Tỉnh Điện Biên hướng tới phát huy giá trị Di tích lịch sử Quốc gia Đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ gắn với phát triển du lịch bền vững, từng bước đưa Điện Biên trở thành trung tâm du lịch của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc.
Ngày 24/3, tỉnh Điện Biên đã công bố Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ.
Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ được triển khai theo Quyết định số 135/QĐ-TTg ngày 19/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Theo Quyết định, phạm vi lập quy hoạch bao gồm các xã, phường có di tích thành phần thuộc quần thể Chiến trường Điện Biên Phủ gồm phường Điện Biên Phủ, phường Mường Thanh; các xã Mường Phăng, Mường Pồn, Thanh Nưa, Thanh Yên, Thanh An, Quài Tở, Tuần Giáo, Búng Lao.
Tổng diện tích quy hoạch khoảng 358ha, trong đó khu vực bảo vệ di tích khoảng 281ha (gồm 46 di tích thành phần và 4 di tích đề xuất bổ sung), khu vực mở rộng khoảng 77ha, nhằm bảo vệ cảnh quan, kết nối các điểm di tích, phục vụ phát huy giá trị và phát triển du lịch.
Mục tiêu của quy hoạch là nhận diện đầy đủ giá trị nổi bật của di tích; bảo tồn, tôn tạo và từng bước phục hồi các điểm di tích, tái hiện một phần không gian lịch sử; tôn vinh ý nghĩa, giá trị mang tầm quốc tế của Chiến thắng Điện Biên Phủ; giáo dục truyền thống cách mạng, tri ân các anh hùng liệt sỹ.
Về nội dung, quy hoạch xác định hai vùng chính gồm vùng bảo vệ di tích và vùng bảo vệ cảnh quan, phát huy giá trị phục vụ du lịch. Công tác rà soát, điều chỉnh ranh giới các khu vực bảo vệ được thực hiện trên cơ sở hồ sơ khoa học và thực trạng, bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc và tính toàn vẹn của di tích.
Đối với bảo quản, tu bổ và phục hồi, định hướng chung là ưu tiên bảo tồn nguyên trạng, chống xuống cấp; chỉ phục hồi có chọn lọc các hạng mục như hầm, hào, trận địa khi có đủ cơ sở khoa học; không bêtông hóa di tích.
Các điểm di tích được phân nhóm để bảo tồn, phục dựng, tái hiện không gian chiến trường hoặc đầu tư hạ tầng phục vụ tham quan, du lịch; đẩy mạnh sưu tầm, bảo quản hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong trưng bày, diễn giải lịch sử.
Không gian di tích được tổ chức thành ba khu vực chính gồm: “Chiến trường xưa” tại lòng chảo Mường Thanh; “Bài ca Chiến thắng” tại Mường Phăng; “Con đường huyền thoại” tại khu vực đèo Pha Đin, gắn với các tuyến tham quan, trải nghiệm lịch sử và cảnh quan.
Cùng với bảo tồn di tích, việc phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc trong khu vực cũng được chú trọng; phát triển các sản phẩm du lịch lịch sử-văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng; mở rộng thị trường khách trong nước và quốc tế; đầu tư hạ tầng đồng bộ phục vụ khai thác di tích.
Các nội dung được triển khai thông qua 3 nhóm dự án thành phần gồm khoanh vùng, cắm mốc và hoàn thiện hồ sơ di tích; bảo quản, tu bổ, phục hồi; và phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch.
Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, với nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác.
Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích không chỉ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch lịch sử, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc.
Quần thể Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ bao gồm 46 di tích thành phần (trong đó có 8 Di tích Quốc gia Đặc biệt) là những chứng tích sống động về cuộc kháng chiến thần kỳ của quân và dân ta.
Đây là quần thể di tích có giá trị đặc biệt về lịch sử, quân sự và văn hóa, ghi dấu thắng lợi vang dội của dân tộc Việt Nam, có ý nghĩa quốc tế sâu sắc.
Không chỉ mang giá trị lịch sử sâu sắc, đây còn là biểu tượng của tinh thần quật cường, trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh; là nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ, điểm đến thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Di tích Lịch sử Đồi A1 là nơi diễn ra trận đánh ác liệt nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 nay đã trở thành "địa chỉ đỏ" thu hút du khách đến tưởng nhớ, tri ân và hiểu hơn về những chiến công hiển hách trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.
Đây không chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, tư liệu sống động, mà còn là một “trường học lịch sử ngoài trời,” nơi kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Mỗi lô cốt, đoạn giao thông hào, vật dụng của chiến sỹ năm xưa… đều gắn những câu chuyện về sự hy sinh, lòng dũng cảm, trí tuệ quân dân Việt Nam.
Vì vậy, những chuyến đi về nguồn, buổi tham quan, học tập tại quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ không chỉ là trải nghiệm, mà là hành trình truyền lửa, hun đúc tinh thần dân tộc, giáo dục truyền thống cách mạng và khơi dậy niềm tự hào trong mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Việc phát huy giá trị của Di tích Lịch sử Quốc gia Đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ góp phần bảo tồn và tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa to lớn của dân tộc; đồng thời là động lực để phát triển du lịch địa phương bền vững.
Với sự quan tâm và đầu tư, di tích này đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương, giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ; đồng thời khẳng định quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân trong việc giữ gìn và phát huy di sản lịch sử quý báu của dân tộc./.