Nhận lời mời của Thủ tướng nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào Saleumxay Kommasith, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Việt Nam sẽ thăm chính thức nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào từ ngày 8-9/10/2026.
Hiện nay, hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Lào đang có những chuyển biến tích cực. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 3 tỷ USD, tăng 32% so với năm 2024. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm các nhà đầu tư nước ngoài lớn tại Lào, với khoảng 300 dự án, tổng vốn đăng ký khoảng 7,04 tỷ USD. Hai bên đang tìm cách khai thác tốt hơn tiềm năng, nhất là về kết nối hạ tầng, năng lượng, thương mại và đầu tư.
Đặc biệt, các dự án đường bộ cao tốc và đường sắt từ miền Trung kết nối với Lào là một ví dụ điển hình, tạo động lực cho hành lang kết nối Việt Nam-Lào, nhằm phát huy tiềm năng phát triển kinh tế-xã hội vùng Bắc Trung Bộ.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy có chiều dài khoảng 60km, tổng mức đầu tư gần 24.000 tỷ đồng, hướng tới hoàn thành và đưa vào vận hành năm 2029. Dự án được tính toán theo nhu cầu lưu lượng đến năm 2035 với quy mô 4 làn xe và đến giai đoạn 2045-2050 mới nâng lên 6 làn xe.
Tuyến có điểm đầu tại nút giao Hưng Tây, kết nối với cao tốc Bắc-Nam phía Đông đoạn Diễn Châu-Bãi Vọt, và điểm cuối tại khu vực cửa khẩu Thanh Thủy-Nậm On, giáp biên giới Việt Nam-Lào.
Hiện nay, dự án đã được khởi công vào giữa tháng 5/2026 vừa qua, 3 gói thầu XL01, XL02 và XL03 đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu và đang triển khai đồng loạt 15 mũi thi công. Hai gói XL04 và XL05 đang hoàn thiện vật tư, thiết bị, dự kiến khởi công trong tháng 10/2026.
Khi hoàn thành, tuyến cao tốc này sẽ mở ra không gian phát triển mới cho hành lang kết nối Đông-Tây, bao gồm Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar, qua đó phát huy tiềm năng tăng trưởng kinh tế-xã hội của khu vực Bắc Trung Bộ.
Từ góc độ nước bạn Lào, tuyến đường trong tương lai sẽ giúp lưu thông trực tiếp hàng hóa đường bộ từ khu vực Thủ đô Vientiane sang Bắc Trung Bộ và ra biển qua các cảng Cửa Lò, Nghi Sơn, Vũng Áng. Ở chiều ngược lại, đây sẽ là tuyến liên vận quốc tế kết nối sang Lào, đến Thủ đô Vientiane (Lào) và khu vực Đông Bắc Thái Lan, tạo thuận lợi cho chuỗi cung ứng trong khu vực ASEAN.
Đánh giá tuyến cao tốc này là thành phần quan trọng của trục cao tốc kết nối Thủ đô Vientiane với Thủ đô Hà Nội, có ý nghĩa đối ngoại Nhà nước, đối ngoại nhân dân và đối ngoại quốc phòng-an ninh, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng tuyến cao tốc Vinh-Thanh Thủy chính là điểm nhấn quan trọng trong việc hiện thực hóa nội hàm mới trong quan hệ giữa hai nước mà lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã khẳng định: “Hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược.”
“Dự án được kỳ vọng tạo cú hích phát triển cho khu vực miền Tây Nghệ An, nơi còn nhiều dư địa tăng trưởng nhưng hạ tầng kết nối hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển,” lãnh đạo Bộ Xây dựng cho hay.
Với đường sắt, theo quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ Xây dựng xác định tuyến đường sắt Mỹ Thủy-Lao Bảo (kết nối Lào) có chiều dài khoảng 114km, khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm, lộ trình đầu tư sau năm 2030.
Hiện nay, Việt Nam và Lào đang nghiên cứu, triển khai Dự án tuyến đường sắt Vũng Áng-Mụ Giạ-Thakhek (tỉnh Khammouane)-Vientiane với chiều dài 562km, được chia 3 giai đoạn. Trong đó, đoạn từ Vientiane đến Thakhek dài khoảng 312,8km đang trong giai đoạn nghiên cứu khả thi mở rộng nhằm bảo đảm sẵn sàng kỹ thuật.
Đoạn từ Thakhek đến biên giới Việt Nam tại Mụ Giạ dài khoảng 147km và đoạn từ Mụ Giạ đến cảng Vũng Áng dài khoảng 103 km đang được hoàn thiện thủ tục.
Phía Bộ Xây dựng đánh giá cao việc Chính phủ Lào đang tích cực chuẩn bị các điều kiện triển khai dự án, đồng thời ủng hộ các doanh nghiệp của Việt Nam và Lào nghiên cứu và triển khai dự án trên cơ sở tuân thủ pháp luật và các quy định hiện hành của mỗi quốc gia. Bộ Xây dựng sẵn sàng đồng hành, phối hợp với các nhà đầu tư trong quá trình tiếp cận và huy động các nguồn vốn quốc tế phục vụ triển khai dự án.
Bộ Xây dựng đặt mục tiêu cho nhà đầu tư phấn đấu hoàn thành hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi trong quý 4/2026, hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý 2/2028 và hướng tới mục tiêu khởi công trước năm 2030.
Ngoài ra, hai nước Việt Nam và Lào cũng thống nhất xác định điểm nối ray tại khu vực cửa khẩu quốc tế Cha Lo (Việt Nam)-Na Phậu (Lào), đồng thời thống nhất các tiêu chuẩn công nghệ khung nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong thiết kế, xây dựng và vận hành dự án./.