Trong dòng chảy hơn một thế kỷ của Báo chí cách mạng Việt Nam, hình ảnh “nhà báo-chiến ỹ” luôn là biểu tượng đẹp, gắn liền với những chặng đường đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Từ những trang báo bí mật được in trong lao tù, chiến khu đến những bản tin phát đi giữa bom đạn chiến trường, nhiều thế hệ người làm báo đã cầm bút như cầm súng, lấy sự thật làm vũ khí, lấy lý tưởng cách mạng làm lẽ sống.
Ngày nay, người làm báo đứng trước những thách thức mới đến từ không gian mạng, sự bùng nổ của công nghệ số, sự cạnh tranh khốc liệt về thông tin và sự chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch. Đó không chỉ là người dũng cảm xông pha nơi khó khăn, gian khổ mà còn là người kiên định bảo vệ sự thật, bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông số đầy biến động.
Ngày nay, đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những thời cơ lớn và những thách thức chưa từng có. Trong bối cảnh đó, tinh thần “nhà báo-chiến sỹ” không mất đi ý nghĩa mà được khẳng định bằng những nội dung và yêu cầu mới.
Từ người chiến sỹ trên chiến trường đến người chiến sỹ trên mặt trận thông tin
Lịch sử hơn 100 năm Báo chí cách mạng Việt Nam là lịch sử của những người làm báo luôn đồng hành cùng vận mệnh dân tộc. Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, hàng trăm nhà báo đã trực tiếp có mặt tại các chiến trường, trong đó đã có rất nhiều người anh dũng hy sinh khi tác nghiệp.
Những tên tuổi như nhà báo Trần Kim Xuyến, Đinh Đăng Định, Dương Thị Xuân Quý, Bùi Đình Túy, Lương Nghĩa Dũng hay biết bao phóng viên chiến trường khác đã để lại những trang viết thấm đẫm tinh thần yêu nước và ý chí chiến đấu kiên cường. Với họ, cây bút không chỉ ghi lại hiện thực mà còn góp phần cổ vũ tinh thần kháng chiến, củng cố niềm tin chiến thắng của quân và dân cả nước.
Trong hòa bình, xây dựng đất nước, vai trò của báo chí tiếp tục được khẳng định như một lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Báo chí trở thành cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp xã hội; phát hiện, biểu dương những nhân tố mới; đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí và các biểu hiện suy thoái.
Nếu như trước đây nhà báo phải đối mặt với bom đạn và hiểm nguy nơi chiến trường thì ngày nay, người làm báo đứng trước những thách thức mới đến từ không gian mạng, sự bùng nổ của công nghệ số, sự cạnh tranh khốc liệt về thông tin và sự chống phá ngày càng tinh vi của các thế lực thù địch.
Bởi vậy, nội hàm của khái niệm “nhà báo-chiến sỹ” cũng được mở rộng.
Đó không chỉ là người dũng cảm xông pha nơi khó khăn, gian khổ mà còn là người kiên định bảo vệ sự thật, bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường truyền thông số đầy biến động.
Giữ vững “trận địa” thông tin trong thời đại số
Chưa bao giờ thông tin được sản xuất và lan truyền với tốc độ nhanh như hiện nay. Chỉ bằng một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai cũng có thể trở thành người truyền tin. Bên cạnh những mặt tích cực, môi trường số cũng tạo điều kiện cho tin giả, tin sai sự thật, thông tin độc hại lan truyền với tốc độ chóng mặt.
Trong bối cảnh đó, báo chí chính thống càng phải khẳng định vai trò dẫn dắt, định hướng và kiểm chứng thông tin. Sứ mệnh lớn nhất của nhà báo vẫn là bảo vệ sự thật. Nhưng bảo vệ sự thật ngày nay không chỉ là phản ánh đúng sự kiện mà còn là đấu tranh để sự thật được nhận diện, được lan tỏa và được bảo vệ trước những luồng thông tin sai lệch.
Yêu cầu ấy cũng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam: "Báo chí phải bám sát thực tiễn, tôn trọng sự thật, lấy lợi ích của Nhân dân làm điểm xuất phát."
Trong kỷ nguyên số, đây không chỉ là nguyên tắc nghề nghiệp mà còn là thước đo bản lĩnh của người làm báo. Càng đứng trước sự bủa vây của tin giả, thông tin sai lệch và những chiêu trò thao túng dư luận, báo chí chính thống càng phải kiên định với sự thật và lợi ích chung của đất nước, của Nhân dân.
Điều đó đòi hỏi người làm báo phải nâng cao năng lực nghiệp vụ, kỹ năng xác minh, kiểm chứng và xử lý dữ liệu; làm chủ công nghệ mới nhưng không lệ thuộc vào công nghệ; tận dụng trí tuệ nhân tạo như một công cụ hỗ trợ nhưng không đánh mất vai trò, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp của mình.
