Ngày 4/10, tại xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu, Giải “Bước chân trên mây-Chinh phục con đường đá cổ Pavi năm 2026” sẽ diễn ra với một cung đường đặc biệt: những phiến đá đã nằm đó hơn một thế kỷ, giữa núi rừng Hoàng Liên Sơn.
Đây không chỉ là một cuộc đua địa hình, giải chạy đang được đặt vào câu chuyện rộng hơn về bảo tồn di sản, quảng bá văn hóa và mở thêm một cách khám phá Lai Châu bằng đôi chân.
Được khởi xướng và tổ chức từ năm 2023, “Bước chân trên mây” sau hai mùa giải đã tạo được dấu ấn riêng trong nhóm các hoạt động thể thao kết hợp quảng bá du lịch vùng cao.
Điểm đáng chú ý của giải không nằm ở việc đưa các vận động viên về đích trong thời gian bao lâu, mà ở cách một cung đường chạy có thể mở ra những câu chuyện về vùng đất. Năm nay, câu chuyện ấy được đặt trên con đường đá cổ Pavi-một dấu tích đặc biệt giữa núi rừng Lai Châu.
Đường đá cổ Pavi và một cung chạy không chỉ để chạy
Với người chạy địa hình, một cung đường tốt không nhất thiết phải là nơi có địa hình khắc nghiệt nhất. Điều hấp dẫn nằm ở sự thay đổi của mặt đường, độ dốc, cảnh quan và những gì người chạy nhìn thấy trên hành trình.
Pavi có đủ những yếu tố ấy, nhưng quan trọng hơn, đây là một cung đường mang dấu ấn lịch sử.
Con đường đá cổ Pavi được xây dựng từ đầu thế kỷ 20, trong thời kỳ Pháp thuộc, với mục đích kết nối khu vực Lai Châu với Sa Pa. Trong điều kiện địa hình núi cao hiểm trở, nhiều đoạn đường được lát bằng những phiến đá lớn, xếp thủ công. Sau hơn một thế kỷ, một số đoạn vẫn còn giữ được kết cấu tương đối nguyên bản.
Đặt chân lên mặt đá Pavi, người chạy không chỉ đối diện với một thử thách về thể lực. Mỗi bước chân còn là một lần đi qua dấu tích của một tuyến đường từng đóng vai trò giao thông quan trọng giữa vùng núi phía Bắc.
Đây cũng là điểm làm nên sự khác biệt của “Bước chân trên mây 2026.” Ban tổ chức không đơn thuần chọn một địa điểm có cảnh quan đẹp để tổ chức giải, mà đưa chính giá trị lịch sử, cảnh quan vào trong trải nghiệm thể thao.
Với một giải chạy địa hình, địa hình đá cổ cũng đặt ra yêu cầu khác về kỹ thuật. Người chạy phải quan sát mặt đường kỹ hơn, điều chỉnh bước chân và giữ nhịp ổn định thay vì chỉ dựa vào tốc độ. Ở những đoạn dốc, việc phân phối sức quan trọng không kém khả năng bứt tốc. Chạy trail trên một cung đường như Pavi vì thế thiên về sự tỉnh táo và bền bỉ hơn là cuộc đua tốc độ đơn thuần.
Năm nay, giải gồm ba cự ly 5 km, 11 km và 22 km, tạo điều kiện cho nhiều nhóm vận động viên tham gia. Cự ly dài nhất dành cho các nhà báo, phóng viên, đồng thời mở rộng cho các đoàn, đơn vị và cá nhân trên cả nước.
Chạy giữa núi rừng, gặp những Lai Châu rất khác
Lai Châu không phải vùng đất chỉ có những đỉnh núi cao. Điều làm nên sức hấp dẫn của địa phương là sự đan xen giữa núi rừng, bản làng, ruộng nương, thác nước và đời sống của nhiều cộng đồng dân tộc. Một cung chạy đi qua Sin Suối Hồ vì thế có thể đem lại cho vận động viên nhiều trải nghiệm hơn những gì một cuộc thi thể thao thông thường mang lại.
Trên hành trình, những cánh rừng nguyên sinh, triền núi, khe suối và thác nước mở ra liên tục. Xa hơn là những bản làng của đồng bào Mông, Dao, Hà Nhì... với nếp sống và những giá trị văn hóa vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đây là một trong những lợi thế lớn của du lịch thể thao Lai Châu: người tham gia không chỉ đến để thi đấu rồi rời đi.
Một giải chạy địa hình, nếu được tổ chức tốt, có thể kéo người ta ở lại thêm một ngày, thêm một đêm. Sau cuộc đua là một bữa cơm bản, một chuyến đi vào bản, một phiên chợ, một cuộc trò chuyện với người dân địa phương hay đơn giản là một buổi sáng nhìn mây trôi trên những sườn núi.
Hai mùa giải trước đã cho thấy hiệu ứng ấy. Những cung đường vùng cao được biết đến nhiều hơn, du khách tìm đến các bản làng và dịch vụ lưu trú, ăn uống, trải nghiệm của người dân cũng có thêm cơ hội phát triển.
