hiện đại sẽ được ứng dụng rộng rãi để hình thành hệ sinh thái thông tin cơ sở thông minh, cá thể hóa việc cung cấp thông tin và tăng cường tương tác với người dân.
Nội dung thông tin cũng được yêu cầu đổi mới theo hướng chính xác, dễ hiểu, dễ tiếp cận và phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo sẽ được ứng dụng phù hợp để hỗ trợ sản xuất, biên tập và phân phối nội dung.
Hệ thống thông tin cơ sở đồng thời được kỳ vọng góp phần truyền thông, phổ biến và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam, phát huy vai trò trong xây dựng môi trường văn hóa và con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Một nền tảng dùng chung cho thông tin cơ sở
Để thực hiện các mục tiêu trên, Chiến lược xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp gồm hoàn thiện thể chế, chính sách và cơ chế phối hợp; phát triển hạ tầng kỹ thuật, nền tảng số và bảo đảm an ninh mạng; phát triển nguồn nhân lực; đổi mới nội dung, phương thức cung cấp thông tin và đo lường hiệu quả truyền thông; tăng cường phối hợp bảo đảm quốc phòng, an ninh, thông tin đối ngoại.
Trong đó, hệ thống thông tin nguồn thông tin cơ sở trung ương sẽ được phát triển, nâng cấp thành nền tảng số dùng chung phục vụ quản lý, đánh giá hiệu quả, cung cấp và chia sẻ dữ liệu về thông tin cơ sở. Hệ thống cấp tỉnh được kết nối liên thông với hệ thống trung ương.
Một cơ sở dữ liệu về thông tin cơ sở cũng sẽ được nghiên cứu xây dựng, kết nối và chia sẻ với kho dữ liệu văn hóa số, phục vụ quản lý, đánh giá hiệu quả, cung cấp thông tin, cá nhân hóa nội dung và tương tác với người dân.
Ở cấp xã, các kênh truyền thông số như trang thông tin điện tử, trang hoặc tài khoản chính thức trên mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin trên Internet và các nền tảng phù hợp sẽ tiếp tục được phát triển.
Hệ thống truyền thanh cấp xã cũng được hiện đại hóa, đồng thời các cụm thu phát thanh tại thôn, tổ dân phố được thiết lập, nâng cấp phù hợp với điều kiện hạ tầng và đặc điểm địa bàn. Hệ thống cảnh báo thiên tai, hỏa hoạn, phòng, chống dịch bệnh sẽ được tích hợp vào hệ thống truyền thanh cấp xã.
Song song với đầu tư hạ tầng, yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu đối với hệ thống thông tin nguồn thông tin cơ sở cũng được đặt ra.
Để có cơ sở đánh giá thực chất hiệu quả hoạt động, Chiến lược yêu cầu nghiên cứu, xây dựng và ban hành bộ chỉ số đo lường dựa trên dữ liệu số, đồng thời tích hợp công cụ tự động đo lường trên hệ thống thông tin nguồn thông tin cơ sở.
Từ mạng lưới truyền thanh quen thuộc ở cơ sở đến các nền tảng số, việc triển khai Chiến lược sẽ từng bước thay đổi cách thông tin thiết yếu được đưa đến người dân, đồng thời mở rộng khả năng để người dân phản ánh, tương tác và tham gia vào quá trình quản lý, điều hành ở cơ sở./.
TTXVN đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái thông tin hiện đại
TTXVN đang từng bước đổi mới toàn diện phương thức hoạt động, từ xây dựng hạ tầng, dữ liệu, ứng dụng công nghệ đến tổ chức quy trình sản xuất thông tin.
