Bộ sưu tập "Thiên Mã – Viên Mãn Đại Thành" sử dụng chất liệu gốm Bát Tràng cùng kỹ thuật tính toán biến dạng nhiệt phức tạp để tạo nên tác phẩm mang thông điệp về sự thành công viên mãn. Ngoài các sản phẩm gốm hoàn thiện, người nghệ sỹ còn tận dụng những mảnh gốm vỡ trong quá trình thử nghiệm để tạo nên các tác phẩm điêu khắc ánh sáng độc bản nhằm giới thiệu di sản văn hóa dân tộc tới bạn bè quốc tế.
Hình tượng ngựa trong bộ sưu tập mang những ý nghĩa văn hóa sâu sắc, kết hợp hài hòa giữa truyền thống dân tộc và tư duy hiện đại. Hình tượng được lấy cảm hứng trực tiếp từ ba hình ảnh ngựa thần vĩ đại trong văn hóa dân gian Việt Nam, tượng trưng cho những thành tựu phi thường.
Ngựa sắt của Thánh Gióng: Tượng trưng cho sức mạnh quật khởi và khát vọng bảo vệ đất nước; Ngựa chín hồng mao trong truyền thuyết Sơn Tinh–Thủy Tinh: Một lễ vật quý hiếm mang tính biểu tượng trong văn hóa cổ; Ngựa Bạch Mã: Gắn liền với huyền tích vua Lý Công Uẩn xây dựng thành Thăng Long khi được thần Long Độ báo mộng đi theo dấu chân ngựa trắng.
Ba hình tượng này tựu trung đều mang lại những thành công vĩ đại, là nền tảng cho tên gọi "Thiên Mã – Viên Mãn Đại Thành" với mong muốn mang đến những thành tựu lớn lao và sự trọn vẹn.
Bên cạnh đó, nghệ nhân Bùi Văn Tự đã lồng ghép những quan niệm triết học Á Đông vào cấu trúc của tác phẩm sự hòa hợp Thiên–Địa–Nhân. Theo chia sẻ của nghệ nhân, phần thân và đế tác phẩm sử dụng hình ảnh trống đồng để thể hiện quan niệm về vũ trụ Trời tròn, Đất vuông của người Việt xưa. Trong đó, phần thân (trống đồng) đại diện cho Thiên và Địa, còn hình tượng quân mã tượng trưng cho Nhân (con người). Sự kết hợp này trên một quân cờ tạo nên sự cân bằng, hài hòa của vũ trụ và con người.
Việc lựa chọn hình dáng quân mã trong bàn cờ vua còn mang một ý nghĩa đặc biệt: Quân mã là quân cờ duy nhất có thể nhảy qua tất cả các quân khác, không gì ngăn cản được. Điều này thực tế hóa hình ảnh ngựa sắt của Thánh Gióng bay về trời và tượng trưng cho tinh thần vượt qua mọi trở ngại để đạt đến thành công. Chi tiết mũi tên bay lên trên thân ngựa không chỉ nhắc nhớ về đời Hùng Vương thứ sáu (thời Thánh Gióng) mà còn gửi gắm thông điệp về khát vọng vươn mình của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Bộ sưu tập là một sự kết nối văn hóa độc đáo thể hiện qua các họa tiết hoa văn trống đồng, hình ảnh Mặt Trời ở giữa trán ngựa (tượng trưng cho giờ Ngọ - lúc Mặt Trời sáng nhất) và việc sử dụng chất liệu gốm Bát Tràng truyền thống cùng hình tượng quân cờ vua giúp tác phẩm có một "ngôn ngữ" dễ tiếp cận với bạn bè quốc tế, mang lại tầm vóc toàn cầu cho một biểu tượng mang đậm hồn cốt Việt Nam.
Lựa chọn gốm Bát Tràng làm chất liệu chính cho bộ sưu tập "Thiên Mã – Viên Mãn Đại Thành," nghệ nhân Bùi Văn Tự đã chia sẻ những lý do về giá trị vật liệu, ý nghĩa triết học và bản sắc văn hóa.
Gốm là một trong những loại vật liệu quý giá do con người tạo ra, có khả năng trường tồn với thời gian. Gốm là loại vật liệu đặc biệt hội tụ đủ yếu tố Ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ). Sự kết hợp đầy đủ này tượng trưng cho sự tròn đầy, khớp với thông điệp "Viên mãn" mà nghệ nhân muốn gửi gắm trong tên gọi của bộ sưu tập.
Hơn nữa, gốm Bát Tràng là dòng gốm gắn liền với văn hóa và bản sắc Việt Nam. Chất liệu này mang vẻ đẹp mộc mạc, gần gũi nhưng vẫn rất tinh tế và có giá trị cao. Việc lựa chọn chất liệu này cũng mang đến thách thức cho nghệ nhân Tự, việc làm gốm đòi hỏi sự tính toán chi tiết và kinh nghiệm kiểm soát biến dạng nhiệt (nung ở nhiệt độ cao 1250°C).
Nghệ nhân muốn thông qua quá trình này để chinh phục những điều mới và áp dụng cả những kiến thức từ ngành xây dựng (như bêtông dự ứng lực) vào việc xử lý độ co ngót của gốm để tác phẩm không bị nứt vỡ.
Việc lựa chọn gốm không chỉ giúp thể hiện tốt các họa tiết bản sắc như hoa văn trống đồng mà còn giúp tác phẩm mang một "ngôn ngữ" vừa truyền thống vừa có tầm vóc toàn cầu.
Quy trình chế tác gốm và nghệ thuật điêu khắc ánh sáng trong bộ sưu tập này là một hành trình kết hợp giữa sự nghiên cứu tỉ mỉ, kỹ thuật xử lý vật liệu phức tạp và sự sáng tạo từ những mảnh vụn.
Nghệ nhân Bùi Văn Tự đã dành khoảng 8-9 tháng để nghiên cứu về lịch sử, văn hóa ngựa trong các truyền thuyết phương Đông và phương Tây. Đặc biệt, tác giả còn trực tiếp học cưỡi ngựa để cảm nhận tinh thần, cá tính và hiểu rõ cấu tạo hình thể của ngựa nhằm đưa vào tác phẩm một cách sống động nhất.
Quá trình phác thảo hình tượng ngựa cụ thể trên giấy bắt đầu từ khoảng tháng Sáu. Sau đó, tác giả tiến hành nặn cốt và khai triển tỉ lệ 1:1 trên đất sét, đồng thời nghiên cứu thử nghiệm các loại đất và men.
Trong quá trình thử nghiệm gốm, có rất nhiều mảnh vỡ hoặc sản phẩm lỗi do biến dạng nhiệt. Thay vì bỏ đi, tác giả sử dụng chính những mảnh vỡ gốm nhiều màu sắc này để tạo ra một ‘đời sống mới’ cho chúng. Các mảnh gốm vỡ với nhiều trạng thái và màu sắc khác nhau (được tạo ra trong quá trình thử màu men) được sắp xếp và gắn lại với nhau trên một khung tranh. Khi chiếu ánh sáng qua các mảnh ghép này, bóng của chúng sẽ hội tụ và tạo ra hình ảnh của ngựa Bạch Mã.
Sự kết hợp này không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu khắc ánh sáng độc đáo mà còn giúp người xem hiểu rõ hơn về quá trình tạo tác gốm gian truân và vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam thông qua một ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại/.
