Với những điều chỉnh cơ bản trong chương trình xây dựng hệ thống phòng thủ tênlửa quốc gia (MND) của Mỹ tại châu Âu, chính quyền của Tổng thống Mỹ BarackObama dường như đã đảo ngược kế hoạch gây tranh cãi lâu nay của người tiền nhiệmGeorge W.Bush, vốn bị coi là một nhân tố khiến quan hệ Mỹ-Nga trở nên căng thẳngtrong những năm gần đây.
Động thái này được cộng đồng quốc tế hoan nghênh, coi đây là một dấu hiệu thểhiện cam kết của Washington muốn khởi động quan hệ với Mátxcơva. Song, nhữnghoài nghi không phải đã hết và giới quan sát tỏ ra khá thận trọng khi đánh giávề những bước đi mới này của chính quyền Obama.
Giảm căng thẳng với Nga
Lâu nay, NMD của Mỹ tại châu Âu đã trở thành vấn đề mấu chốt khiến quan hệ xuyênĐại Tây Dương giữa Mỹ và Nga không mấy "xuôi chèo mái mát".
Viện cớ đối phó với các nguy cơ tấn công tên lửa từ những nước "cứng đầu" nhưIran, chính quyền Bush đã đưa ra kế hoạch triển khai lá chắn phòng thủ tại châuÂu, cụ thể là trên lãnh thổ Séc và Ba Lan. Kế hoạch này đã ngay lập tức vấp phảisự phản đối mạnh mẽ của Nga bởi lo ngại an ninh quốc gia bị đe dọa.
Mátxcơva đã nêu vấn đề NMD trong mọi diễn đàn hợp tác với Mỹ, thậm chí tuyên bốcó thể triển khai một lá chắn tương tự tại Kaliningrad giáp giới Ba Lan để làmđối trọng.
Ngay sau khi nhậm chức hồi tháng Giêng vừa qua, Tổng thống Obama và êkíp của ôngđã khẳng định mong muốn cải thiện quan hệ với Mátxcơva, coi đây là một trongnhững ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Washington.
Mỹ đã có những động thái xích lại gần Nga, thể hiện qua những phát biểu thiệnchí của giới chức và các cuộc gặp cấp cao. Do đó, quyết định điều chỉnh NMD tạichâu Âu của chính quyền Obama được đánh giá là một điểm nhấn mới trong chínhsách hòa giải của Washington cũng như "thắng lợi ngoại giao" của Mátxcơva.
Với sự điều chỉnh mới, NMD tại châu Âu của chính quyền tiền nhiệm Bush sẽ đượcthay thế bằng một hệ thống cơ động hơn nhằm vào các tên lửa tầm ngắn và tầmtrung của Iran, chủ yếu dựa trên các hệ thống đánh chặn đặt trên biển. Và quantrọng hơn cả là hệ thống này sẽ được đặt trên các chiến hạm của hải quân, bố tríở các khu vực Nam và Bắc Âu, thay vì đặt trên mặt đất tại Séc và Ba Lan nhưtrước đây.
Trong khi chờ đợi một sự xác định chính thức từ phía Washington, người phát ngônBộ Ngoại giao Nga đã nhận định rằng "một diễn biến như vậy sẽ phù hợp với lợiích của các mối quan hệ giữa Nga và Mỹ".
Quyết định trên có thể khiến Praha và Warszawa thất vọng bởi họ mất đi một sựđảm bảo từ Mỹ về mặt an ninh, song trên phương diện ngoại giao, các nhà lãnh đạohai nước này cho rằng quan hệ với Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng bởi kế hoạch mới củaTổng thống Obama vẫn nhằm mục đích cuối cùng là tăng cường an ninh cho châu Âu,trong đó có tính tới lợi ích của Praha và Warszawa. Thậm chí, để Ba Lan khôngquá thất vọng, Washington đã an ủi Warszawa bằng một chương trình triển khai tênlửa Patriot đất đối không tại nước này.
Bước thụt lùi hay chiến thắng?
Giới quan sát cũng như chính giới Mỹ ngay lập tức dùng từ "thất bại" trong chínhsách của Washington đối với châu Âu khi miêu tả quyết định trên của Obama.
