Tối 21/6, Lễ trao Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX - năm 2025 được tổ chức trang trọng tại thành phố Hải Phòng, trong không khí kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026).
Đây không chỉ là sự kiện nghề nghiệp quan trọng nhất của giới báo chí cả nước mà còn là dấu mốc đặc biệt của chặng đường 20 năm hình thành và phát triển Giải Báo chí Quốc gia - giải thưởng cao quý tôn vinh những tác phẩm xuất sắc nhất của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Loạt bài “Kiến thiết không gian bảo tồn: Mệnh lệnh sống còn, trách nhiệm với tương lai” của nhóm tác giả Võ Mạnh Hùng, Nguyễn Hoài Nam, Đoàn Minh Anh, Báo Điện tử VietnamPlus vinh dự đoạt Giải A Giải Tin bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận, tọa đàm, giao lưu trực tuyến (Báo điện tử).
Vinh danh những bước chân dấn thân
Phát biểu khai mạc Lễ trao giải, ông Lê Quốc Minh, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân dân, Trưởng Ban Chỉ đạo Giải Báo chí quốc gia nhấn mạnh, Giải báo chí Quốc gia – giải thưởng uy tín nhất của những người làm báo đã bước sang mùa thứ 20, trở thành sự kiện chính trị-nghề nghiệp thường niên thân thuộc trong đời sống báo chí, góp phần khích lệ chúng ta giữ vững niềm tin vào con đường đã chọn, vào những giá trị mà nhà báo mang lại cho xã hội hôm nay.
Hai mươi năm qua, Giải báo chí Quốc gia đã vinh danh những bình luận đầy trăn trở với thời cuộc, những phản ánh, phản biện gợi mở giải pháp, những điều tra gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh, những câu chuyện về lòng tốt mang khát vọng vươn lên.
"Đó là những tác phẩm khiến chúng ta suy nghĩ, thúc đẩy chúng ta hành động. Những tác phẩm dù lớn dù nhỏ, nhưng đều có tác động thực sự vào chính sách, vào con người, góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn," ông Lê Quốc Minh phát biểu.
Nhìn lại quy mô và chất lượng mùa giải năm nay, có thể thấy sự trưởng thành không ngừng của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Số lượng tác giả, tác phẩm và cơ quan báo chí tham gia tiếp tục đạt những con số ấn tượng, bao phủ mọi vùng miền của đất nước, từ các cơ quan báo chí chủ lực quốc gia đến các cơ quan báo chí địa phương.
Năm 2025 là năm có nhiều sự kiện trọng đại của đất nước, dấu mốc 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam. Các tác phẩm lọt vào vòng chung khảo đã phản ánh sinh động, toàn diện những sự kiện chính trị lớn cùng các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của đất nước.
Ban Tổ chức Giải Báo chí Quốc gia cho biết, nhận được sự tham gia của 34 Hội Nhà báo tỉnh, thành phố; 20 liên chi hội và 33 chi hội trực thuộc với tổng số 1.752 tác phẩm dự giải. Trong đó, 1.692 tác phẩm đủ điều kiện theo quy định. Từ 1.692 tác phẩm thuộc 13 loại giải, Hội đồng Sơ khảo đã lựa chọn 177 tác phẩm vào vòng chung khảo.
Tiếp đó, Hội đồng Giải Báo chí Quốc gia đã lựa chọn 123 tác phẩm xuất sắc để trao giải, gồm 11 giải A, 26 giải B, 50 giải C và 36 giải Khuyến khích. Những tác phẩm được vinh danh không chỉ thể hiện trình độ nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị và trách nhiệm xã hội của người làm báo mà còn phản ánh sinh động những vấn đề lớn của đất nước, góp phần tạo dựng sự đồng thuận xã hội.
Dấu ấn nổi bật của mùa giải năm nay là sự xuất hiện của nhiều tác phẩm chính luận, điều tra và đa phương tiện có chiều sâu, bám sát hơi thở cuộc sống. Qua mỗi tác phẩm, có thể cảm nhận rõ sự dấn thân, những bước chân miệt mài và công sức đầu tư lớn của các nhà báo trước những vấn đề thời sự nóng bỏng.
Giải A Tin bài phỏng vấn, phản ánh (Báo in) Loạt 5 bài “Vận hành chính quyền địa phương hai cấp: Đổi mới mô hình quản trị, xây dựng bộ máy công bộc vì dân” của Báo Hà Nội Mới phản ánh thực tiễn vận hành tại cấp cơ sở - nơi trực tiếp triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tác phẩm ghi nhận nhiều vấn đề nổi cộm như tình trạng quá tải công việc ở cấp xã, thiếu cán bộ chuyên môn sâu, áp lực giải quyết thủ tục hành chính ngày càng lớn trong khi cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ và cơ chế phối hợp còn bất cập.
Bên cạnh đó, loạt bài cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực khi nhiều cán bộ chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, chủ động đưa dịch vụ hành chính đến gần người dân hơn. Từ thực tiễn đó, tác phẩm nhấn mạnh yếu tố quyết định thành công của mô hình chính là chất lượng đội ngũ cán bộ và năng lực vận hành bộ máy ở cơ sở.