Không chỉ thể hiện ở tinh thần đấu tranh, bản lĩnh của “nhà báo-chiến sỹ” còn thể hiện ở phương pháp đấu tranh. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh, đấu tranh với các thông tin sai trái, thù địch không chỉ bằng lập trường mà còn phải “bằng chứng cứ, bằng lập luận, bằng ngôn ngữ chuẩn mực, bằng thái độ bình tĩnh và bằng uy tín nghề nghiệp." Đó chính là sức mạnh đặc trưng của báo chí cách mạng trong thời đại số.
Bản lĩnh chính trị - cốt lõi của nhà báo chiến sỹ trong kỷ nguyên mới
Kỷ nguyên mới đặt ra những yêu cầu chưa từng có đối với đội ngũ người làm báo. Công nghệ có thể thay đổi cách thức sản xuất tin bài, nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người cầm bút.
Nhà báo-chiến sỹ trước hết phải là người có lập trường tư tưởng vững vàng, nhận thức sâu sắc về lợi ích quốc gia-dân tộc, về trách nhiệm của báo chí cách mạng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong môi trường truyền thông đa chiều, nếu thiếu bản lĩnh, người làm báo dễ bị cuốn theo xu hướng câu khách, giật gân, chạy đua lượt xem hoặc vô tình tiếp tay cho những thông tin thiếu kiểm chứng.
Bản lĩnh ấy còn thể hiện ở sự dũng cảm đấu tranh với cái xấu, cái sai; dám bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người yếu thế, bảo vệ lợi ích chính đáng của Nhân dân.
Nhiều phóng viên hiện nay vẫn ngày đêm có mặt tại những điểm nóng thiên tai, dịch bệnh, những vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hay những nơi đang diễn ra các vấn đề xã hội phức tạp để phản ánh hiện thực đời sống. Đó chính là sự tiếp nối sinh động của truyền thống “nhà báo-chiến sỹ” trong điều kiện mới.
Đồng thời, người làm báo hôm nay phải không ngừng học tập, đổi mới tư duy và phương pháp làm nghề. Một nhà báo hiện đại không chỉ biết viết, biết chụp ảnh hay quay phim mà còn phải hiểu dữ liệu, công nghệ, truyền thông đa nền tảng và hành vi công chúng.
Càng trong thời đại số, yêu cầu về trình độ chuyên môn càng cao, bởi sự thiếu hiểu biết hoặc cẩu thả gây nên những hậu quả nghiêm trọng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh báo chí phải “giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao chất lượng thông tin, lắng nghe đời sống, nói đúng sự thật, nói trúng vấn đề và nói bằng trách nhiệm với Đảng, với Nhà nước, với Nhân dân”. Đó không chỉ là yêu cầu đối với hoạt động báo chí mà còn là những phẩm chất cốt lõi làm nên hình tượng nhà báo-chiến sỹ trong kỷ nguyên mới.
Tiếp nối truyền thống, đồng hành cùng khát vọng phát triển đất nước
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI. Khát vọng về một tương lai hùng cường, thịnh vượng của dân tộc đòi hỏi sự chung sức, đồng lòng của toàn xã hội, trong đó có đội ngũ những người làm báo.
Nếu như trong chiến tranh, báo chí góp phần cổ vũ tinh thần đấu tranh giải phóng dân tộc thì trong hòa bình, báo chí có trách nhiệm khơi dậy khát vọng phát triển, tinh thần đổi mới sáng tạo, ý chí tự lực tự cường và niềm tin vào tương lai đất nước. Nhà báo không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần kiến tạo môi trường xã hội lành mạnh, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, truyền cảm hứng cống hiến cho cộng đồng.
Kỷ nguyên số mở ra nhiều cơ hội để báo chí tiếp cận công chúng rộng lớn hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn. Nhưng cùng với đó là yêu cầu phải giữ gìn bản sắc của nền Báo chí cách mạng Việt Nam, giữ vững tôn chỉ, mục đích, giữ vững tính chiến đấu, tính định hướng và trách nhiệm xã hội.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Báo chí cách mạng Việt Nam ra đời, nhưng hình tượng “nhà báo-chiến sỹ” vẫn vẹn nguyên giá trị. Trong kỷ nguyên mới của đất nước, mặt trận thông tin đã mở rộng hơn, nhiệm vụ đa dạng hơn và yêu cầu cũng cao hơn.
Nhà báo-chiến sỹ không chỉ là người phản ánh dòng chảy của thời đại mà còn là lực lượng góp phần định hình những giá trị của thời đại; không chỉ là người ghi nhận lịch sử mà còn là người góp phần làm nên lịch sử bằng trách nhiệm, trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến.
Giữ vững ngọn lửa lý tưởng của những thế hệ đi trước, mỗi người làm báo hôm nay tiếp tục rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn để xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.
Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối truyền thống vẻ vang của Báo chí cách mạng Việt Nam, để danh xưng “nhà báo-chiến sỹ” mãi là niềm tự hào của những người cầm bút trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