Theo họ, NMD của Mỹ tại châu Âu không chỉ là đơn thuần mang ý nghĩa quân sự màcòn mang tính chính trị và chiến lược. Nếu như NMD của Tổng thống Bush hướng tớinhững mối đe dọa từ tên lửa tầm xa của Iran, thì kế hoạch sau khi được điềuchỉnh chỉ chú trọng tới các dàn tên lửa tầm ngắn và tầm trung. Rõ ràng, trênphương diện này, đây là một sự thụt lùi về mặt chiến lược lâu dài.
Trên phương diện chính trị-ngoại giao, những chính khách theo đường lối cứng rắncoi đây như một sự nhượng bộ, thỏa hiệp của Washington trước Mátxcơva. Động tháinày cho thấy sự yếu thế của Mỹ trong vấn đề quốc tế, cụ thể là chương trình hạtnhân của Iran, đồng thời gián tiếp thừa nhận vai trò ngày càng lớn hơn của Ngatrên trường quốc tế.
Nhiều nghị sĩ Cộng hòa cho rằng quyết định này sẽ làm xói mòn uy tín lãnh đạo đãđược thừa nhận lâu nay của Mỹ tại Đông Âu.
Cựu Thủ tướng Séc Mirek Topolanek thậm chí còn nhận định rằng đây là một bướcthụt lùi đối với tiến trình hội nhập vào cơ cấu châu Âu-Đại Tây Dương kéo dài 20năm qua của Séc.
Cũng có ý kiến nhận định rằng kế hoạch điều chỉnh NMD của chính quyền Obama làsự thắng thế của chủ nghĩa thực dụng trước ý thức hệ. Theo đó, Mỹ đã thay thếmột hệ thống tốn kém không có hiệu quả trước một mối đe dọa không tồn tại bằngcác loại vũ khí có thể phòng thủ chống lại khả năng tên lửa thực sự của Iran.
Tình báo Mỹ đánh giá Tehran sẽ không có nguyên liệu để chế tạo đầu đạn hạn nhânuranium được làm giàu - trước năm 2013, song lại cảnh báo Iran có thể chế tạotên lửa tầm trung với tầm bắn khoảng 2.000km có thể tấn công một số địa điểm ởchâu Âu trong 8 năm tới. Với những cơ sở trên, việc điều chỉnh NMD là điều tấtyếu./.
Động thái này được cộng đồng quốc tế hoan nghênh, coi đây là một dấu hiệu thểhiện cam kết của Washington muốn khởi động quan hệ với Mátxcơva. Song, nhữnghoài nghi không phải đã hết và giới quan sát tỏ ra khá thận trọng khi đánh giávề những bước đi mới này của chính quyền Obama.
Giảm căng thẳng với Nga
Lâu nay, NMD của Mỹ tại châu Âu đã trở thành vấn đề mấu chốt khiến quan hệ xuyênĐại Tây Dương giữa Mỹ và Nga không mấy "xuôi chèo mái mát".
Viện cớ đối phó với các nguy cơ tấn công tên lửa từ những nước "cứng đầu" nhưIran, chính quyền Bush đã đưa ra kế hoạch triển khai lá chắn phòng thủ tại châuÂu, cụ thể là trên lãnh thổ Séc và Ba Lan. Kế hoạch này đã ngay lập tức vấp phảisự phản đối mạnh mẽ của Nga bởi lo ngại an ninh quốc gia bị đe dọa.
Mátxcơva đã nêu vấn đề NMD trong mọi diễn đàn hợp tác với Mỹ, thậm chí tuyên bốcó thể triển khai một lá chắn tương tự tại Kaliningrad giáp giới Ba Lan để làmđối trọng.
Ngay sau khi nhậm chức hồi tháng Giêng vừa qua, Tổng thống Obama và êkíp của ôngđã khẳng định mong muốn cải thiện quan hệ với Mátxcơva, coi đây là một trongnhững ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Washington.
Mỹ đã có những động thái xích lại gần Nga, thể hiện qua những phát biểu thiệnchí của giới chức và các cuộc gặp cấp cao. Do đó, quyết định điều chỉnh NMD tạichâu Âu của chính quyền Obama được đánh giá là một điểm nhấn mới trong chínhsách hòa giải của Washington cũng như "thắng lợi ngoại giao" của Mátxcơva.