Báo chí điều tra tiếp tục khẳng định vai trò xung kích với nhiều tác phẩm giàu tính phát hiện. Giải A Phóng sự, Phóng sự điều tra, Ký báo chí, Ghi chép (Báo in) - Loạt bài “Bóc trần đường dây ‘bức tử’ rừng xanh” của Báo Nông thôn Ngày nay lần theo từng dấu vết của các đối tượng phá rừng, chỉ rõ những thủ đoạn tinh vi cùng các kẽ hở trong công tác quản lý.
Trong khi đó, loạt phóng sự điều tra “Phù phép rau trôi nổi vào bữa ăn học đường” của Báo điện tử Dân Việt - Giải A Phóng sự, Phóng sự điều tra, Ký báo chí, Ghi chép (Báo điện tử) gây chú ý khi phanh phui tình trạng thực phẩm không rõ nguồn gốc được đưa vào trường học, gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn thực phẩm và sức khỏe học sinh.
Những vấn đề phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được nhiều tác phẩm đề cập sâu sắc. Giải A Tin bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận (Phát thanh) - Loạt bài “Quản trị rủi ro thiên tai - Nhìn từ mưa lũ lịch sử” của Ban Thời sự, Đài Tiếng nói Việt Nam không chỉ phân tích nguyên nhân của các đợt thiên tai cực đoan mà còn chỉ ra những bất cập trong quy hoạch, quản lý tài nguyên và vận hành thủy điện.
Thông tấn xã Việt Nam giành 7 giải thưởng
Liên chi hội Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là cơ quan báo chí chủ lực với 7 giải thưởng ở các loại hình.
Loạt bài “Kiến thiết không gian bảo tồn: Mệnh lệnh sống còn, trách nhiệm với tương lai” của nhóm tác giả Báo Điện tử VietnamPlus đoạt Giải A Giải Tin bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận, tọa đàm, giao lưu trực tuyến (Báo điện tử).
Tác phẩm phản ánh một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với các khu bảo tồn hiện nay là hoạt động nổ mìn khai thác đá phục vụ sản xuất xi măng, đặc biệt là tình trạng khai thác ngoài quy hoạch gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Thực trạng này không chỉ khiến người dân sống quanh các vùng mỏ phải hứng chịu bụi bẩn, ảnh hưởng đến đời sống và sức khỏe mà còn đẩy nhiều loài sinh vật đặc hữu, quý hiếm đến gần nguy cơ tuyệt chủng, làm chậm quá trình phát triển kinh tế xanh. Loạt bài không chỉ gióng lên hồi chuông cảnh báo mà còn đề xuất nhiều giải pháp căn cơ, cấp thiết nhằm gìn giữ các không gian bảo tồn và những “lá phổi xanh” của đất nước.
Không chỉ đơn thuần là tác phẩm báo chí công phu, mà hơn thế là lời hiệu triệu của thời đại. Với giọng văn tha thiết nhưng quyết liệt, tác phẩm không dừng ở phản ánh, mà còn góp phần thúc đẩy hành động vì tương lai xanh bền vững của đất nước.
Loạt bài được xây dựng với cấu trúc chặt chẽ, gồm 5 kỳ nội dung, triển khai theo hình thức đa phương tiện. Mỗi bài viết là một lát cắt, nhưng cùng hướng tới một bức tranh tổng thể về thực trạng và tương lai của không gian bảo tồn tại Việt Nam. Từ những số liệu khoa học về suy giảm đa dạng sinh học, đến những câu chuyện đời thực của người dân sống cạnh mỏ đá; từ hình ảnh những đàn Voọc mông trắng quý hiếm bị thu hẹp sinh cảnh, đến phân tích chính sách và quy hoạch - tất cả được đan cài, tạo nên một dòng chảy thông tin vừa giàu cảm xúc, vừa chặt chẽ về lý luận.
Theo nhà báo Võ Mạnh Hùng, trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, khát vọng tăng trưởng cần song hành với trách nhiệm gìn giữ thiên nhiên. Bởi lẽ, một tương lai thịnh vượng không thể được xây dựng trên sự mất mát của môi trường sống. Những gì còn lại sau mỗi dự án, mỗi quyết định hôm nay, sẽ là câu trả lời cho thế hệ mai sau. Và chính từ những nỗ lực như loạt bài này, hy vọng về một Việt Nam xanh - nơi con người và thiên nhiên cùng tồn tại hài hòa, đang dần trở nên rõ nét hơn.
"Với cá nhân tôi, thành công của loạt bài không chỉ nằm ở giải thưởng đạt được, mà quan trọng hơn là ở khả năng tạo ra chuyển động thực tiễn. Từ nhận thức đến hành động, từ phản ánh đến kiến tạo, loạt bài đã khẳng định vai trò của báo chí không chỉ là đưa tin, mà còn là lực lượng thúc đẩy thay đổi vì lợi ích chung của xã hội," nhà báo Võ Mạnh Hùng chia sẻ.