Năm nay, Ban Tổ chức muốn đi xa hơn khi đặt giải chạy trong mối liên hệ với việc bảo tồn thiên nhiên và di sản. Thông điệp sống xanh, bảo vệ rừng, gìn giữ đa dạng sinh học không phải câu chuyện bên lề đối với chạy địa hình.
Với những người thường xuyên chạy trail, rừng và núi chính là “sân vận động” tự nhiên. Không có một cung đường đẹp nếu cảnh quan bị xâm hại, rác thải xuất hiện dọc đường hay những giá trị bản địa bị biến dạng bởi du lịch thiếu kiểm soát. Vì vậy, mỗi bước chân trên Pavi cũng là một lời nhắc về trách nhiệm với nơi mình đang chạy qua.
Từ một cuộc đua đến sản phẩm du lịch thể thao của Lai Châu
Điểm mới rõ nhất của “Bước chân trên mây 2026” là lần đầu Ban Tổ chức phát hành BIB cho vận động viên phong trào trên phạm vi cả nước.
Khoảng 100 nhà báo, phóng viên cùng các vận động viên chuyên nghiệp, phong trào, câu lạc bộ chạy bộ và những người yêu thích chạy địa hình sẽ cùng hội tụ tại Sin Suối Hồ.
Việc mở rộng đối tượng tham dự khiến giải không còn là một hoạt động dành chủ yếu cho giới báo chí. Nó trở thành một sân chơi rộng hơn, đồng thời tạo ra một lực lượng quảng bá tự nhiên cho điểm đến.
Một vận động viên hoàn thành cung đường thường sẽ mang theo rất nhiều câu chuyện: bức ảnh trên đường chạy, đoạn video về con đường đá, khoảnh khắc ở bản làng, một món ăn địa phương hay câu chuyện về người dân gặp trên đường. Những trải nghiệm ấy có sức thuyết phục riêng bởi chúng đến từ người trực tiếp đặt chân tới Lai Châu.
Ban tổ chức kỳ vọng mỗi vận động viên sẽ trở thành một “đại sứ truyền thông,” góp phần đưa hình ảnh Pavi và Lai Châu đến với cộng đồng chạy bộ cũng như du khách.
Ở góc độ du lịch, đây là cách quảng bá khá phù hợp với xu hướng hiện nay. Du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm có tính cá nhân, muốn tự mình khám phá thay vì chỉ đi theo một lịch trình có sẵn. Chạy địa hình đáp ứng đúng nhu cầu ấy: vừa vận động, vừa khám phá, vừa có câu chuyện để kể sau chuyến đi.
Với Lai Châu, nếu được duy trì đều đặn, “Bước chân trên mây” có thể trở thành một sản phẩm du lịch thể thao có nhận diện riêng, bổ sung cho hệ thống điểm đến vốn đã giàu tiềm năng của địa phương.
Khi những bước chân góp phần kể câu chuyện văn hóa
Phát triển du lịch ở vùng cao luôn đi cùng một bài toán khó: làm sao để du khách đến nhiều hơn nhưng những giá trị làm nên sức hấp dẫn của vùng đất vẫn được giữ lại.
Đưa thể thao vào không gian văn hóa vì thế cần nhiều hơn một đường chạy đẹp. Cần sự tham gia của cộng đồng địa phương, cần cách tổ chức tôn trọng cảnh quan và cần biến văn hóa thành một phần của trải nghiệm chứ không phải một màn trình diễn phục vụ du khách. “Bước chân trên mây 2026” đang được định hướng theo tinh thần đó.
Việc lựa chọn Pavi làm cung đường chính giúp kết nối ba lớp giá trị: thể thao-di sản-du lịch. Người chạy chinh phục địa hình; du khách tìm hiểu lịch sử con đường; còn cộng đồng địa phương có thêm cơ hội giới thiệu văn hóa và phát triển dịch vụ.
Giải chạy là dịp quảng bá thiên nhiên, con đường đá cổ Pavi và các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc Lai Châu, đồng thời tạo cơ hội để doanh nghiệp lữ hành, nhà đầu tư khảo sát, kết nối và hợp tác phát triển du lịch.
“Bước chân trên mây” bắt đầu từ thể thao, nhưng giá trị mà giải hướng tới nằm ở những gì còn lại sau khi vận động viên đã rời đường chạy: một điểm đến được biết đến nhiều hơn, một di sản được quan tâm hơn, một cộng đồng có thêm sinh kế và một vùng thiên nhiên được nhìn nhận đúng với giá trị của nó.
Ngày 4/10, trên những phiến đá cổ Pavi, hàng trăm vận động viên sẽ bắt đầu cuộc đua của mình. Có người chạy để thử sức, có người chạy để vượt qua một giới hạn cá nhân, cũng có người đơn giản muốn biết cảm giác bước đi giữa mây núi Lai Châu.
Nhưng dù xuất phát với lý do nào, những bước chân ấy sẽ cùng góp vào một câu chuyện chung: đưa vẻ đẹp của Lai Châu đến gần hơn với công chúng bằng một cách rất tự nhiên-để người ta không chỉ nhìn thấy núi rừng qua những bức ảnh, mà thực sự đi qua, cảm nhận và nhớ về vùng đất này./.