Với sự điều chỉnh mới, NMD tại châu Âu của chính quyền tiền nhiệm Bush sẽ đượcthay thế bằng một hệ thống cơ động hơn nhằm vào các tên lửa tầm ngắn và tầmtrung của Iran, chủ yếu dựa trên các hệ thống đánh chặn đặt trên biển. Và quantrọng hơn cả là hệ thống này sẽ được đặt trên các chiến hạm của hải quân, bố tríở các khu vực Nam và Bắc Âu, thay vì đặt trên mặt đất tại Séc và Ba Lan nhưtrước đây.
Trong khi chờ đợi một sự xác định chính thức từ phía Washington, người phát ngônBộ Ngoại giao Nga đã nhận định rằng "một diễn biến như vậy sẽ phù hợp với lợiích của các mối quan hệ giữa Nga và Mỹ".
Quyết định trên có thể khiến Praha và Warszawa thất vọng bởi họ mất đi một sựđảm bảo từ Mỹ về mặt an ninh, song trên phương diện ngoại giao, các nhà lãnh đạohai nước này cho rằng quan hệ với Mỹ sẽ không bị ảnh hưởng bởi kế hoạch mới củaTổng thống Obama vẫn nhằm mục đích cuối cùng là tăng cường an ninh cho châu Âu,trong đó có tính tới lợi ích của Praha và Warszawa. Thậm chí, để Ba Lan khôngquá thất vọng, Washington đã an ủi Warszawa bằng một chương trình triển khai tênlửa Patriot đất đối không tại nước này.
Bước thụt lùi hay chiến thắng?
Giới quan sát cũng như chính giới Mỹ ngay lập tức dùng từ "thất bại" trong chínhsách của Washington đối với châu Âu khi miêu tả quyết định trên của Obama.
Theo họ, NMD của Mỹ tại châu Âu không chỉ là đơn thuần mang ý nghĩa quân sự màcòn mang tính chính trị và chiến lược. Nếu như NMD của Tổng thống Bush hướng tớinhững mối đe dọa từ tên lửa tầm xa của Iran, thì kế hoạch sau khi được điềuchỉnh chỉ chú trọng tới các dàn tên lửa tầm ngắn và tầm trung. Rõ ràng, trênphương diện này, đây là một sự thụt lùi về mặt chiến lược lâu dài.
Trên phương diện chính trị-ngoại giao, những chính khách theo đường lối cứng rắncoi đây như một sự nhượng bộ, thỏa hiệp của Washington trước Mátxcơva. Động tháinày cho thấy sự yếu thế của Mỹ trong vấn đề quốc tế, cụ thể là chương trình hạtnhân của Iran, đồng thời gián tiếp thừa nhận vai trò ngày càng lớn hơn của Ngatrên trường quốc tế.
Nhiều nghị sĩ Cộng hòa cho rằng quyết định này sẽ làm xói mòn uy tín lãnh đạo đãđược thừa nhận lâu nay của Mỹ tại Đông Âu.
Cựu Thủ tướng Séc Mirek Topolanek thậm chí còn nhận định rằng đây là một bướcthụt lùi đối với tiến trình hội nhập vào cơ cấu châu Âu-Đại Tây Dương kéo dài 20năm qua của Séc.
Cũng có ý kiến nhận định rằng kế hoạch điều chỉnh NMD của chính quyền Obama làsự thắng thế của chủ nghĩa thực dụng trước ý thức hệ. Theo đó, Mỹ đã thay thếmột hệ thống tốn kém không có hiệu quả trước một mối đe dọa không tồn tại bằngcác loại vũ khí có thể phòng thủ chống lại khả năng tên lửa thực sự của Iran.
Tình báo Mỹ đánh giá Tehran sẽ không có nguyên liệu để chế tạo đầu đạn hạn nhânuranium được làm giàu - trước năm 2013, song lại cảnh báo Iran có thể chế tạotên lửa tầm trung với tầm bắn khoảng 2.000km có thể tấn công một số địa điểm ởchâu Âu trong 8 năm tới. Với những cơ sở trên, việc điều chỉnh NMD là điều tấtyếu./.
(TTXVN/Vietnam+)