Theo nhà báo Trần Tiến Duẩn, Tổng Biên tập Báo điện tử VietnamPlus, để tạo ra những tác phẩm có giá trị, tòa soạn luôn yêu cầu phóng viên giữ vững đạo đức nghề nghiệp, dấn thân và cống hiến hết mình, hướng tới mục tiêu không chỉ đạt giải thưởng mà còn thu hút, giữ chân độc giả.
Nhà báo Trần Tiến Duẩn cho rằng các tác phẩm báo chí chất lượng cần cung cấp thông tin phong phú, đa chiều, giúp công chúng tiếp cận vấn đề từ nhiều góc nhìn, đồng thời bảo đảm tính chính xác, khách quan và an toàn. Với các tác phẩm điều tra, phóng viên càng phải kiên trì làm rõ những góc khuất, phản ánh đúng bản chất sự việc, phân tích nguyên nhân, thực trạng và đề xuất giải pháp một cách thuyết phục.
Bên cạnh nội dung, báo chí cần phát huy tối đa thế mạnh đa phương tiện thông qua hình ảnh, video, đồ họa và báo chí dữ liệu để tăng sức hấp dẫn cũng như hiệu quả truyền tải thông tin. Người làm báo phải theo đuổi vấn đề đến cùng, chủ động tìm tòi, không ngại khó khăn và chú trọng những chi tiết đắt giá để tạo dấu ấn cho tác phẩm.
Đại diện nhóm tác giả Ban Biên tập Tin Kinh tế nhận Giải C cho loạt 4 bài “Tuyên chiến với IUU,” nhà báo Nguyễn Thị Bích Hồng cho rằng trong bối cảnh báo chí chuyển đổi số mạnh mẽ, công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ người làm báo rất nhiều, từ tổng hợp dữ liệu, phân tích thông tin đến sản xuất nội dung.
“Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế những bước chân đi thực địa, sự đồng cảm trước những mất mát do thiên tai hay trách nhiệm trong từng câu chữ trước khi được công bố. Với tôi, giá trị lớn nhất của người làm báo là trách nhiệm đối với công chúng, bản lĩnh bảo vệ sự thật và khát vọng góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước,” nhà báo Nguyễn Thị Bích Hồng chia sẻ.
Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX đã phản ánh bức tranh toàn cảnh báo chí Việt Nam năm 2025, khẳng định vai trò tiên phong của báo chí trên mặt trận tư tưởng-văn hóa, xứng đáng là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và là diễn đàn tin cậy của nhân dân trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc./.
Báo chí đối ngoại: Kể câu chuyện Việt Nam thống nhất, xuyên suốt và giàu bản sắc
Giải thưởng của Liên chi hội Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam
- Giải Tin bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận, tọa đàm, giao lưu trực tuyến (Báo điện tử)
“Kiến thiết không gian bảo tồn: Mệnh lệnh sống còn, trách nhiệm với tương lai” của nhóm tác giả Võ Mạnh Hùng, Nguyễn Hoài Nam, Đoàn Minh Anh, Báo Điện tử VietnamPlus, đoạt Giải A.
- Giải Phóng sự, Phóng sự điều tra, ký báo chí, ghi chép (Báo điện tử)
“15 năm Hành trình Sala” của nhóm tác giả Nguyễn Thị Yến, Ngô Thu Lan, Nguyễn Thị Xuân Hương, Báo Thể thao và Văn hóa, đoạt Giải C.
- Giải Tin bài phản ánh, phỏng vấn (Báo in)
Loạt 4 bài “Đột phá để cất cánh” của nhóm tác giả Nguyễn Thị Ngọc Hà, Nguyễn Thị Tuyến, Đỗ Thị Hồng Vân, Vũ Phương Thịnh, Ban Biên tập Tin Thế giới, đoạt Giải B.
Loạt 4 bài “Tuyên chiến với IUU” của nhóm tác giả Nguyễn Thị Bích Hồng, Hoàng Thị Nhị, Ban Biên tập Tin Kinh tế, đoạt Giải C.
- Giải Xã luận, Bình luận, Chuyên luận (Báo in)
Loạt 5 bài “Từ sắp xếp đơn vị hành chính đến định vị văn hóa các địa phương” của tác giả Phạm Huy Thông, Báo Thể thao và Văn hóa, đoạt Giải C.
- Giải Ảnh đơn, nhóm ảnh, phóng sự ảnh
“Lễ kỷ niệm, diễu binh, diễu hành lịch sử 80 năm Quốc khánh 2/9: Vinh quang mãi mãi thuộc về nhân dân” của nhóm tác giả Hoàng Thống Nhất, Nguyễn Trọng Đức, Bùi Doãn Tấn, Dương Văn Giang, Nguyễn Quốc Khánh, Ban Biên tập Ảnh, đoạt Giải B.
“Việt Nam giành Huy chương Vàng SEA Games 33: Bản lĩnh Việt Nam-Hào khí cờ đỏ sao vàng” của tác giả Bùi Cương Quyết, Ban Biên tập Ảnh, đoạt Giải Khuyến khích.