Ngày 27/10, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội nghị Công bố chỉ dẫn địa lý “Bắc Kạn” cho sản phẩm bí xanh thơm của tỉnh.
Sau quá trình thẩm định, bổ sung và hoàn thiện, ngày 9/9/2026, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 511/QĐ-SHTT và cấp Giấy chứng nhận số 00156, đăng ký chỉ dẫn địa lý “Bắc Kạn” cho sản phẩm quả bí xanh thơm tỉnh Thái Nguyên.
Khu vực địa lý tương ứng với chỉ dẫn địa lý “Bắc Kạn” có diện tích 875,16ha, bao gồm 11 xã: Ba Bể, Đồng Phúc, Phúc Lộc, Chợ Rã, Thượng Minh, Quảng Bạch, Nam Cường, Bạch Thông, Nghiên Loan, Bằng Thành, Vĩnh Thông thuộc tỉnh Thái Nguyên.
Có 29 chủ thể được ghi nhận sử dụng chỉ dẫn địa lý, gồm 4 hợp tác xã và 25 hộ sản xuất. Kết quả này góp phần bảo vệ địa danh và danh tiếng “Bí xanh thơm Bắc Kạn” khỏi hành vi mạo danh; bảo vệ quyền lợi của tổ chức, cá nhân sản xuất đúng quy trình; đồng thời bảo vệ người tiêu dùng thông qua cơ chế nhận diện, kiểm soát và truy xuất nguồn gốc.
Bí xanh thơm là loại cây trồng đặc hữu, có nguồn gốc bản địa, được trồng lâu đời tại tỉnh Bắc Kạn (cũ). Bí xanh thơm Bắc Kạn có 2 loại chính là vỏ phấn (vỏ quả có phấn màu trắng, tiếng Tày gọi là “phặc moong”) và vỏ xanh (gọi là “phặc kheo”).
Bí xanh có dáng quả thon nhỏ, vỏ dày và cứng, toàn bộ thân, hoa, lá và quả có mùi thơm đặc trưng.
Sản phẩm bí xanh thơm là kết quả của quá trình canh tác lâu đời, được trao truyền qua nhiều thế hệ, chứa đựng phong tục tập quán và tri thức dân gian của cộng đồng địa phương gắn liền với đời sống của đồng bào dân tộc Bắc Kạn.
Vùng trồng bí xanh thơm có đặc trưng bởi kiểu địa hình thung lũng, có độ dốc từ 3-15 độ, trên các chân đất cao và giàn cao, thuận lợi cho việc thoát nước.
Tên gọi “Bí xanh thơm Bắc Kạn” nay đã trở thành dấu hiệu được pháp luật bảo vệ, với chủ sở hữu, cơ quan quản lý, phạm vi địa lý, nhóm sản phẩm và tiêu chí chất lượng cụ thể.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ khẳng định chỉ dẫn địa lý “Bắc Kạn” là tài sản trí tuệ thuộc quyền sở hữu của Nhà nước, gắn với danh tiếng, điều kiện địa lý và những đặc tính của sản phẩm.
Để phát huy vai trò của Giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý, tỉnh Thái Nguyên cần triển khai Quy chế quản lý chỉ dẫn địa lý; hướng dẫn các tổ chức, cá nhân đáp ứng điều kiện sử dụng; phối hợp kiểm tra, giám sát và bảo vệ chỉ dẫn địa lý theo quy định.
Trước mắt, tỉnh tập trung hướng dẫn, hỗ trợ 29 chủ thể đã được ghi nhận sử dụng chỉ dẫn địa lý thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ; đồng thời tiếp tục rà soát, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân khác trong khu vực địa lý được bảo hộ đáp ứng điều kiện tham gia.
Đồng thời, tỉnh khuyến khích các hợp tác xã phát huy vai trò đầu mối trong tổ chức sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, kết nối tiêu thụ và hỗ trợ các hộ sản xuất, để quả bí xanh thơm Bắc Kạn tiếp tục khẳng định uy tín, nâng cao giá trị và phát triển bền vững.
Ông Dương Sơn Hà, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên nhận định quả bí xanh thơm là sản phẩm nông sản đại diện cho nông nghiệp ở phía Bắc của tỉnh. Do vậy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên đề nghị địa phương giữ tốt thương hiệu, mở rộng quy mô sản xuất hữu cơ, lập bản đồ, cấp mã vùng trồng.
Đặc biệt, để giữ được thương hiệu, địa phương cần sớm hoàn thiện hồ sơ sản xuất, thông tin vùng trồng, sản lượng và liên kết tiêu thụ, xây dựng bộ thông tin thương mại thống nhất về sản phẩm./.
Chỉ dẫn địa lý: Từ bảo hộ danh tiếng đến “tấm hộ chiếu” đưa nông sản Việt vươn xa
Chỉ dẫn địa lý không chỉ là công cụ bảo hộ danh tiếng và nguồn gốc sản phẩm, mà còn là nền tảng quan trọng để nông sản Việt xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.
